《哈姆迪爾之歌》原典
Hamðismál
本頁提供作品原文與譯文,可用上方按鈕切換。網站會記住你的選擇,並套用到所有原典頁面。
古諾爾斯語原文採用冰島學者 Guðni Jónsson 版本的標準化拼寫。
Spruttu á tái
tregnar íðir,
græti alfa
in glýstömu;
ár of morgin
manna bölva
sútir hverjar
sorg of kveykva.
Var-a þat nú
né í gær,
þat hefir langt
liðit síðan,
- er fátt fornara,
fremr var þat halfu, -
er hvatti Guðrún
Gjúka borin,
sonu sína unga
at hefna Svanhildar:
"Systir var ykkur
Svanhildr of heitin,
sú er Jörmunrekkr
jóm of traddi,
hvítum ok svörtum
á hervegi,
grám, gangtömum
Gotna hrossum.
Eftir er ykkr þrungit
þjóðkonunga;
lifið einir ér
þátta ættar minnar.
Einstæð em ek orðin,
sem ösp í holti,
fallin at frændum
sem fura at kvisti,
vaðin at vilja,
sem viðr at laufi,
þá er in kvistskæða
kemr um dag varman."
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Lítt myndir þú þá, Guðrún,
leyfa dáð Högna,
er þeir Sigurð vökðu
svefni ór,
saztu á beð,
en banar hlógu.
Bækr váru þínar
inar bláhvítu
ofnar völundum,
flutu í vers dreyra;
svalt þá Sigurðr,
saztu yfir dauðum,
glýja þú né gáðir,
Gunnarr þér svá vildi.
Atla þóttisk þú stríða
at Erps morði
ok at Eitils aldrlagi,
þat var þér enn verra;
svá skyldi hverr öðrum
verja til aldrlaga
sverði sárbeitu,
at sér né stríddi-t."
Hitt kvað þá Sörli,
- svinna hafði hann hyggju -:
"Vilk-at ek við móður
málum skipta;
orðs þykkir enn vant
ykkru hváru.
Hvers biðr þú nú, Guðrún,
er þú at gráti né fær-at?
Bræðr grát þú þína
ok buri svása,
niðja náborna
leidda nær rógi;
okkr skaltu ok, Guðrún,
gráta báða,
er hér sitjum feigir á mörum,
fjarri munum deyja."
Gengu ór garði
görvir at eiskra,
liðu þá yfir ungir
úrig fjöll
mörum húnlenzkum
morðs at hefna.
Fundu á stræti
stórbrögðóttan:
"Hvé mun jarpskammr
okkr fulltingja?"
Svaraði inn sundrmæðri,
svá kvaðsk veita mundu
fullting frændum,
sem fótr öðrum.
"Hvat megi fótr
fæti veita
né holdgróin
hönd annarri?"
Þá kvað þat Erpr
einu sinni,
- mærr of lék
á mars baki -:
"Illt er blauðum hal
brautir kenna."
Kóðu harðan mjök
hornung vera.
Drógu þeir ór skíði
skíðiéarn,
mækis eggjar,
at mun flagði;
þverrðu þeir þrótt sinn
at þriðjungi,
létu mög ungan
til moldar hníga.
Skóku loða,
skalmir festu,
ok góðbornir
smugu í guðvefi.
Fram lágu brautir,
fundu vástigu
ok systurson
sáran á meiði,
vargtré vindköld
vestan bæjar,
trýtti æ trönu hvöt,
titt var-at bíða.
Glamr var í höllu,
halir ölreifir,
ok til gota ekki
gerðu at heyra,
áðr halr hugfullr
í horn of þaut.
Segja fóru ærir
Jörmunrekki,
at sénir váru
seggir und hjalmum:
"Ræðið ér um ráð,
ríkir eru komnir,
fyr máttkum hafið ér mönnum
mey of tradda."
Hló þá Jörmunrekkr,
hendi drap á kampa,
beiddisk-at bröngu,
böðvaðisk at víni;
skók hann skör jarpa,
sá á skjöld hvítan,
lét hann sér í hendi
hvarfa ker gullit.
"Sæll ek þá þóttumk,
ef ek sjá knætta
Hamði ok Sörla
í höllu minni,
buri mynda ek þá binda
með boga strengjum,
góð börn Gjúka
festa á galga."
