《哈姆迪尔之歌》的原典
Hamðismál
通过顶部按钮选择要阅读的原文或译文。你的选择会被保存,并用于本站所有原典页面。
古诺尔斯语原文采用冰岛学者 Guðni Jónsson 编订版本的规范拼写。
Spruttu á tái
tregnar íðir,
græti alfa
in glýstömu;
ár of morgin
manna bölva
sútir hverjar
sorg of kveykva.
Var-a þat nú
né í gær,
þat hefir langt
liðit síðan,
- er fátt fornara,
fremr var þat halfu, -
er hvatti Guðrún
Gjúka borin,
sonu sína unga
at hefna Svanhildar:
"Systir var ykkur
Svanhildr of heitin,
sú er Jörmunrekkr
jóm of traddi,
hvítum ok svörtum
á hervegi,
grám, gangtömum
Gotna hrossum.
Eftir er ykkr þrungit
þjóðkonunga;
lifið einir ér
þátta ættar minnar.
Einstæð em ek orðin,
sem ösp í holti,
fallin at frændum
sem fura at kvisti,
vaðin at vilja,
sem viðr at laufi,
þá er in kvistskæða
kemr um dag varman."
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Lítt myndir þú þá, Guðrún,
leyfa dáð Högna,
er þeir Sigurð vökðu
svefni ór,
saztu á beð,
en banar hlógu.
Bækr váru þínar
inar bláhvítu
ofnar völundum,
flutu í vers dreyra;
svalt þá Sigurðr,
saztu yfir dauðum,
glýja þú né gáðir,
Gunnarr þér svá vildi.
Atla þóttisk þú stríða
at Erps morði
ok at Eitils aldrlagi,
þat var þér enn verra;
svá skyldi hverr öðrum
verja til aldrlaga
sverði sárbeitu,
at sér né stríddi-t."
Hitt kvað þá Sörli,
- svinna hafði hann hyggju -:
"Vilk-at ek við móður
málum skipta;
orðs þykkir enn vant
ykkru hváru.
Hvers biðr þú nú, Guðrún,
er þú at gráti né fær-at?
Bræðr grát þú þína
ok buri svása,
niðja náborna
leidda nær rógi;
okkr skaltu ok, Guðrún,
gráta báða,
er hér sitjum feigir á mörum,
fjarri munum deyja."
Gengu ór garði
görvir at eiskra,
liðu þá yfir ungir
úrig fjöll
mörum húnlenzkum
morðs at hefna.
Fundu á stræti
stórbrögðóttan:
"Hvé mun jarpskammr
okkr fulltingja?"
Svaraði inn sundrmæðri,
svá kvaðsk veita mundu
fullting frændum,
sem fótr öðrum.
"Hvat megi fótr
fæti veita
né holdgróin
hönd annarri?"
Þá kvað þat Erpr
einu sinni,
- mærr of lék
á mars baki -:
"Illt er blauðum hal
brautir kenna."
Kóðu harðan mjök
hornung vera.
Drógu þeir ór skíði
skíðiéarn,
mækis eggjar,
at mun flagði;
þverrðu þeir þrótt sinn
at þriðjungi,
létu mög ungan
til moldar hníga.
Skóku loða,
skalmir festu,
ok góðbornir
smugu í guðvefi.
Fram lágu brautir,
fundu vástigu
ok systurson
sáran á meiði,
vargtré vindköld
vestan bæjar,
trýtti æ trönu hvöt,
titt var-at bíða.
Glamr var í höllu,
halir ölreifir,
ok til gota ekki
gerðu at heyra,
áðr halr hugfullr
í horn of þaut.
Segja fóru ærir
Jörmunrekki,
at sénir váru
seggir und hjalmum:
"Ræðið ér um ráð,
ríkir eru komnir,
fyr máttkum hafið ér mönnum
mey of tradda."
Hló þá Jörmunrekkr,
hendi drap á kampa,
beiddisk-at bröngu,
böðvaðisk at víni;
skók hann skör jarpa,
sá á skjöld hvítan,
lét hann sér í hendi
hvarfa ker gullit.
"Sæll ek þá þóttumk,
ef ek sjá knætta
Hamði ok Sörla
í höllu minni,
buri mynda ek þá binda
með boga strengjum,
góð börn Gjúka
festa á galga."
Hitt kvað þá Hróðrglöð,
stóð of hleðum,
mæfingr mælti
við mög þenna:
-- -- --
"Því at þat heita,
at hlýðigi myni;
megu tveir menn einir
tíu hundruð Gotna
binda eða berja
í borg inni háu."
