『ファーヴニルの歌』の原典
Fáfnismál
この
原文は、
"Sveinn ok sveinn,
hverjum ertu svein of borinn?
Hverra ertu manna mögr,
er þú á Fáfni rautt
þinn inn frána mæki?
Stöndumk til hjarta hjörr."
Sigurðr dulði nafn síns, fyrir því at þat var trúa þeira í forneskju, at orð feigs manns mætti mikit, ef hann bölvaði óvin sínum með nafni. Hann kvað:
"Göfugt dýr ek heiti,
en ek gengit hefk
inn móðurlausi mögr,
föður ek ákk-a
sem fira synir;
æ geng ek einn saman."
Fáfnir kvað:
"Veiztu, ef föður né átt-at
sem fira synir,
af hverju vastu undri alinn?"
Sigurðr kvað:
"Ætterni mitt
kveð ek þér ókunnigt vera
ok mik sjalfan it sama;
Sigurðr ek heiti,
Sigmundr hét minn faðir,
er hefk þik vápnum vegit."
Fáfnir kvað:
"Hverr þik hvatti?
Hví hvetjask lézt
mínu fjörvi at fara?
Inn fráneygi sveinn,
þú áttir föður bitran;
óbornum skjór á skeið."
Sigurðr kvað:
"Hugr mik hvatti,
hendr mér fulltýðu
ok minn inn hvassi hjörr;
fár er hvatr,
er hröðask tekr,
ef í barnæsku er blauðr."
Fáfnir kvað:
"Veit ek, ef þú vaxa næðir
fyr þinna vina brjósti,
sæi maðr þik vreiðan vega;
nú ertu haftr
ok hernuminn;
æ kveða bandingja bifask."
Sigurðr kvað:
"Því bregðr þú mér, Fáfnir,
at til fjarri séak
mínum feðrmunum;
eigi em ek haftr,
þótt ek væra hernumi;
þú fannt, at ek laus lifi."
Fáfnir kvað:
"Heiftyrði ein
telr þú þér í hvívetna,
en ek þér satt eitt segik:
It gjalla gull
ok it glóðrauða fé,
þér verða þeir baugar at bana."
Sigurðr kvað:
"Féi ráða
vill fyrða hverr
æ til ins eina dags;
því at einu sinni
skal alda hverr
fara til heljar heðan."
Fáfnir kvað:
"Norna dóm
þú munt fyr nesjum hafa
ok ósvinns apa;
í vatni þú drukknar,
ef í vindi rær;
allt er feigs forað."
Sigurðr kvað:
"Segðu mér, Fáfnir,
alls þik fróðan kveða
ok vel margt vita,
hverjar ro þær nornir,
er nauðgönglar ro
ok kjósa mæðr frá mögum."
Fáfnir kvað:
"Sundrbornar mjök
segi ek nornir vera,
eigu-t þær ætt saman;
sumar eru áskunngar,
sumar alfkunngar,
sumar dætr Dvalins."
Sigurðr kvað:
"Segðu mér þat, Fáfnir,
alls þik fróðan kveða
ok vel margt vita,
hvé sá holmr heitir,
er blanda hjörlegi
Surtr ok æsir saman."
Fáfnir kvað:
"Óskópnir hann heitir,
en þar öll skulu
geirum leika goð;
Bilröst brotnar,
er þeir á brú fara,
ok svima í móðu marir."
Ægishjalm
bar ek of alda sonum,
meðan ek of menjum lák;
einn rammari
hugðumk öllum vera,
fannk-a ek svá marga mögu."
Sigurðr kvað:
"Ægishjalmr
bergr einungi,
hvar skulu vreiðir vega;
þá þat finnr,
er með fleirum kemr,
at engi er einna hvatastr."
Fáfnir kvað:
"Eitri ek fnæsta,
er ek á arfi lá
miklum míns föður."
-- -- -- --
Sigurðr kvað:
"Inn fráni ormr,
þú gerðir fræs mikla
ok galzt harðan hug;
heift at meiri
verðr hölða sonum,
at þann hjalm hafi."
