《奥德伦的哀歌》的原典
Oddrúnargrátr
通过顶部按钮选择要阅读的原文或译文。你的选择会被保存,并用于本站所有原典页面。
古诺尔斯语原文采用冰岛学者 Guðni Jónsson 编订版本的规范拼写。
Heyrða ek segja
í sögum fornum,
hvé mær of kom
til Mornalands;
engi mátti
fyr jörð ofan
Heiðreks dóttur
hjalpir vinna.
Þat frá Oddrún
Atla systir,
at sú mær hafði
miklar sóttir;
brá hon af stalli
stjórnbitluðum
ok á svartan
söðul of lagði.
Lét hon mar fara
moldveg sléttan,
unz at hári kom
höll standandi;
svipti hon söðli
af svöngum jó,
ok hon inn of gekk
endlangan sal,
ok hon þat orða
alls fyrst of kvað:
"Hvat er frægst
hér á foldu,
eða hvat er hlézt
Húnalands?"
Ambótt kvað:
"Hér liggr Borgný
of borin verkjum,
vina þín, Oddrún,
vittu, ef þú hjalpir."
Oddrún kvað:
"Hverr hefir vísir
vamms of leitat?
Hví eru Borgnýjar
bráðar sóttir?"
Ambótt kvað:
"Vilmundr heitir
vinr haukstalda,
hann varði mey
varmri blæju
fimm vetr alla,
svá hon sinn föður leyndi."
Þær hykk mæltu
þvígit fleira,
gekk mild fyr kné
meyju at sitja;
ríkt gól Oddrún,
rammt gól Oddrún,
bitra galdra
at Borgnýju.
Knátti mær ok mögr
moldveg sporna,
börn þau in blíðu
við bana Högna;
þat nam at mæla
mær fjörsjúka,
svá at hon ekki kvað
orð it fyrra:
"Svá hjalpi þér
hollar véttir,
Frigg ok Freyja
ok fleiri goð,
sem þú feldir mér
fár af höndum."
Oddrún kvað:
"Hnék-at ek af því
til hjalpar þér,
at þú værir þess
verð aldregi;
hét ek ok efndak,
er ek hinig mælta,
at ek hvívetna
hjalpa skyldak,
þá er öðlingar
arfi skiptu."
Borgný kvað:
Ær ertu, Oddrún,
ok örvita,
er þú mér af fári
flest orð of kvatt,
en ek fylgðak þér
á fjörgynju,
sem vit bræðrum tveim
of bornar værim."
Oddrún kvað:
"Man ek, hvat þú
mæltir enn um aftan,
þá er ek Gunnari
gerðak drekku;
slíks dæmi kvað-at-tu
síðan mundu
meyja verða
nema mér einni."
Þá nam at setjask
sorgmóð kona
at telja böl
af trega stórum:
"Var ek upp alin
í jöfra sal,
- flestr fagnaði -
at fira ráði;
unða ek aldri
ok eign föður
fimm vetr eina,
svá at minn faðir lifði.
Þat nam at mæla
mál ið efsta
sjá móðr konungr,
áðr hann sylti:
mik bað hann gæða
gulli rauðu
ok suðr gefa
syni Grímhildar.
En hann Brynhildi
bað hjalm geta,
hana kvað hann óskmey
verða skyldu;
kvað-a hann ina æðri
alna mundu
mey í heimi,
nema mjötuðr spillti.
Brynhildr í búri
borða rakði,
hafði hon lýði
ok lönd um sik;
jörð dúsaði
ok upphiminn,
þá er bani Fáfnis
borg of þátti.
Þá var víg vegit
völsku sverði
ok borg brotin,
sú er Brynhildr átti;
var-a langt af því
heldr válítit,
unz þær vélar
vissi allar.
Þess lét hon harðar
hefndir verða,
svá at vér öll höfum
ærnar raunir;
þat mun á hölða
hvert land fara,
er hon lét sveltask
at Sigurði.
En ek Gunnari
gatk at unna,
bauga deili,
sem Brynhildr skyldi.
Buðu þeir árla
bauga rauða
ok bræðrum mínum
bætr ósmáar;
bað hann enn við mér
bú fimmtían,
hliðfarm Grana,
ef hann hafa vildi.
En Atli kvaðsk
eigi vilja
mund aldrigi
at megi Gjúka;
þeygi vit máttum
við munum vinna,
nema ek helt höfði
við hringbrota.