Hitt kvað þá Hróðrglöð,
stóð of hleðum,
mæfingr mælti
við mög þenna:
-- -- --
"Því at þat heita,
at hlýðigi myni;
megu tveir menn einir
tíu hundruð Gotna
binda eða berja
í borg inni háu."
Styrr varð í ranni,
stukku ölskálir,
í blóði bragnar lágu,
komit ór brjósti Gotna.
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Æstir, Jörmunrekkr,
okkarrar kvámu
bræðra sammæðra
innan borgar þinnar;
fætr sér þína,
höndum sér þú þínum,
Jörmunrekkr, orpit
í eld heitan."
Þá hraut við
inn reginkunngi
baldr í hrynju,
sem björn hryti:
"Grýtið ér á gumna,
alls geirar né bíta,
eggjar né éarn
Jónakrs sonu."
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Böl vanntu, bróðir,
er þú þann belg leystir;
oft ór þeim belg
böll ráð koma."
Sörli Kvað:
"Hug hefðir þú, Hamðir,
ef þú hefðir hyggjandi;
mikils er á mann hvern vant,
er mannvits er!"
Hamðir kvað:
"Af væri nú höfuð,
ef Erpr lifði,
bróðir okkarr inn böðfrækni,
er vit á braut vágum,
verr inn vígfrækni,
- hvöttumk at dísir, -
gumi inn gunnhelgi,
- gerðumk at vígi -."
Sörli kvað:
"Ekki hygg ek okkr
vera ulfa dæmi,
at vit mynim sjalfir of sakask
sem grey norna,
þá er gráðug eru
í auðn of alin.
Vel höfum vit vegit,
stöndum á val Gotna,
ofan eggmóðum,
sem ernir á kvisti;
góðs höfum tírar fengit,
þótt skylim nú eða í gær deyja;
kveld lifir maðr ekki
eftir kvið norna."
Þar fell Sörli
at salar gafli,
enn Hamðir hné
at húsbaki.
Þetta eru kölluð Hamðissmál in fornu.
英譯採用 Henry Adams Bellows 的1923年譯本,已屬公有領域;詩節編號可能與原文不同。
Great the evils once that grew,
With the dawning sad of the sorrow of elves;
In early morn awake for men
The evils that grief to each shall bring.
Not now, nor yet of yesterday was it,
Long the time that since hath lapsed,
So that little there is that is half as old,
Since Guthrun, daughter of Gjuki, whetted
Her sons so young to Svanhild's vengeance.
"The sister ye had was Svanhild called,
And her did Jormunrek trample with horses,
White and black on the battle-way,
Gray, road-wonted, the steeds of the Goths.
"Little the kings of the folk are ye like,
For now ye are living alone of my race.
"Lonely am I as the forest aspen,
Of kindred bare as the fir of its boughs,
My joys are all lost as the leaves of the tree
When the scather of twigs from the warm day turns."
Then Hamther spake forth, the high of heart:
"Small praise didst thou, Guthrun, to Hogni's deed give
When they wakened thy Sigurth from out of his sleep,
Thou didst sit on the bed while his slayers laughed.
"Thy bed-covers white with blood were red
From his wounds, and with gore of thy husband were wet; So Sigurth was slain, by his corpse didst thou sit,
And of gladness didst think not: 'twas Gunnar's doing.
"Thou wouldst strike at Atli by the slaying of Erp
And the killing of Eitil; thine own grief was worse;
So should each one wield the wound-biting sword
That another it slays but smites not himself."
Then did Sorli speak out, for wise was he ever:
"With my mother I never a quarrel will make;
Full little in speaking methinks ye both lack;
What askest thou, Guthrun, that will give thee no tears?
"For thy brothers dost weep, and thy boys so sweet,
Thy kinsmen in birth on the battlefield slain;
Now, Guthrun, as well for us both shalt thou weep,
We sit doomed on our steeds, and far hence shall we die."
Then the fame-glad one— on the steps she was—
The slender-fingered, spake with her son:
"Ye shall danger have if counsel ye heed not;
..............
By two heroes alone shall two hundred of Goths
Be bound or be slain in the lofty-walled burg."
From the courtyard they fared, and fury they breathed;
The youths swiftly went o'er the mountain wet,
On their Hunnish steeds, death's vengeance to have.
On the way they found the man so wise; ..............
"What help from the weakling brown may we have?"
So answered them their half-brother then:
"So well may I my kinsmen aid
As help one foot from the other has."
"How may a foot its fellow aid,
Or a flesh-grown hand another help?"
