《길피의 속임수》 원전
Gylfaginning
이 작품의 원문과 영어·한국어 번역을 읽어 보세요. 위쪽 버튼으로 읽을 본문을 선택하면 이 사이트의 모든 원전 페이지에 같은 설정이 적용됩니다.
아이슬란드 학자 구드니 욘손 판본의 표준화된 철자를 따른 고대 노르드어 원문입니다.
Gylfi konungr réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð. Frá honum er þat sagt at hann gaf einni farandi konu at launum skemmtunar sinnar eitt plógsland í ríki sínu þat er fjórir öxn drægi upp dag ok nótt. En sú kona var ein af ása ætt, hon er nefnd Gefjun. Hon tók fjóra öxn norðan ór Jötunheimum, en þat váru synir jötuns nökkurs ok hennar, ok setti þá fyrir plóg, en plógrinn gekk svá breitt ok djúpt at upp leysti landit, ok drógu öxnirnir þat land út á hafit ok vestr ok námu staðar í sundi nökkuru. Þar setti Gefjun landit ok gaf nafn ok kallaði Selund. Ok þar sem landit hafði upp gengit var þar eftir vatn. Þat er nú Lögrinn kallaðr í Svíþjóð, ok liggja svá víkr í Leginum sem nes í Selundi. Svá segir Bragi skáld gamli: Gefjun dró frá Gylfa / glöð djúpröðul óðla, / svá at af rennirauknum / rauk, Danmarkar auka. / Báru öxn ok átta / ennitungl, þars gengu / fyrir vineyjar víðri / valrauf, fjögur höfuð.
Gylfi konungr var maðr vitr ok fjölkunnigr. Hann undraðist þat mjök, er ásafólk var svá kunnigt, at allir hlutir gengu at vilja þeira. Þat hugsaði hann, hvárt þat myndi vera af eðli sjálfra þeira eða myndi því valda goðmögn þau, er þeir blótuðu. Hann byrjaði ferð sína til Ásgarðs ok fór með leynð ok brá á sik gamals manns líki ok dulðist svá. En æsir váru því vísari, at þeir höfðu spádóm, ok sá þeir ferð hans, fyrr en hann kom, ok gerðu í móti honum sjónhverfingar. Ok er hann kom inn í borgina, þá sá hann þar háva höll, svá at varla mátti hann sjá yfir hana. Þak hennar var lagt gylldum skjöldum svá sem spánþak. Svá segir Þjóðólfr inn hvinverski, at Valhöll var skjöldum þökð: Á baki létu blíkja, / barðir váru grjóti, / Sváfnis salnæfrar / seggir hyggjandi. Gylfi sá mann í hallardurum, ok lék at handsöxum ok hafði sjau senn á lofti. Sá spurði hann fyrr at nafni. Hann nefndist Gangleri ok kominn af refilstigum ok beiddist at sækja til náttstaðar ok spurði, hverr höllina átti. Hann svarar, at þat var konungr þeira, --"en fylgja má ek þér at sjá hann. Skaltu þá sjálfr spyrja hann nafns," -- ok snerist sá maðr fyrir honum inn í höllina, en hann gekk eftir, ok þegar laukst hurðin á hæla honum. Þar sá hann mörg gólf ok margt fólk, sumt með leikum, sumir drukku, sumir með vápnum ok börðust. Þá litaðist hann umb ok þótti margir hlutir ótrúligir, þeir er hann sá. Þá mælti hann: Gáttir allar, / áðr gangi fram, / um skyggnask skyli, / því at óvíst er at vita / hvar óvinir sitja / á fleti fyrir. Hann sá þrjú hásæti ok hvert upp frá öðru, ok sátu þrír menn sinn í hverju. Þá spurði hann, hvert nafn höfðingja þeira væri. Sá svarar, er hann leiddi inn, at sá, er í inu neðsta hásæti sat, var konungr -- "ok heitir Hárr, en þar næst sá, er heitir Jafnhárr, en sá ofast, er Þriði heitir." Þá spyrr Hárr komandann, hvárt fleira er erendi hans, en heimill er matr ok drykkr honum sem öllum þar í Háva höll. Hann segir, at fyrst vill hann spyrja, ef nokkurr er fróðr maðr inni. Hárr segir, at hann komi eigi heill út, nema hann sé fróðari, -- "ok stattu fram, / meðan þú fregn; / sitja skal sá, er segir."