Mæltu margir
mínir niðjar,
kváðusk okkr hafa
orðit bæði;
en mik Atli kvað
eigi mundu
lýti ráða
né löst gera.
En slíks skyli
synja aldri
maðr fyr annan,
þar er munúð deilir.
Sendi Atli
áru sína
um myrkvan við
mín at freista;
ok þeir kómu þar,
er þeir koma né skyldu-t,
þá er breiddum vit
blæju eina.
Buðum vit þegnum
bauga rauða,
at þeir eigi
til Atla segði,
en þeir hvatliga
heim skunduðu
ok óliga
Atla sögðu.
En þeir Guðrúnu
görla leyndu því,
at hon heldr vita
halfu skyldi.
Hlymr var at heyra
hófgullinna,
þá er í garð riðu
Gjúka arfar;
þeir ór Högna
hjarta skáru,
en i ormgarð
annan lögðu.
Var ek enn farin
einu sinni
til Geirmundar
gerva drykkju;
nam horskr konungr
hörpu sveigja,
því at hann hugði mik
til hjalpar sér
kynríkr konungr,
of koma mundu.
Nam ek at heyra
ór Hléseyju,
hvé þar af stríðum
strengir gullu;
bað ek ambáttir
búnar verða,
vilda ek fylkis
fjörvi bjarga.
Létum fljóta
far sund yfir,
unz ek alla sák
Atla garða.
Þá kom in arma
út skævandi
móðir Atla,
- hon skyli morna -,
ok Gunnari
gróf til hjarta,
svá at ek máttig-a-k
mærum bjarga.
Oft undrumk þat,
hví ek eftir mák,
linnvengis Bil,
lífi halda;
er ek ógnhvötum
unna þóttumk
sverða deili,
sem sjalfri mér.
Sattu ok hlýddir,
meðan ek sagðak þér
mörg ill of sköp
mín ok þeira;
maðr hverr lifir
at munum sínum;
nú er of genginn
grátr Oddrúnar."
亨利·亚当斯·贝洛斯1923年英译,已进入公有领域;诗节编号可能与原文不同。
Heithrek was the name of a king, whose daughter was called Borgny. Vilmund was the name of the man who was her lover. She could not give birth to a child until Oddrun, Atli's sister, had come to her; Oddrun had been beloved of Gunnar, son of Gjuki. About this story is the following poem.
I have heard it told in olden tales
How a maiden came to Morningland;
No one of all on earth above
To Heithrek's daughter help could give.
This Oddrun learned, the sister of Atli,
That sore the maiden's sickness was;
The bit-bearer forth from his stall she brought,
And the saddle laid on the steed so black.
She let the horse go o'er the level ground,
Till she reached the hall that loftily rose, (And in she went from the end of the hall;)
From the weary steed the saddle she took;
Hear now the speech that first she spake:
"What news on earth, .......
Or what has happened in Hunland now?"
A serving-maid spake:
"Here Borgny lies in bitter pain,
Thy friend, and, Oddrun, thy help would find."
Oddrun spake: 5.
"Who worked this woe for the woman thus,
Or why so sudden is Borgny sick?"
The serving-maid spake:
"Vilmund is he, the heroes' friend,
Who wrapped the woman in bedclothes warm,
(For winters five, yet her father knew not)."
Then no more they spake, methinks;
She went at the knees of the woman to sit; With magic Oddrun and mightily Oddrun
Chanted for Borgny potent charms.
At last were born a boy and girl,
Son and daughter of Hogni's slayer;
Then speech the woman so weak began,
Nor said she aught ere this she spake:
"So may the holy ones thee help,
Frigg and Freyja and favoring gods,
As thou hast saved me from sorrow now."
Oddrun spake: 9.
"I came not hither to help thee thus
Because thou ever my aid didst earn;
I fulfilled the oath that of old I swore,
That aid to all I should ever bring,
(When they shared the wealth the warriors had)."
Borgny spake: 10.
"Wild art thou, Oddrun, and witless now,
That so in hatred to me thou speakest;
I followed thee where thou didst fare,
As we had been born of brothers twain."
Oddrun spake: 11.
"I remember the evil one eve thou spakest,
When a draught I gave to Gunnar then;
Thou didst say that never such a deed
By maid was done save by me alone."
Then the sorrowing woman sat her down
To tell the grief of her troubles great.
"Happy I grew in the hero's hall
As the warriors wished, and they loved me well;
Glad I was of my father's gifts,
For winters five, while my father lived.