Fáfnir kvað:
"Ræð ek þér nú, Sigurðr,
en þú ráð nemir,
ok ríð heim heðan;
it gjalla gull
ok it glóðrauða fé,
þér verða þeir baugar at bana."
Sigurðr kvað:
"Ráð er þér ráðit,
en ek ríða mun
til þess gulls, er í lyngvi liggr,
en þú, Fáfnir,
ligg í fjörbrotum,
þar er þik hel hafi."
Fáfnir kvað:
"Reginn mik réð,
hann þik ráða mun,
hann mun okkr verða báðum at bana;
fjör sitt láta,
hygg ek, at Fáfnir myni;
þitt varð nú meira megin."
Reginn var á brott horfinn, meðan Sigurðr vá Fáfni, ok kom þá aftr, er Sigurðr strauk blóð af sverðinu. Reginn kvað:
"Heill þú nú, Sigurðr,
nú hefir þú sigr vegit
ok Fáfni of farit;
manna þeira,
er mold troða,
þik kveð ek óblauðastan alinn."
Sigurðr kvað:
"Þat er óvíst at vita,
þá er komum allir saman,
sigtíva synir,
hverr óblauðastr er alinn;
margr er sá hvatr,
er hjör né rýðr
annars brjóstum í."
Reginn kvað:
"Glaðr ertu nú, Sigurðr,
ok gagni feginn,
er þú þerrir Gram á grasi;
bróður minn
hefr þú benjaðan,
ok vald ek þó sjalfr sumu."
Sigurðr kvað:
"Þú því rétt,
er ek ríða skyldak
hélug fjöll hinig;
féi ok fjörvi
réði sá inn fráni ormr,
nema þú frýðir mér hvats hugar."
Þá gekk Reginn at Fáfni ok skar hjarta ór hánum með sverði, er Riðill heitir, ok þá drakk hann blóð ór undinni eftir. Reginn kvað:
"Sittu nú, Sigurðr,
en ek mun sofa ganga,
ok halt Fáfnis hjarta við funa;
eisköld ek vil
etin láta
eftir þenna dreyra drykk."
Sigurðr kvað:
"Fjarri þú gekkt,
meðan ek á Fáfni rauðk
minn inn hvassa hjör;
afli mínu
atta ek við orms megin,
meðan þú í lyngvi látt."
Reginn kvað:
"Lengi liggja
létir þú lyngvi í
þann inn aldna jötun,
ef þú sverðs né nytir,
þess er ek sjalfr gerða,
ok þíns ins hvassa hjörs."
Sigurðr kvað:
"Hugr er betri
en sé hjörs megin,
hvars vreiðir skulu vega,
því at hvatan mann
ek sé harðliga vega
með slævu sverði sigr."
"Hvötum er betra
en sé óhvötum
í hildileik hafask;
glöðum er betra
en sé glúpnanda,
hvat sem at hendi kemr."
Sigurðr tók Fáfnis hjarta ok steikði á teini. Er hann hugði, at fullsteikt væri ok freyddi sveitinn ór hjartanu, þá tók hann á fingri sínum ok skynjaði, hvárt fullsteikt væri. Hann brann ok brá fingrinum í munn sér. En er hjartablóð Fáfnis kom á tungu hánum, ok skilði hann fugls rödd. Hann heyrði, at igður klökuðu á hrísinu. Igðan kvað:
"Þar sitr Sigurðr
sveita stokkinn,
Fáfnis hjarta
við funa steikir;
spakr þætti mér
spillir bauga,
ef hann fjörsega
fránan æti."
Önnur kvað:
"Þar liggr Reginn,
ræðr um við sik,
vill tæla mög,
þann er trúir hánum,
berr af reiði
röng orð saman,
vill bölvasmiðr
bróður hefna."
In þriðja kvað:
"Höfði skemmra
láti hann inn hára þul
fara til heljar heðan;
öllu gulli
þá kná hann einn ráða,
fjölð því er und Fáfni lá."