Then Erp spake forth, his words were few,
As haughty he sat on his horse's back: "To the timid 'tis ill the way to tell."
A bastard they the bold one called.
From their sheaths they drew their shining swords,
Their blades, to the giantess joy to give;
By a third they lessened the might that was theirs,
The fighter young to earth they felled.
Their cloaks they shook, their swords they sheathed,
The high-born men wrapped their mantles close.
On their road they fared and an ill way found,
And their sister's son on a tree they saw,
On the wind-cold wolf-tree west of the hall,
And cranes'-bait crawled; none would care to linger.
In the hall was din, the men drank deep,
And the horses' hoofs could no one hear,
Till the warrior hardy sounded his horn.
Men came and the tale to Jormunrek told
How warriors helmed without they beheld:
"Take counsel wise, for brave ones are come,
Of mighty men thou the sister didst murder."
Then Jormunrek laughed, his hand laid on his beard,
His arms, for with wine he was warlike, he called for;
He shook his brown locks, on his white shield he looked,
And raised high the cup of gold in his hand.
"Happy, methinks, were I to behold
Hamther and Sorli here in my hall; The men would I bind with strings of bows,
And Gjuki's heirs on the gallows hang."
In the hall was clamor, the cups were shattered,
Men stood in blood from the breasts of the Goths.
Then did Hamther speak forth, the haughty of heart:
"Thou soughtest, Jormunrek, us to see,
Sons of one mother seeking thy dwelling;
Thou seest thy hands, thy feet thou beholdest,
Jormunrek, flung in the fire so hot."
Then roared the king, of the race of the gods,
Bold in his armor, as roars a bear:
"Stone ye the men that steel will bite not,
Sword nor spear, the sons of Jonak."
Sorli spake: 27.
"Ill didst win, brother, when the bag thou didst open,
Oft from that bag came baleful counsel;
Heart hast thou, Hamther, if knowledge thou hadst!
A man without wisdom is lacking in much."
Hamther spake: 28.
"His head were now off if Erp were living,
The brother so keen whom we killed on our road,
The warrior noble,— 'twas the Norns that drove me
The hero to slay who in fight should be holy.
"In fashion of wolves it befits us not
Amongst ourselves to strive, Like the hounds of the Norns, that nourished were
In greed mid wastes so grim.
"We have greatly fought, o'er the Goths do we stand
By our blades laid low, like eagles on branches;
Great our fame though we die today or tomorrow;
None outlives the night when the Norns have spoken."
Then Sorli beside the gable sank,
And Hamther fell at the back of the house.
This is called the old ballad of Hamther.
繁體中文譯文由 AI 根據古諾爾斯語原文翻譯,並參考英文譯文。
門前驟然生出
悲苦的事端,
令精靈落淚,
使歡欣盡失;
清晨時分,
人間的災殃,
種種憂患,
將哀傷燃起。
那不是今日,
也不是昨日,
自那時起,
已過了漫長歲月,
——少有事物更為古老,
那還要早上一倍——
那時古德倫,
吉烏基之女,
激勵自己年輕的兒子,
為斯萬希爾德報仇:
「你們有個姊妹,
名叫斯萬希爾德,
耶爾蒙雷克驅使馬匹,
將她踐踏,
白馬與黑馬
踏過征戰的道路,
還有灰色、慣於奔馳的
哥德駿馬。
列王的後裔,
如今只餘你們;
我家族的血脈,
唯有你們尚在人世。
我已孑然一身,
如林中的白楊,
親族凋零,
如冷杉失去枝條,
歡愉盡遭摧殘,
如樹木失去葉片,
當那摧枝的風暴,
在暖日襲來。」
這時哈姆迪爾開口,
他心高氣傲:
「古德倫,那時你想必
不怎麼稱許霍格尼的作為,
當他們將西格爾德
從睡夢中喚醒,
你坐在床上,
兇手們卻放聲大笑。
你那藍白相間的
床上衾被,
出自巧匠之手,
浸在丈夫的鮮血裡;
那時西格爾德死去,
你坐在死者身旁,
無心歡笑,
貢納爾要你如此。
你自以為殺死埃爾普,
便能使阿特利痛苦,
又奪去艾提爾的性命,
你自己卻更加悲慘;
人當以利劍相抗,
將對手置於死地,
讓那噬傷的鋒刃
不致傷及自身。」
這時索爾利開口,
——他心思明睿——:
「我不願與母親
爭辯言語;
你們兩人,
似乎都還有話要說。
古德倫,如今你求的是什麼,
竟不能止住哭泣?