"These were the words the weary king,
Ere he died, spake last of all:
He bade me with red gold dowered to be,
And to Grimhild's son in the South be wedded.
"But Brynhild the helm he bade to wear,
A wish-maid bright he said she should be;
For a nobler maid would never be born
On earth, he said, if death should spare her.
"At her weaving Brynhild sat in her bower,
Lands and folk alike she had; The earth and heaven high resounded
When Fafnir's slayer the city saw.
"Then battle was fought with the foreign swords,
And the city was broken that Brynhild had;
Not long thereafter, but all too soon,
Their evil wiles full well she knew.
"Woeful for this her vengeance was,
As so we learned to our sorrow all;
In every land shall all men hear
How herself at Sigurth's side she slew.
"Love to Gunnar then I gave,
To the breaker of rings, as Brynhild might;
To Atli rings so red they offered,
And mighty gifts to my brother would give.
"Fifteen dwellings fain would he give
For me, and the burden that Grani bore;
But Atli said he would never receive
Marriage gold from Gjuki's son.
"Yet could we not our love o'ercome,
And my head I laid on the hero's shoulder;
Many there were of kinsmen mine
Who said that together us they had seen.
"Atli said that never I
Would evil plan, or ill deed do;
But none may this of another think,
Or surely speak, when love is shared.
"Soon his men did Atli send,
In the murky wood on me to spy;
Thither they came where they should not come,
Where beneath one cover close we lay.
"To the warriors ruddy rings we offered,
That nought to Atli e'er they should say; But swiftly home they hastened thence,
And eager all to Atli told.
"But close from Guthrun kept they hid
What first of all she ought to have known.
..................
..................
"Great was the clatter of gilded hoofs
When Gjuki's sons through the gateway rode;
The heart they hewed from Hogni then,
And the other they cast in the serpents' cave.
"The hero wise on his harp then smote,
..............
For help from me in his heart yet hoped
The high-born king, might come to him.
"Alone was I gone to Geirmund then,
The draught to mix and ready to make;
Sudden I heard from Hlesey clear
How in sorrow the strings of the harp resounded.
"I bade the serving-maids ready to be,
For I longed the hero's life to save;
Across the sound the boats we sailed,
Till we saw the whole of Atli's home.
"Then crawling the evil woman came,
Atli's mother— may she ever rot! And hard she bit to Gunnar's heart,
So I could not help the hero brave.
"Oft have I wondered how after this,
Serpents'-bed goddess! I still might live,
For well I loved the warrior brave,
The giver of swords, as my very self.
"Thou didst see and listen, the while I said
The mighty grief that was mine and theirs;
Each man lives as his longing wills,—
Oddrun's lament is ended now."
本简体中文译文由 AI 根据古诺尔斯语原文翻译,并参考英文译文。
我曾听人讲述,
在古老的传说里,
一位少女如何来到
莫尔纳兰;
这世上无人
能够相助,
为海德雷克的女儿
解除苦难。
奥德伦听到了此事,
她是阿特利的妹妹,
听说那位少女
正受重病折磨;
她从马厩牵出
戴着辔头的骏马,
把马鞍安在
那黑马背上。
她纵马奔驰,
沿着平坦的土路,
直到来到
高耸的厅堂;
她卸下马鞍,
从瘦腹的马背上,
随后走进屋内,
穿过长长的大厅,
她开口说话,
最先问的是:
“这片土地上,
有何重大消息,
匈人之国
又有何事发生?”
女仆说:
“博尔格妮躺在这里,
被阵痛压倒,
她是你的朋友,奥德伦,
看看你能否相助。”
奥德伦说:
“是哪位君王
招来了这桩丑事?
博尔格妮为何
阵痛如此急迫?”
