《哈爾夫的戰士之歌》原典
Hálfsrekkaljóð
本頁提供作品原文與譯文,可用上方按鈕切換。網站會記住你的選擇,並套用到所有原典頁面。
古諾爾斯語原文採用冰島學者 Guðni Jónsson 版本的標準化拼寫。
"Upp mundum vér
allir ganga,
skatna beztir,
af skipum várum,
láta brenna
bragninga sveit
ok Ásmundar lið
aldri týna."
Konungr kvað:
"Vér skulum hálfir
herjar þessa
sáttir sækja
frá sjó neðan.
Ásmundr hefir
oss of boðna
hringa rauða
sem hafa viljum."
Innsteinn kvað:
"Sér eigi þú allan
Ásmundar hug,
hefir fylkir sá
flærð í brjósti.
Mundir þú, þengill,
ef vér því réðim,
mági þínum
mjök lítt trúa."
Konungr kvað:
"Ásmundr hefir
oss of unnit
margar tryggðir,
sem menn vitu.
Mun-at góðr konungr
ganga á sáttir
né gramr annan
í griðum véla."
Innsteinn kvað:
"Þér er orðinn
Óðinn til gramr,
er þú Ásmundi
allvel trúir.
Hann mun alla
oss of véla,
nema þú víti
viðsjár fáir."
Konungr kvað:
"Æ lystir þik
æðru at mæla,
mun-at sá konungr
sáttir rjúfa.
Gull eigum þar
ok gersimar,
hringa rauða,
frá hans búum."
Innsteinn kvað:
"Hálfr, dreymði mik,
- hyggðu at slíku, -
at logi léki
of liði váru,
illt væri þar
ór at leysask.
Hvat kveðr þú, þengill,
þann draum vita?"
Konungr kvað:
"Gefa mun ek hverjum
hjálm ok brynju
frækna drengja,
er fylgja mér.
Þat mun at líta
sem logi brenni
skjöldungs liði
of skarar fjöllum."
Innsteinn kvað:
"Enn dreymði mik
öðru sinni:
Hugðak á öxlum
elda brenna.
Gruna tek ek nokkut,
at þat gott viti.
Hvat kveðr þú, þengill,
þann draum vita?"
Konungr kvað:
"Hrynja um herðar
þeim, er hamalt fylkja,
grams verðungu,
gylldar brynjur.
Þat mun á öxlum
öðlings vinum
ljóst at líta,
sem logi brenni."
Innsteinn kvað:
"Þat dreymði mik
þriðja sinni,
at vér í kaf niðr
komnir værim.
Eiga mun allstórt
um at véla.
Hvat kveðr þú, þengill,
þann draum vita?"
Konungr kvað:
"Fulllangt er sjá
fíflskapr talaðr,
vera kveð ek ekki
undir slíku.
Seg þú enga,
svá at heyri,
drauma þína
í degi síðan."
Innsteinn kvað:
"Hlýði Hrókar
ok herr konungs
orðum mínum,
Útsteinn þriði:
Göngum allir
upp frá ströndu,
kunnum ekki
konungs mál of þat."
Útsteinn kvað:
"Konung látum vér
keppinn ráða
fyrir í fólki
um farir várar.
Hættum, bróðir,
svá at honum líki,
fjörvi okkru
með frömum vísi."
Innsteinn kvað:
"Hlítt hefir fylkir
í förum úti
mínum ráðum
mörgu sinni.
Nú kveð ek engu,
er ek mæli,
hlýða vilja,
síz hingat kómum."
Hálfr konungr gekk upp til bæjar Ásmundar konungs með helming liðs síns. Þar var fyrir fjölmenni mikit. Veizla var kappsamlig ok drykkr svá sterkr, at Hálfsrekkar sofnuðu fast. Ásmundr konungr ok hirðin lögðu eld í höllina. En sá, er fyrst vaknaði af Hálfsrekkum, sá höllina nær fulla af reyk. Hann mælti: "Rjúka mun um hauka vára nú," sagði hann. Síðan lagðist hann niðr ok svaf. Þá vaknaði annarr ok sá, at höllin logaði, ok mælti: "Drjúpa mun nú vax af söxum." Sá lagðist niðr. Ok þá vaknaði Hálfr konungr. Hann stóð upp ok vakti liðit ok bað þá vápnast. Þeir hlupu þá á veggina, svá at af gengu nafarnar af timbrstokkunum. Þá kvað Innsteinn:
"Rýkr um hauka
í höll konungs,
ván er, at drjúpi
vax af söxum.