哭你的兄弟吧,
還有你親愛的兒子,
那些血緣至親,
都被帶往殺戮之地;
古德倫,你也將
為我們兩人哭泣,
我們命定將死,坐在馬背上,
將在遠方喪生。」
他們走出庭院,
滿懷盛怒,
年輕人越過
露水濡濕的群山,
騎著匈人的駿馬,
去報殺人之仇。
他們在路上遇見
那膽識過人的男子:
「這褐髮矮子
能幫上我們什麼忙?」
那異母兄弟回答,
說他願給予
親人援助,
如一足扶助另一足。
「一隻腳能給
另一隻腳什麼幫助?
血肉相連的手,
又能怎樣幫助另一隻手?」
這時埃爾普
說了一句,
——那英傑在
馬背上騰躍——:
「要替膽怯的漢子
指路,真是難事。」
他們說這私生子
實在太過狂傲。
他們拔出鞘中的
精鐵長劍,
亮出劍刃,
使女巨人稱心;
他們將自己的力量
削去三分之一,
讓年輕的男子
倒落塵土。
他們抖開毛裘,
繫好刀劍,
這些出身高貴的人,
披上華美的絲衣。
道路向前延伸,
他們踏上凶險之途,
看見姊妹的兒子
受創懸在樹上,
城西的絞架
在風中冰冷,
鶴的食餌不斷蠕動,
此地不宜久留。
廳堂裡喧聲鼎沸,
男人們飲酒作樂,
全然未曾
聽見駿馬的聲響,
直到那勇敢的男子
吹響號角。
使者前去稟告
耶爾蒙雷克,
說有人看見
頭戴戰盔的武士:
「請你拿定主意,
強敵已經來到,
你曾踐踏死的姑娘,
是這些勇士的親人。」
耶爾蒙雷克便笑了,
伸手撫弄鬍鬚,
並未索取鎧甲,
借著酒意逞勇;
他抖動褐色的頭髮,
望著白色盾牌,
讓金杯在
自己手中旋轉。
「若能親眼看見,
我便自覺幸福,
看見哈姆迪爾和索爾利
走進我的廳堂,
我便要用弓弦
綁住這兩個兒郎,
把吉烏基的好子孫
吊上絞架。」
這時赫羅德格洛德開口,
她站在階上,
纖指的女子
對那男子說道:
—— —— ——
「你得答應這一點,
他們絕不會順從;
僅僅兩個人便能
將一千哥德人
綁起或擊倒,
就在這高聳的城堡裡。」
廳堂中爆發激戰,
酒碗四處飛散,
勇士們倒在血泊裡,
鮮血流自哥德人的胸膛。
這時哈姆迪爾開口,
他心高氣傲:
「耶爾蒙雷克,你曾渴望
我們兄弟前來,
我們同母所生,
如今已在你的城中;
看看你的雙腳,
再看看你的雙手,
耶爾蒙雷克,它們已被
拋進烈火之中。」
這時那位
出自神族的
披甲勇士,
如熊般吼叫:
「拿石頭砸這些人,
既然長矛刺不穿,
劍刃與精鐵也傷不了
約納克爾的兒子。」
這時哈姆迪爾開口,
他心高氣傲:
「兄弟,你惹下了禍,
竟把那皮囊解開;
那皮囊裡常有
惡毒的計謀冒出。」
索爾利說:
「哈姆迪爾,你有膽量,
只可惜少了思量;
一個人若少了智慧,
便是缺了太多!」
哈姆迪爾說:
「如今他的頭早已落地,
若埃爾普還活著,
我們那善戰的兄弟,
卻被我們在路上殺死,
那英勇的戰士,
——女神們驅使了我——
那沙場神聖的男子,
——我受驅使將他殺害——。」
索爾利說:
「我想我們不該
仿效群狼,
竟自相爭鬥,
如諾恩的獵犬,
生性貪婪,
在荒野中養大。
我們已奮勇殺敵,
站在哥德人的屍堆上,
他們倒斃於利刃之下,
我們如枝頭的雄鷹;
我們已贏得美名,
縱然此刻或昨日就得死去;
諾恩一旦宣判,
無人能再多活一晚。」
索爾利在那裡倒下,
倒在廳堂的山牆旁,
哈姆迪爾也頹然倒地,
倒在屋舍後方。
這些詩篇稱為《古哈姆迪爾之歌》。