In fjórða kvað:
Horskr þætti mér,
ef hafa kynni
ástráð mikit
yðvar systra,
hygði hann of sik
ok hugin gleddi;
þar er mér ulfs ván,
er ek eyru sék."
In fimmta kvað:
"Er-at svá horskr
hildimeiðr
sem ek hers jaðar
hyggja myndak,
ef hann bróður lætr
á brot komask,
en hann öðrum hefir
aldrs of synjat."
In sétta kvað:
"Mjök er ósviðr,
ef hann enn sparir
fjánda inn folkskáa,
þar er Reginn liggr,
er hann ráðinn hefr,
kann-at hann við slíku at séa."
In sjaunda kvað:
"Höfði skemmra láti hann
þann inn hrímkalda jötun
ok af baugum búa;
þá mun hann fjár þess,
er Fáfnir réð,
einvaldi vera."
Sigurðr kvað:
"Verða-t svá rík sköp,
at Reginn skyli
mitt banorð bera;
því at þeir báðir bræðr
skulu bráðliga
fara til heljar heðan."
Sigurðr hjó höfuð af Regin, ok þá át han Fáfnis hjarta ok drakk blóð þeira beggja, Regins ok Fáfnis. Þá heyrði Sigurðr, hvar igður mæltu:
"Bitt þú, Sigurðr,
bauga rauða;
er-a konungligt
kvíða mörgu.
Mey veit ek eina
miklu fegrsta,
gulli gædda,
ef þú geta mættir."
"Liggja til Gjúka
grænar brautir,
fram vísa sköp
folklíðöndum;
þar hefir dýrr konungr
dóttur alna;
þá muntu, Sigurðr,
mundi kaupa."
"Salr er á háu
Hindarfjalli,
allr er hann útan
eldi sveipinn,
þann hafa horskir
halir of görvan
ór ódökkum
Ógnar ljóma."
"Veit ek á fjalli
folkvitr sofa
ok leikr yfir
lindar váði;
Yggr stakk þorni,
aðra felldi
hör-Gefn hali
en hafa vildi."
"Knáttu, mögr, séa
mey und hjalmi,
þá er frá vígi
Vingskorni reið;
má-at Sigrdrífar
svefni bregða
skjöldunga niðr
fyr sköpum norna."
Sigurðr reið eftir slóð Fáfnis til bælis hans ok fann þat opit ok hurðir af járni ok gætti. Af járni váru ok allir timbrstokkar í húsinu, en grafit í jörð niðr. Þar fann Sigurðr stórmikit gull ok fylldi þar tvær kistur. Þar tók hann ægishjálm ok gullbrynju ok sverðit Hrotta ok marga dýrgripi ok klyfjaði þar með Grana, en hestrinn vildi eigi fram ganga, fyrr en Sigurðr steig á bak hánum.
ヘンリー・
Sigurth and Regin went up to the Gnitaheith, and found there the track that Fafnir made when he crawled to water. Then Sigurth made a great trench across the path, and took his place therein. When Fafnir crawled from his gold, he blew out venom, and it ran down from above on Sigurth's head. But when Fafnir crawled over the trench, then Sigurth thrust his sword into his body to the heart. Fafnir writhed and struck out with his head and tail. Sigurth leaped from the trench, and each looked at the other. Fafnir said:
"Youth, oh, youth! of whom then, youth, art thou born?
Say whose son thou art,
Who in Fafnir's blood thy bright blade reddened,
And struck thy sword to my heart."
Sigurth concealed his name because it was believed in olden times that the word of a dying man might have great power if he cursed his foe by his name. He said:
"The Noble Hart my name, and I go
A motherless man abroad;
Father I had not, as others have,
And lonely ever I live."
Fafnir spake: 3.
"If father thou hadst not, as others have,
By what wonder wast thou born?
(Though thy name on the day of my death thou hidest,
Thou knowest now thou dost lie.)"
Sigurth spake: 4.