Mál er gulli
ok gersimum,
hjálmum skipta
með Hálfsrekkum.
Hins fýsi ek nú,
at Hálfr vaki;
eru-t af eklu
eldar kyndir.
Áttu, menbrjótr,
mági þínum
grimmlunduðum
gjafir launa.
Hrindum heilir
hallar bjóri.
Nú taka súlur
í sundr þoka.
Æ mun uppi,
meðan öld lifir,
Hálfsrekka för
til hertoga.
Hart skulum ganga
ok hliða ekki við,
verðr vísis lið
at vega með söxum.
Þeir skulu sjálfir
á sér bera
blóðgar benjar,
áðr braki létti.
Snúizk snarliga,
snyrtidrengir,
út ór eldi
með auðbrota.
Engi er ýta,
sá er æ lifir.
Mun-at baugbroti
við bana kvíða."
Svá er hér sagt, at Hálfr konungr ok Hálfsrekkar kæmist út ór eldinum ok Hálfr konungr felli fyrir ofrefli liðs ok sveit hans. Innsteinn kvað, er konungr var fallinn:
"Hér sá ek alla
einum fylgja
jafnröskliga
öðlings syni.
Hittumk heilir,
þá heðan líðum,
er-at léttara
líf en dauði."
Þá kómu Hálfsrekkar til orrustu, þeir sem við skip höfðu verit. Þar fell mikill hlutr Hálfsrekka. Orrustan helzt allt til nætr, áðr Innsteinn fell. Innsteinn kvað:
"Hrókr er fallin
með hertoga
frækn at fótum
fólks oddvita.
Eigum Óðni
illt at gjalda,
er hann slíkan konung
sigri rænti.
Ek hefi úti
átján sumur
fylgt fullhuga
flein at rjóða.
Skalk-at annan
eiga dróttin
gunnar gjarnan
né gamall verða.
Hér mun Innsteinn
til jarðar hníga
horskr at höfði
hers oddvita.
Þat munu seggir
at sögum gera,
at Hálfr konungr
hlæjandi dó."
英文譯文由 AI 根據古諾爾斯語原文翻譯。
“We should all
march ashore,
best of warriors,
from our ships,
let the band
of princes burn,
and Asmund’s men
lose their lives.”
The king said:
“Half of us
in this host shall
peacefully make our way
up from the sea.
Asmund has offered us
as many
red-gold rings
as we wish to have.”
Innsteinn said:
“You do not see all
of Asmund’s mind;
that ruler has
deceit in his breast.
You would, king,
if we had our way,
put very little trust
in your kinsman by marriage.”
The king said:
“Asmund has sworn
many pledges
of loyalty to us,
as men know.
A good king will not
break a peace,
nor deceive another king
under a truce.”
Innsteinn said:
“Odin has grown
too angry with you,
since you trust Asmund
so completely.
He will betray
us all,
unless you take
precautions against harm.”
The king said:
“You always delight
in speaking fearfully;
that king will not
break his pledges.
We shall have gold there
and precious things,
red-gold rings,
from his estates.”
Innsteinn said:
“Half, I dreamed—
give thought to this—
that flames played
about our company;
it was hard
to escape from there.
What do you say, king,
that dream foretells?”
The king said:
“I shall give a helmet
and a mailcoat
to each brave warrior
who follows me.
It will look
as though flames burn
above the heads
of the king’s company.”
Innsteinn said:
“Again I dreamed,
a second time:
I thought fires burned
upon our shoulders.
I begin to doubt
that this bodes well.
What do you say, king,
that dream foretells?”
The king said:
“About the shoulders
of those who form the battle wedge,
the king’s retainers,
gilded mailcoats will fall.
Upon the shoulders
of the prince’s friends,
they will gleam
as though flames burn.”
Innsteinn said:
“I dreamed this
a third time:
that we had sunk
deep beneath the water.
Something very grave
must be afoot.
What do you say, king,
that dream foretells?”
The king said:
“This foolish talk
has gone on long enough;
I say there is nothing
behind such things.
Tell no more,
within my hearing,
of your dreams
for the rest of this day.”
Innsteinn said:
“Let the Hroks
and the king’s host
heed my words,
and Utstein as the third:
let us all go
up from the shore;
let us disregard
the king’s orders in this.”