Gangleri hóf svá mál sitt: "Hverr er æðstr eða elztr allra goða?" Hárr segir: "Sá heitir Alföðr at váru máli, en í Ásgarði inum forna átti hann tólf nöfn. Eitt er Alföðr, annat er Herran eða Herjan, þriðja er Nikarr eða Hnikarr, fjórða er Nikuðr eða Hnikuðr, fimmta Fjölnir, sétta Óski, sjaunda Ómi, átta Bifliði eða Biflindi, níunda Sviðurr, tíunda Sviðrir, ellifta Viðrir, tólfta Jálg eða Jálkr." Þá spyrr Gangleri: "Hvar er sá guð, eða hvat má hann, eða hvat hefir hann unnit framaverka?" Hárr segir: "Lifir hann of allar aldir ok stjórnar öllu ríki sínu ok ræðr öllum hlutum, stórum ok smám." Þá mælir Jafnhárr: "Hann smíðaði himin ok jörð ok loftin ok alla eign þeira." Þá mælti Þriði: "Hitt er þó mest, er hann gerði manninn ok gaf honum önd þá, er lifa skal ok aldri týnast, þótt líkaminn fúni at moldu eða brenni at ösku, ok skulu allir menn lifa, þeir er rétt eru siðaðir, ok vera með honum sjálfum þar sem heitir Gimlé eða Vingólf, en vándir menn fara til Heljar ok þaðan í Niflhel. Þat er niðr í inn níunda heim." Þá mælti Gangleri: "Hvat hafðist hann áðr at en himinn ok jörð væri ger?" Þá svarar Hárr: "Þá var hann með hrímþursum."
Gangleri mælti: "Hvat var upphaf eða hversu hófst, eða hvat var áðr?" Hárr svarar: "Svá sem segir í Völuspá: Ár var alda, / þat er ekki var, / var-a sandr né sær / né svalar unnir; / jörð fannsk eigi / né upphiminn, / gap var Ginnunga, / en gras ekki." Þá mælti Jafnhárr: "Fyrr var þat mörgum öldum en jörð var sköpuð er Niflheimr var gerr, ok í honum miðjum liggr bruðr sá, er Hvergelmir heitir, ok þaðan af falla þær ár, er svá heita: Svöl, Gunnþrá, Fjörm, Fimbulþul, Slíðr ok Hríð, Sylgr ok Ylgr, Víð, Leiftr. Gjöll er næst Helgrindum." Þá mælti Þriði: "Fyrst var þó sá heimr í suðrhálfu, er Múspell heitir. Hann er ljóss ok heitr. Sú átt er logandi ok brennandi. Er hann ok ófærr þeim, er þar eru útlendir ok eigi eigu þar óðul. Sá er Surtr nefndr, er þar sitr á landsenda til landvarnar. Hann hefir loganda sverð, ok í enda veraldar mun hann fara ok herja ok sigra öll goðin ok brenna allan heim með eldi. Svá segir í Völuspá: Surtr ferr sunnan / með sviga lævi, / skínn af sverði / sól valtíva; / grjótbjörg gnata, / en gífr rata, / troða halir helveg, / en himinn klofnar."