Styrr varð í ranni,
stukku ölskálir,
í blóði bragnar lágu,
komit ór brjósti Gotna.
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Æstir, Jörmunrekkr,
okkarrar kvámu
bræðra sammæðra
innan borgar þinnar;
fætr sér þína,
höndum sér þú þínum,
Jörmunrekkr, orpit
í eld heitan."
Þá hraut við
inn reginkunngi
baldr í hrynju,
sem björn hryti:
"Grýtið ér á gumna,
alls geirar né bíta,
eggjar né éarn
Jónakrs sonu."
Hitt kvað þá Hamðir
inn hugumstóri:
"Böl vanntu, bróðir,
er þú þann belg leystir;
oft ór þeim belg
böll ráð koma."
Sörli Kvað:
"Hug hefðir þú, Hamðir,
ef þú hefðir hyggjandi;
mikils er á mann hvern vant,
er mannvits er!"
Hamðir kvað:
"Af væri nú höfuð,
ef Erpr lifði,
bróðir okkarr inn böðfrækni,
er vit á braut vágum,
verr inn vígfrækni,
- hvöttumk at dísir, -
gumi inn gunnhelgi,
- gerðumk at vígi -."
Sörli kvað:
"Ekki hygg ek okkr
vera ulfa dæmi,
at vit mynim sjalfir of sakask
sem grey norna,
þá er gráðug eru
í auðn of alin.
Vel höfum vit vegit,
stöndum á val Gotna,
ofan eggmóðum,
sem ernir á kvisti;
góðs höfum tírar fengit,
þótt skylim nú eða í gær deyja;
kveld lifir maðr ekki
eftir kvið norna."
Þar fell Sörli
at salar gafli,
enn Hamðir hné
at húsbaki.
Þetta eru kölluð Hamðissmál in fornu.
亨利·亚当斯·贝洛斯1923年英译,已进入公有领域;诗节编号可能与原文不同。
Great the evils once that grew,
With the dawning sad of the sorrow of elves;
In early morn awake for men
The evils that grief to each shall bring.
Not now, nor yet of yesterday was it,
Long the time that since hath lapsed,
So that little there is that is half as old,
Since Guthrun, daughter of Gjuki, whetted
Her sons so young to Svanhild's vengeance.
"The sister ye had was Svanhild called,
And her did Jormunrek trample with horses,
White and black on the battle-way,
Gray, road-wonted, the steeds of the Goths.
"Little the kings of the folk are ye like,
For now ye are living alone of my race.
"Lonely am I as the forest aspen,
Of kindred bare as the fir of its boughs,
My joys are all lost as the leaves of the tree
When the scather of twigs from the warm day turns."
Then Hamther spake forth, the high of heart:
"Small praise didst thou, Guthrun, to Hogni's deed give
When they wakened thy Sigurth from out of his sleep,
Thou didst sit on the bed while his slayers laughed.
"Thy bed-covers white with blood were red
From his wounds, and with gore of thy husband were wet; So Sigurth was slain, by his corpse didst thou sit,
And of gladness didst think not: 'twas Gunnar's doing.
"Thou wouldst strike at Atli by the slaying of Erp
And the killing of Eitil; thine own grief was worse;
So should each one wield the wound-biting sword
That another it slays but smites not himself."
Then did Sorli speak out, for wise was he ever:
"With my mother I never a quarrel will make;
Full little in speaking methinks ye both lack;
What askest thou, Guthrun, that will give thee no tears?
"For thy brothers dost weep, and thy boys so sweet,
Thy kinsmen in birth on the battlefield slain;
Now, Guthrun, as well for us both shalt thou weep,
We sit doomed on our steeds, and far hence shall we die."
Then the fame-glad one— on the steps she was—
The slender-fingered, spake with her son:
"Ye shall danger have if counsel ye heed not;
..............
By two heroes alone shall two hundred of Goths
Be bound or be slain in the lofty-walled burg."
From the courtyard they fared, and fury they breathed;
The youths swiftly went o'er the mountain wet,
On their Hunnish steeds, death's vengeance to have.
On the way they found the man so wise; ..............
"What help from the weakling brown may we have?"
So answered them their half-brother then:
"So well may I my kinsmen aid
As help one foot from the other has."
"How may a foot its fellow aid,
Or a flesh-grown hand another help?"
Then Erp spake forth, his words were few,
As haughty he sat on his horse's back: "To the timid 'tis ill the way to tell."