女仆说:
“他名叫维尔蒙德,
是众勇士的朋友,
他以温暖的衾被
拥护这位少女,
整整五个冬天,
她一直瞒着自己的父亲。”
我想她们
没有再多说什么,
那仁厚的女子走去,
在少女膝前坐下;
奥德伦高声吟唱,
奥德伦奋力吟唱,
为博尔格妮念起
强烈的咒语。
一女一男终于能够
踏上大地,
这两个可爱的孩子,
父亲是杀死霍格尼的人;
那生命垂危的少女
这才开口说话,
在此之前,
她一字未曾说出:
“愿仁慈的神灵
也这样帮助你,
弗丽嘉与芙蕾雅,
还有更多的神明,
如同你为我
解除了灾难。”
奥德伦说:
“我俯身前来
助你脱困,
并非因为你曾经
配得这份帮助;
我立过誓,也践行了,
当年我曾这样说过,
无论何时何事,
我都应当相助,
那时众王公
正在分配遗产。”
博尔格妮说:
“你疯了,奥德伦,
你失去了理智,
竟怀着恶意,
对我说出这许多话,
可我在这世上
始终与你相随,
仿佛我们二人
是亲兄弟各自的女儿。”
奥德伦说:
“我记得你
那天傍晚说的话,
当时我正为贡纳尔
调制饮品;
你说这样的事情,
今后也不会
有别的少女做出,
唯独我会如此。”
那满怀愁苦的女子
于是坐下,
怀着深重的悲痛,
诉说自己的苦难:
“我自幼长大
在君王的厅堂,
——众人多为此欢喜——
依照人们的意愿;
我享受着生活,
享有父亲的财产,
仅仅五个冬天,
那时我的父亲尚在人间。
那疲惫的君王
在临终之前,
开口说出
最后的遗言:
他吩咐给我
赤金作嫁妆,
将我嫁往南方,
嫁给格里姆希尔德的儿子。
他又吩咐
给布伦希尔德头盔,
说她应当成为
实现神意的少女;
他说世上不会
再养育出
比她更高贵的少女,
只要命运不将她毁伤。
布伦希尔德在闺房里
编织锦带,
她拥有臣民,
四周皆是她的领土;
大地震响,
高天也震响,
当杀死法夫尼尔的人
望见她的城堡。
随后战斗打响,
挥舞着瓦尔兰的宝剑,
城堡被攻破,
那是布伦希尔德的城堡;
此后并未过很久,
只是短短片刻,
她便知晓了
那一切诡计。
为此她施行了
惨烈的报复,
使我们所有人
都饱受苦难;
此事必将传遍
各国的人群,
她如何为了西格尔德
让自己死去。
而我却爱上了
贡纳尔,
那分赠金环的人,
正如布伦希尔德本应如此。
他们早早便献上
赤金的指环,
又向我的兄弟们
提出丰厚的补偿;
他还为求娶我
许下十五座庄园,
以及格拉尼背负的财宝,
只要他肯收下。
可是阿特利说,
他绝不愿意
从吉尤基之子手中
收取聘礼;
但我们二人
无法抗拒爱欲,
我终究把头依偎在
那分赠金环的人身旁。
我的许多亲族
纷纷议论,
说他们曾见过
我们二人在一起;
可是阿特利说,
我绝不会
谋划丑事,
也不会做出可耻的勾当。
可是这样的事情,
谁也不该
替旁人断然否认,
当情欲介入其间。
阿特利派遣
他的使者,
穿过幽暗的树林,
前来探查我的行踪;
他们来到了
本不该来的地方,
那时我们二人
正同盖一床衾被。
我们拿出
赤金的指环给那些侍从,
求他们不要
向阿特利告发,
他们却急急忙忙
赶回家去,
把事情恶狠狠地
告诉了阿特利。
可是他们对古德伦
将此事严密隐瞒,
她原本更应该
早些知晓。
一阵铿锵声
从镀金的马蹄传来,
那时吉尤基的继承人
骑马进入庭院;
他们剖开霍格尼的胸膛,
挖出了他的心脏,
又将另一个人
投入蛇坑。
那时我又一次
出门远行,
前往盖尔蒙德那里,
为他筹办酒宴;
睿智的君王
开始拨动竖琴,
因为他心中以为,
我会前来救他,
那出身高贵的君王,
以为我会赶到。
我听见琴声
从赫莱岛传来,
那里的琴弦
在苦难中鸣响;
我吩咐女仆们
准备动身,
我要救下
那君王的性命。
我们让船
驶过海峡,
直到我望见
阿特利的整片庄园。
那时那可恶的女人
蜿蜒爬了出来,
她是阿特利的母亲,
——愿她枯朽——
她钻进贡纳尔的胸膛,
直抵他的心脏,
使我再也无法
救下那位英杰。
我常常惊异,
此后我为何还能,
蛇床之碧尔啊,
继续活在人间;
因为我自知,
我爱那勇猛无畏的
分赠宝剑之人,
如同爱我自己。
你坐着倾听,
听我向你诉说
许多悲惨的命运,
属于我,也属于他们;
每个人都依着
自己的情意而活;
如今已经终了,
奥德伦的哀泣。”