Gangleri mælti: "Hversu skipaðist, áðr en ættirnar yrði eða aukaðist mannfólkit?" Þá mælti Hárr: "Ár þær, er kallaðar eru Élivágar, þá er þær váru svá langt komnar frá uppsprettum, at eitrkvika sú, er þar fylgði, harðnaði svá sem sindr þat, er renn ór eldinum, þá varð þat íss. Ok þá er sá íss gaf staðar ok rann eigi, þá hélði yfir þannig, en úr þat, er af stóð eitrinu, fraus at hrími, ok jók hrímit hvert yfir annat allt í Ginnungagap." Þá mælti Jafnhárr: "Ginnungagap, þat er vissi til norðrættar, fylltist með þunga ok höfugleik íss ok hríms ok inn í frá úr ok gustr, en inn syðri hlutr Ginnungagaps léttist mót gneistum ok síum þeim, er flugu ór Múspellsheimi." Þá mælti Þriði: "Svá sem kalt stóð af Niflheimi ok allir hlutir grimmir, svá var allt þat, er vissi námunda Múspelli, heitt ok ljóst, en Ginnungagap var svá hlætt sem loft vindlaust. Ok þá er mættist hrímin ok blær hitans, svá at bráðnaði ok draup, ok af þeim kvikudropum kviknaði með krafti þess, er til sendi hitann, ok varð manns líkandi, ok var sá nefndr Ymir, en hrímþursar kalla hann Aurgelmi, ok eru þaðan komnar ættir hrímþursa, svá sem segir í Völuspá inni skömmu: Eru völur allar / frá Viðolfi, / vitkar allir / frá Vilmeiði, / en seiðberendr / frá Svarthöfða, / jötnar allir / frá Ymi komnir. En hér segir svá Vafþrúðnir jötunn: Ór Élivágum / stukku eitrdropar / ok óx, unz ór varð jötunn; / þar órar ættir / kómu allar saman; / því er þat æ allt til atalt." Þá mælti Gangleri: "Hvernig óxu ættir þaðan eða skapaðist svá, at fleiri menn urðu, eða trúir þú þann guð, er nú sagðir þú frá?" Þá svarar Hárr: "Fyr engan mun játum vér hann guð. Hann er illr ok allir hans ættmenn. Þá köllum vér hrímþursa. En svá er sagt, at þá er hann svaf, fekk hann sveita. Þá óx undir vinstri hendi honum maðr ok kona, ok annarr fótr hans gat son við öðrum, en þaðan af kómu ættir. Þat eru hrímþursar. Inn gamli hrímþurs, hann köllum vér Ymi."
Þá mælti Gangleri: "Hvar byggði Ymir, eða við hvat lifði hann?" Hárr svarar: "Næst var þat, þá er hrímit draup, at þar varð af kýr sú, er Auðhumla hét, en fjórar mjólkár runnu ór spenum hennar, ok fæddi hon Ymi." Þá mælti Gangleri: "Við hvat fæddist kýrin?" Hárr svarar: "Hon sleikði hrímsteinana, er saltir váru, ok inn fyrsta dag, er hon sleikði steinana, kom ór steininum at kveldi manns hár, annan dag manns höfuð, þriðja dag var þar allr maðr. Sá er nefndr Búri. Hann var fagr álitum, mikill ok máttugr. Hann gat son þann, er Borr hét, hann fekk þeirar konu, er Bestla hét, dóttir Bölþorns jötuns, ok fengu þau þrjá sonu. Hét einn Óðinn, annarr Vili, þriði Vé, ok þat er mín trúa, at sá Óðinn ok hans bræðr munu vera stýrandi himins ok jarðar. Þat ætlum vér, at hann myni svá heita. Svá heitir sá maðr, er vér vitum mestan ok ágæztan, ok vel meguð þér hann láta svá heita."
Þá mælti Gangleri: "Hvat varð þá um þeira sætt, eða hvárir váru ríkari?" Þá svarar Hárr: "Synir Bors drápu Ymi jötun, en er hann féll, þá hljóp svá mikit blóð ór sárum hans, at með því drekkðu þeir allri ætt hrímþursa, nema einn komst undan með sínu hýski. Hann kalla jötnar Bergelmi. Hann fór upp á lúðr sinn ok kona hans ok helzt þar, ok eru af þeim komnar hrímþursa ættir, svá sem hér segir: Örófi vetra / áðr væri jörð of sköpuð, / þá var Bergelmir borinn; / þat ek fyrst of man, / er sá inn fróði jötunn / á var lúðr of lagiðr."