A bastard they the bold one called.
From their sheaths they drew their shining swords,
Their blades, to the giantess joy to give;
By a third they lessened the might that was theirs,
The fighter young to earth they felled.
Their cloaks they shook, their swords they sheathed,
The high-born men wrapped their mantles close.
On their road they fared and an ill way found,
And their sister's son on a tree they saw,
On the wind-cold wolf-tree west of the hall,
And cranes'-bait crawled; none would care to linger.
In the hall was din, the men drank deep,
And the horses' hoofs could no one hear,
Till the warrior hardy sounded his horn.
Men came and the tale to Jormunrek told
How warriors helmed without they beheld:
"Take counsel wise, for brave ones are come,
Of mighty men thou the sister didst murder."
Then Jormunrek laughed, his hand laid on his beard,
His arms, for with wine he was warlike, he called for;
He shook his brown locks, on his white shield he looked,
And raised high the cup of gold in his hand.
"Happy, methinks, were I to behold
Hamther and Sorli here in my hall; The men would I bind with strings of bows,
And Gjuki's heirs on the gallows hang."
In the hall was clamor, the cups were shattered,
Men stood in blood from the breasts of the Goths.
Then did Hamther speak forth, the haughty of heart:
"Thou soughtest, Jormunrek, us to see,
Sons of one mother seeking thy dwelling;
Thou seest thy hands, thy feet thou beholdest,
Jormunrek, flung in the fire so hot."
Then roared the king, of the race of the gods,
Bold in his armor, as roars a bear:
"Stone ye the men that steel will bite not,
Sword nor spear, the sons of Jonak."
Sorli spake: 27.
"Ill didst win, brother, when the bag thou didst open,
Oft from that bag came baleful counsel;
Heart hast thou, Hamther, if knowledge thou hadst!
A man without wisdom is lacking in much."
Hamther spake: 28.
"His head were now off if Erp were living,
The brother so keen whom we killed on our road,
The warrior noble,— 'twas the Norns that drove me
The hero to slay who in fight should be holy.
"In fashion of wolves it befits us not
Amongst ourselves to strive, Like the hounds of the Norns, that nourished were
In greed mid wastes so grim.
"We have greatly fought, o'er the Goths do we stand
By our blades laid low, like eagles on branches;
Great our fame though we die today or tomorrow;
None outlives the night when the Norns have spoken."
Then Sorli beside the gable sank,
And Hamther fell at the back of the house.
This is called the old ballad of Hamther.
本简体中文译文由 AI 根据古诺尔斯语原文翻译,并参考英文译文。
天刚破晓,
悲苦的往事便涌起,
在精灵为之哭泣的
那欢乐时分;
清晨一到,
人世的灾殃,
种种忧患,
便将哀愁唤醒。
那并非今日,
也并非昨日,
自那以后,
已过了漫长岁月,
——少有往事比它更古老,
它还要早上半倍光阴——
那时古德伦,
吉尤基的女儿,
激励自己年少的儿子们,
为斯万希尔德复仇:
“你们有个姐妹,
名叫斯万希尔德,
约尔蒙雷克驱使马群,
将她践踏,
白马与黑马,
在征战的道路上,
还有灰色的、惯于行路的
哥特人的骏马。
万民诸王的后裔,
如今只剩你们;
我这一族的血脉,
唯有你们还活着。
我已孤零零一人,
如林中的白杨,
亲人凋零,
如松树失去枝条,
欢乐尽遭摧残,
如树木失去叶片,
当那摧折枝条的风暴
在暖日里袭来。”
于是哈姆迪尔,
那心高气傲的人说道:
“古德伦,那时你恐怕
不大会赞扬霍格尼的作为,
当他们把西格尔德
从睡梦中唤醒,
你坐在床上,
杀他的人却在大笑。
你那床上的衾被,
蓝白相间,
出自巧匠之手,
却漂在丈夫的鲜血中;
那时西格尔德死去,
你坐在死者身旁,
无心欢笑,
贡纳尔要的正是如此。
你自以为杀了埃尔普,
便能使阿特利痛苦,
又取了埃蒂尔的性命,
你的痛苦却更深;
人人都该这般向仇敌
报还杀身的血债,
用那咬伤肌体的利剑,
却不伤及自己。”
于是索尔利说道,
——他心思明睿——:
“我不愿同母亲
争辩言语;
在我看来,你们两人
谁都不缺言辞。
古德伦,如今你还求什么,
竟不能为之流泪?