"My race, methinks, is unknown to thee,
And so am I myself;
Sigurth my name, and Sigmund's son,
Who smote thee thus with the sword."
Fafnir spake: 5.
"Who drove thee on? why wert thou driven
My life to make me lose?
A father brave had the bright-eyed youth,
For bold in boyhood thou art."
Sigurth spake: 6.
"My heart did drive me, my hand fulfilled,
And my shining sword so sharp;
Few are keen when old age comes,
Who timid in boyhood be."
Fafnir spake: 7.
"If thou mightest grow thy friends among,
One might see thee fiercely fight;
But bound thou art, and in battle taken,
And to fear are prisoners prone."
Sigurth spake: 8.
"Thou blamest me, Fafnir, that I see from afar
The wealth that my father's was;
Not bound am I, though in battle taken,
Thou hast found that free I live."
Fafnir spake: 9.
"In all I say dost thou hatred see,
Yet truth alone do I tell;
The sounding gold, the glow-red wealth,
And the rings thy bane shall be."
Sigurth spake: 10.
"Some one the hoard shall ever hold,
Till the destined day shall come;
For a time there is when every man
Shall journey hence to hell."
Fafnir spake: 11.
"The fate of the Norns before the headland Thou findest, and doom of a fool;
In the water shalt drown if thou row 'gainst the wind,
All danger is near to death."
Sigurth spake: 12.
"Tell me then, Fafnir, for wise thou art famed,
And much thou knowest now:
Who are the Norns who are helpful in need,
And the babe from the mother bring?"
Fafnir spake: 13.
"Of many births the Norns must be,
Nor one in race they were;
Some to gods, others to elves are kin,
And Dvalin's daughters some."
Sigurth spake: 14.
"Tell me then, Fafnir, for wise thou art famed,
And much thou knowest now: How call they the isle where all the gods
And Surt shall sword-sweat mingle?"
Fafnir spake: 15.
"Oskopnir is it, where all the gods
Shall seek the play of swords;
Bilrost breaks when they cross the bridge,
And the steeds shall swim in the flood.
"The fear-helm I wore to afright mankind,
While guarding my gold I lay;
Mightier seemed I than any man,
For a fiercer never I found."
Sigurth spake: 17.
"The fear-helm surely no man shields
When he faces a valiant foe;
Oft one finds, when the foe he meets,
That he is not the bravest of all."
Fafnir spake: 18.
"Venom I breathed when bright I lay
By the hoard my father had; (There was none so mighty as dared to meet me,
And weapons nor wiles I feared.)"
Sigurth spake: 19.
"Glittering worm, thy hissing was great,
And hard didst show thy heart;
But hatred more have the sons of men
For him who owns the helm."
Fafnir spake: 20.
"I counsel thee, Sigurth, heed my speech,
And ride thou homeward hence;
The sounding gold, the glow-red wealth,
And the rings thy bane shall be."
Sigurth spake: 21.
"Thy counsel is given, but go I shall
To the gold in the heather hidden;
And, Fafnir, thou with death dost fight,
Lying where Hel shall have thee."
Fafnir spake: 22.
"Regin betrayed me, and thee will betray,
Us both to death will he bring; His life, methinks, must Fafnir lose,
For the mightier man wast thou."
Regin had gone to a distance while Sigurth fought Fafnir, and came back while Sigurth was wiping the blood from his sword. Regin said:
"Hail to thee, Sigurth! Thou victory hast,
And Fafnir in fight hast slain;
Of all the men who tread the earth,
Most fearless art thou, methinks."
Sigurth spake: 24.
"Unknown it is, when all are together,
(The sons of the glorious gods,)
Who bravest born shall seem;
Some are valiant who redden no sword
In the blood of a foeman's breast."
Regin spake: 25.
"Glad art thou, Sigurth, of battle gained,
As Gram with grass thou cleansest;
My brother fierce in fight hast slain,
And somewhat I did myself."
Sigurth spake: 26.