Utstein said:
“Let us allow
the eager king to decide,
at the head of his host,
where we shall go.
Let us risk, brother,
as he wishes,
our lives
with the bold ruler.”
Innsteinn said:
“The ruler has listened,
while abroad on voyages,
to my counsel
many times.
Now I say he will
heed nothing
that I tell him,
since we came here.”
King Half went up to King Asmund’s homestead with half his company. A great crowd was already there. The feast was lavish and the drink so strong that Half’s warriors fell fast asleep. King Asmund and his retainers set fire to the hall. The first of Half’s warriors to wake saw the hall almost full of smoke. He said, “There must be smoke about our hawks now.” Then he lay down and slept. Another woke and saw that the hall was ablaze, and said, “Wax must be dripping from the short swords now.” He lay down. Then King Half woke. He stood up, roused his company, and told them to arm themselves. They rushed against the walls so hard that the notched ends broke off the timber logs. Then Innsteinn said:
“Smoke swirls about the hawks
in the king’s hall;
we may expect wax
to drip from the short swords.
It is time to share out gold
and precious things,
and helmets,
among Half’s warriors.
Now I wish
that Half would wake;
these fires were kindled
from no need for warmth.
You ought, necklace-breaker,
to repay the gifts
of your kinsman by marriage,
that cruel-hearted man.
Let us, still unharmed, thrust down
the hall’s gable.
Now the pillars begin
to shift apart.
Forever will be remembered,
while humankind lives,
the journey of Half’s warriors
to the war-leader.
We must advance fiercely
and give no ground;
the ruler’s company must
fight with short swords.
They themselves shall
bear on their bodies
bloody wounds
before the din subsides.
Move swiftly,
valiant warriors,
out of the fire
with the treasure-giver.
There is no man
who lives forever.
The ring-breaker will not
shrink from death.”
It is told here that King Half and Half’s warriors escaped from the fire, and that King Half and his company fell before an overwhelming force. Innsteinn spoke when the king had fallen:
“Here I saw them all
follow one man,
the prince’s son,
with equal courage.
May we meet unharmed
when we pass from here;
life is no easier
than death.”
Then those of Half’s warriors who had stayed by the ships joined the battle. A great many of Half’s warriors fell there. The battle lasted until nightfall, before Innsteinn fell. Innsteinn said:
“Hrok has fallen
beside the war-leader,
brave at the feet
of the host’s commander.
We owe Odin
an evil repayment,
for robbing such a king
of victory.
For eighteen summers
I have campaigned abroad,
following the fearless man
to redden the spear.
I shall have
no other battle-eager
lord,
nor shall I grow old.
Here Innsteinn will
sink to the ground,
wise, at the head
of the host’s commander.
Men will make this
part of their tales:
that King Half
died laughing.”
繁體中文譯文由 AI 根據古諾爾斯語原文翻譯,並參考英文譯文。
「我們應當
全體上岸,
眾人中的豪傑,
離開我們的船,
放火燒死
君王的部眾,
讓阿斯蒙德的軍隊
盡喪性命。」
國王吟道:
「我們這支軍隊
只須一半人,
懷著和意前往,
從海邊上去。
阿斯蒙德已經
向我們許諾,
赤金打造的環飾,
任我們索取。」
因斯坦吟道:
「你未曾看透
阿斯蒙德的心思,
那位君王
胸中藏著奸詐。
君王啊,你若
肯由我們作主,
對你的姻親
就該少些信任。」
國王吟道:
「阿斯蒙德已經
向我們立下
許多忠誠的誓約,
眾人皆知。
賢明的國王不會
踐踏盟約,
君王也不會趁休戰
謀害另一位君王。」
因斯坦吟道:
「奧丁已經
對你懷有怒意,
才讓你對阿斯蒙德
如此深信不疑。
他必定會把
我們全都害死,
除非你能留神,
提防這場災禍。」
國王吟道:
「你總是喜歡
說些膽怯的話,
那位國王不會
撕毀盟約。
我們將從他的莊園
獲得黃金,
還有珍寶、
赤金打造的環飾。」
因斯坦吟道:
「哈爾夫,我做了個夢,
——請把這事放在心上——
夢見火舌舞動,
環繞我們的軍隊,
置身其中,
難以脫身。
君王啊,你說
這夢預示什麼?」
國王吟道:
「我將把頭盔
和鎖子甲,
賜給每一位
追隨我的勇士。
屆時看來便會
彷彿烈焰燃燒,
在君王部眾
髮頂的山峰上。」
因斯坦吟道:
「我又做了夢,
這是第二次:
夢中看見肩頭
有烈火燃燒。
我漸漸疑心,
這恐怕不是吉兆。
君王啊,你說
這夢預示什麼?」
國王吟道:
「披垂在肩上的,
是排成楔形戰陣的
君王衛士們
鍍金的鎖子甲。
在君王友伴的
肩頭之上,
那光彩看來
便如烈焰燃燒。」
因斯坦吟道:
「我做了這個夢,
這是第三次,
夢見我們全都
沉入水底。
這其中必有
極大的變故。
君王啊,你說
這夢預示什麼?」
國王吟道:
「這些愚蠢的話
已經說得夠久,
依我看來,
其中毫無含意。
往後白日裡,
別再讓我聽見
你述說
自己的夢境。」
因斯坦吟道:
「兩位赫羅克,
還有國王的大軍,
都聽我的話,
烏特斯坦也請聽:
我們全都
離開海岸上去,
在這件事上,
莫管國王怎麼說。」
烏特斯坦吟道:
「讓英勇的國王
在軍中作主,
由他來決定
我們的行程。
兄弟,讓我們
順著他的心意,
隨著英明的君王,
拿性命冒險。」
因斯坦吟道:
「君王出征在外,
曾經聽從
我的勸告,
不知有多少次。
可自從來到這裡,
我說的話,
如今他竟一句
也不願聽從。」
哈爾夫國王帶著一半部眾,上岸前往阿斯蒙德國王的莊園。那裡已經聚集了許多人。宴飲極為豪奢,酒又烈得讓哈爾夫的勇士們沉沉睡去。阿斯蒙德國王和他的侍從在大廳放火。哈爾夫的勇士中,最先醒來的那人看見大廳幾乎滿是濃煙。他說:「如今我們的鷹隼周圍要冒煙了。」說完便又躺下睡去。接著另一人醒來,看見大廳已燃起火焰,便說:「如今短劍上的蠟要滴下來了。」那人也躺了下去。這時哈爾夫國王醒來了。他站起身,叫醒部眾,命他們拿起武器。他們猛衝廳牆,撞得原木接合處的榫頭紛紛斷裂。這時因斯坦吟道:
「國王的大廳裡,
鷹隼四周煙霧瀰漫,
想必很快便有
蠟從短劍上滴落。
是時候把黃金
還有珍寶、
頭盔,分給
哈爾夫的勇士們了。
我如今只盼
哈爾夫醒來;
這火點得
可毫不吝惜。
分斷項鍊的人啊,你該
回報你的姻親,
那心腸狠毒之人
送來的禮物。
讓我們奮力
推倒大廳的山牆。
如今廳柱
已開始分離。
只要世人尚存,
便會永遠傳頌,
哈爾夫勇士們
前往那統帥處的遠行。
我們須奮勇向前,
絕不退避,
君王的部眾
須揮短劍廝殺。
在這場喧囂
止息以前,
他們自己也得
帶上血淋淋的傷口。
快快轉身,
英勇的好漢們,
隨著分財的君王,
衝出烈火。
世上沒有一人
能夠長生不死。
分贈金環的君王
不會畏懼死亡。」
這裡說,哈爾夫國王和他的勇士們逃出了火場,而哈爾夫國王與他的部眾因敵軍人多勢眾而戰死。國王倒下後,因斯坦吟道:
「我在這裡看見眾人
追隨同一人,
同樣奮勇地追隨
那位王者之子。
願我們安然重逢,
當我們離開此地;
活著並不
比死亡輕省。」
這時,先前留守船邊的哈爾夫勇士們也趕來參戰。哈爾夫的勇士在此死傷大半。戰鬥一直持續到夜裡,因斯坦才倒下。因斯坦吟道:
「赫羅克已經倒下,
與統帥一同戰死,
那勇士倒在
大軍首領的腳邊。
我們應當以惡報
回敬奧丁,
因為他竟奪走
如此一位國王的勝利。
我已出征在外,
歷經十八個夏季,
追隨那勇者,
將長矛染紅。
我不會再有
另一位主君,
另一位好戰的君王,
也不會活到年老。
因斯坦將在此
倒向大地,
明智的勇士倒在
大軍首領的頭旁。
人們將把
這事傳為故事:
哈爾夫國王
含笑而死。」