哭你的兄弟们吧,
哭你亲爱的儿子们,
哭那些至亲骨肉,
他们都被引向杀戮;
古德伦,你也该为我们
兄弟两人哭泣,
我们坐在马上,死期已定,
终将在远方死去。”
他们走出庭院,
准备大展凶威,
年轻人随即越过
露水濡湿的群山,
骑着粪便的骏马,
前去报偿杀人的血债。
他们在路上遇见
一个本领非凡的人:
“这褐发的小矮子,
能帮我们什么忙?”
那异母兄弟回答,
说自己能够
帮助亲人,
如同一足帮助另一足。
“一只脚能够
帮另一只脚什么忙?
一只血肉相连的手,
又能怎样帮助另一只手?”
这时埃尔普
说了一句话,
——那英杰在马背上
昂然跃动——:
“给胆怯的汉子
指路,实在艰难。”
他们说这私生子
实在太过强横。
他们拔出鞘中的
锋利铁刃,
拔出利剑,
使女巨人称心;
他们将自己的力量
削去了三分之一,
让那年轻人
倒在尘土之中。
他们抖了抖毛皮斗篷,
将剑佩牢,
这两个出身高贵的人
裹进华美的丝袍。
道路在前方延伸,
他们踏上险途,
又见姐妹的儿子
负伤悬在树上,
那受寒风吹拂的绞架,
立在城邑西面,
鹤鸟的饵食不住蠕动,
此处不宜久留。
厅堂中喧声大作,
众人饮酒欢腾,
马蹄的声响,
他们全没听见,
直到那胆气十足的汉子
吹响了号角。
报信的人前去
禀告约尔蒙雷克,
说已经看见
头戴战盔的武士:
“你们快想对策,
强敌已经来到,
你们让马践踏的姑娘,
有勇武的亲人为她复仇。”
约尔蒙雷克于是大笑,
伸手抚弄胡须,
也不索取铠甲,
借着酒意逞起武勇;
他摇晃褐色的头发,
望着白色的盾牌,
任那黄金酒杯
在自己手中转动。
“若能亲眼看见,
我便心满意足,
看见哈姆迪尔和索尔利
来到我的厅堂;
我要把那两个小子
用弓弦捆住,
将吉尤基的好儿孙
吊上绞架。”
于是赫罗德格洛德说道,
她站在台阶上,
那手指纤细的女子
向那个儿子开口:
—— —— ——
“你们如此许诺,
恐怕难以如愿;
仅凭两个人,便能
将一千名哥特人
捆住或杀尽,
在那高耸的城中。”
厅堂中厮杀骤起,
酒碗四处飞迸,
众勇士倒在血泊中,
鲜血从哥特人的胸膛涌出。
于是哈姆迪尔,
那心高气傲的人说道:
“约尔蒙雷克,你曾渴望
我们来到,
我们这同母所生的兄弟,
来到你的城中;
你看见自己的双脚,
也看见自己的双手,
约尔蒙雷克,它们已被抛进
炽热的火里。”
这时那人吼叫起来,
那有神明血统、
身披铠甲的勇士,
吼声如熊一般:
“用石头砸这些人,
既然长矛伤不了,
利刃与铁器也伤不了
约纳克尔的儿子!”
于是哈姆迪尔,
那心高气傲的人说道:
“兄弟,你酿成了祸害,
竟把那皮囊解开;
从那皮囊之中,
常会冒出恶计。”
索尔利说道:
“哈姆迪尔,你若有头脑,
便算得上有勇有谋;
一个人缺了智慧,
便缺了太多东西!”
哈姆迪尔说道:
“如今他的头早已落地,
倘若埃尔普还活着,
我们那勇于战斗的兄弟,
却被我们在途中杀死,
那战功卓著的汉子,
——是狄丝女神催逼了我——
那战场上神圣的勇士,
——是我动手杀了他——。”
索尔利说道:
“我想,我们不该
学狼的模样,
竟彼此争吵,
像诺伦的猎犬,
在荒野里养大,
满怀贪欲。
我们已奋勇杀敌,
站在哥特人的尸堆上,
他们被利刃斩倒,
而我们如栖枝的雄鹰;
我们已赢得美名,
纵然今日或昨日便该死去;
诺伦判下死期,
谁也活不过那一晚。”
索尔利倒在那里,
倒在厅堂的山墙边,
哈姆迪尔也倒下,
倒在屋宇后方。
这篇称作《古哈姆迪尔之歌》。