"Afar didst thou go while Fafnir reddened
With his blood my blade so keen;
With the might of the dragon my strength I matched,
While thou in the heather didst hide."
Regin spake: 27.
"Longer wouldst thou in the heather have let
Yon hoary giant hide,
Had the weapon availed not that once I forged,
The keen-edged blade thou didst bear."
Sigurth spake: 28.
"Better is heart than a mighty blade
For him who shall fiercely fight;
The brave man well shall fight and win,
Though dull his blade may be.
"Brave men better than cowards be,
When the clash of battle comes;
And better the glad than the gloomy man
Shall face what before him lies.
"Thy rede it was that I should ride Hither o'er mountains high;
The glittering worm would have wealth and life
If thou hadst not mocked at my might."
Then Regin went up to Fafnir and cut out his heart with his sword, that was named Rithil, and then he drank blood from the wounds. Regin said:
"Sit now, Sigurth, for sleep will I,
Hold Fafnir's heart to the fire;
For all his heart shall eaten be,
Since deep of blood I have drunk."
Sigurth took Fafnir's heart and cooked it on a spit. When he thought that it was fully cooked, and the blood foamed out of the heart, then he tried it with his finger to see whether it was fully cooked. He burned his finger, and put it in his mouth. But when Fafnir's heart's-blood came on his tongue, he understood the speech of birds. He heard nut-hatches chattering in the thickets. A nut-hatch said:
"There sits Sigurth, sprinkled with blood,
And Fafnir's heart with fire he cooks; Wise were the breaker of rings, I ween,
To eat the life-muscles all so bright."
A second spake: 33.
"There Regin lies, and plans he lays
The youth to betray who trusts him well;
Lying words with wiles will he speak,
Till his brother the maker of mischief avenges."
A third spake: 34.
"Less by a head let the chatterer hoary
Go from here to hell;
Then all of the wealth he alone can wield,
The gold that Fafnir guarded."
A fourth spake: 35.
"Wise would he seem if so he would heed
The counsel good we sisters give; Thought he would give, and the ravens gladden,
There is ever a wolf where his ears I spy."
A fifth spake: 36.
"Less wise must be the tree of battle
Than to me would seem the leader of men,
If forth he lets one brother fare,
When he of the other the slayer is."
A sixth spake: 37.
"Most foolish he seems if he shall spare
His foe, the bane of the folk;
There Regin lies, who hath wronged him so,
Yet falsehood knows he not."
A seventh spake: 38.
"Let the head from the frost-cold giant be hewed,
And let him of rings be robbed;
Then all the wealth which Fafnir's was
Shall belong to thee alone."
Sigurth spake: 39.
"Not so rich a fate shall Regin have As the tale of my death to tell;
For soon the brothers both shall die,
And hence to hell shall go."
Sigurth hewed off Regin's head, and then he ate Fafnir's heart, and drank the blood of both Regin and Fafnir. Then Sigurth heard what the nut-hatch said:
"Bind, Sigurth, the golden rings together,
Not kingly is it aught to fear;
I know a maid, there is none so fair,
Rich in gold, if thou mightest get her.
"Green the paths that to Gjuki lead, And his fate the way to the wanderer shows;
The doughty king a daughter has,
That thou as a bride mayst, Sigurth, buy."
Another spake: 42.
"A hall stands high on Hindarfjoll,
All with flame is it ringed without;
Warriors wise did make it once
Out of the flaming light of the flood.
"On the mountain sleeps a battle-maid,
And about her plays the bane of the wood;
Ygg with the thorn hath smitten her thus,
For she felled the fighter he fain would save.
"There mayst thou behold the maiden helmed,
Who forth on Vingskornir rode from the fight;
The victory-bringer her sleep shall break not,
Thou heroes' son, so the Norns have set."
古ノルド語の
「若者よ、
おまえは
いかなる
ファーヴニルの
その
刃が
シグルズは
「気高い
おれは
母の
ほかの
父を
いつもただ
ファーヴニルは
「ほかの
父を
どんな
シグルズは
「おれの
おまえは
おれ自身の
シグルズと
父は
この
ファーヴニルは
「誰が
なぜそ
わしの
目の
おまえの
生まれぬ
シグルズは
「おれの
この
鋭い
年老いてから
勇敢に
子供の
ファーヴニルは
「仲間の
育つことができていたなら、
おまえの
だが
戦で
捕虜は
シグルズは
「ファーヴニルよ、
父の
遠く
だが、
おれは
自由に
ファーヴニルは
「おまえは
憎しみの
わしは
鳴り響く
熾火のように
その
シグルズは
「誰もが
手に
定めの
人は
いつか
ここから
ファーヴニルは
「岬の
ノルンの
愚か
風に
水に
死を
シグルズは
「教えてくれ、
おまえは
多くの
あの
難産の
母の
ファーヴニルは
「ノルンたちの
まことにさまざまだ。
同じ
ある
ある
ある
シグルズは
「教えてくれ、
おまえは
多くの
あの
スルトと
剣の
ファーヴニルは
「オースコープニルと
そこで
槍を
彼らが
ビフレストは
馬たちは
「わしは
人の
首飾りの
わしひとりが
誰より
どれほど
シグルズは
「恐怖の
誰ひとり救えは
猛る
多くの
思い知る
誰も
ファーヴニルは
「わしは
父から
莫大な
――――
シグルズは
「輝く
おまえは
荒々しい
だが、
人の
いっそう
ファーヴニルは
「今、
この
ここから
鳴り響く
熾火のように
その
シグルズは
「忠告は
だが、
ヒースの
ファーヴニルよ、
死の
そこで
ファーヴニルは
「レギンは
おまえを
あれは
ファーヴニルは
失うことになるだろう。
今は
シグルズが
「シグルズよ、
今こそ
ファーヴニルを
この
踏みしめる
おまえこそ
シグルズは
「それは、
勝利の
みな
誰が
勇敢な
他人の
剣を
レギンは
「シグルズよ、
得た
草で
おまえは
致命傷を
もっとも、
シグルズは
「おまえが
おれが
ここへ
あの
失わずに
おまえが
そこで
「シグルズよ、
わたしは
ファーヴニルの
この
食べたいのだ、
この
シグルズは
「おまえは
ファーヴニルの
おれが
おれは
竜の
おまえが
レギンは
「おまえは
長く
寝かせて
この
剣の
おまえの
シグルズは
「心の
剣の
猛る
勇敢な
なまくらな
勝利を
「勇敢な
臆病な
戦いの
心の
おびえる
何が
シグルズは
「あ
血を
ファーヴニルの
火で
腕輪を
賢いと
あの
食べてしまえば」
二羽目が
「あ
ひとりで
あの
自分を
怒りに
偽りの
災いを
兄の
三羽目が
「あの
首ひとつ短くして、
ここから
そうすれば、
すべて
ファーヴニルの
四羽目が
「あの
あなたたち姉妹の
親身で
受け入れられるなら。
自分の
カラスたちを
耳が
五羽目が
「あの
さほど
軍勢の
わたしが
兄の
奪って
弟を
やるのなら」
六羽目が
「まったく
まだ
あの
あ
あの
そんな
七羽目が
「あの
首ひとつ短くして、
腕輪を
そうすれば、
持っていた
ひとりで
シグルズは
「運命とて、
レギンに
死を
あの
すぐに
ヘルへ
シグルズは
「シグルズよ、
赤い
あれ
王者に
わたしは
誰よりも
黄金に
おまえが
「緑の
ギューキのもとへ
運命が
戦場を
そこでは
娘を
シグルズよ、
結納の
「高い
館が
その
炎に
賢い
その
まば
オグンの
「山の
戦の
その
盾の
ユッグが
亜麻の
彼の
戦士を
「若者よ、
兜を
戦場から
ヴィングスコルニルに
シグルドリーヴァの
眠りを
王たちの
ノルンの
シグルズは