Þá segir Gangleri: "Hvat höfðust þá at Bors synir, ef þú trúir at þeir sé goð?" Hárr segir: "Eigi er þar lítit af at segja. Þeir tóku Ymi ok fluttu í mitt Ginnungagap ok gerðu af honum jörðina, af blóði hans sæinn ok vötnin. Jörðin var ger af holdinu, en björgin af beinunum. Grjót ok urðir gerðu þeir af tönnum ok jöxlum ok af þeim beinum, er brotin váru." Þá mælti Jafnhárr: "Af því blóði, er ór sárum rann ok laust fór, þar af gerðu þeir sjá, þann er þeir gerðu ok festu saman jörðina ok lögðu þann sjá í hring útan um hana, ok mun þat flestum manni ófæra þykkja at komast þar yfir." Þá mælti Þriði: "Tóku þeir ok haus hans ok gerðu þar af himin ok settu hann upp yfir jörðina með fjórum skautum, ok undir hvert horn settu þeir dverg. Þeir heita svá: Austri, Vestri, Norðri, Suðri. Þá tóku þeir síur ok gneista þá, er lausir fóru ok kastat hafði ór Múspellsheimi, ok settu á mitt Ginnungap á himin bæði ofan ok neðan til at lýsa himin ok jörð. Þeir gáfu staðar öllum eldingum, sumum á himni, sumar fóru lausar undir himni, ok settu þó þeim stað ok skipuðu göngu þeim. Svá er sagt í fornum vísendum, at þaðan af váru dægr greind ok áratal. Svá sem segir í Völuspá: Sól þat né vissi, / hvar hon sali átti, / máni þat né vissi, / hvat hann megins átti, / stjörnur þat né vissu, / hvar þær staði áttu. Svá var áðr en þetta væri." Þá mælti Gangleri: "Þetta eru mikil tíðendi, er nú heyri ek. Furðumikil smíð er þat ok hagliga ger. Hvernig var jörðin háttuð?" Þá svarar Hárr: "Hon er kringlótt útan, ok þar útan um liggr inn djúpi sjár, ok með þeiri sjávarströndu gáfu þeir lönd til byggðar jötna ættum. En fyrir innan á jörðunni gerðu þeir borg umhverfis heim fyrir ófriði jötna, en til þeirar borgar höfðu þeir brár Ymis jötuns ok kölluðu þá borg Miðgarð. Þeir tóku ok heila hans ok köstuðu í loft ok gerðu af skýin, svá sem hér segir: Ór Ymis holdi / var jörð of sköpuð, / en ór sveita sær, / björg ór beinum, / baðmr ór hári, / en ór hausi himinn. / En ór hans brám / gerðu blíð regin / Miðgarð manna sonum, / en ór hans heila / váru þau in harðmóðgu / ský öll af sköpuð."
Þá mælti Gangleri: "Mikit þótti mér þeir hafa þá snúit til leiðar, er jörð ok himinn var gert ok sól ok himintungl váru sett ok skipt dægrum, ok hvaðan kómu mennirnir, þeir er heim byggja?" Þá mælti Hárr: "Þá er þeir gengu með sævarströndu Borssynir, fundu þeir tré tvau ok tóku upp trén ok sköpuðu af menn. Gaf inn fyrsti önd ok líf, annarr vit ok hræring, þriði ásjónu, mál ok heyrn ok sjón, gáfu þeim klæði ok nöfn. Hét karlmaðrinn Askr, en konan Embla, ok ólst þaðan af mannkindin, sú er byggðin var gefinn undir Miðgarði. Þar næst gerðu þeir sér borg í miðjum heimi, er kölluð er Ásgarðr. Þat köllum vér Trója. Þar byggðu goðin ok ættir þeira, ok gerðust þaðan af mörg tíðendi ok greinir bæði á jörðu ok í lofti. Þar er einn staðr, er Hliðskjálf heitir, ok þá er Óðinn settist þar í hásæti, þá sá hann of alla heima ok hvers manns athæfi ok vissi alla hluti, þá er hann sá. Kona hans hét Frigg Fjörgvinsdóttir, ok af þeira ætt er sú kynslóð komin, er vér köllum ása ættir, er byggt hafa Ásgarð inn forna ok þau ríki, er þar liggja til, ok er þat allt goðkunnug ætt. Ok fyrir því má hann heita Alföðr, at hann er faðir allra goðanna ok manna ok alls þess, er af honum ok hans krafti var fullgert. Jörðin var dóttir hans ok kona hans. Af henni gerði hann inn fyrsta soninn, en þat er Ása-Þórr. Honum fylgði afl ok sterkleikr. Þar af sigrar hann öll kvikvendi.
Nörfi eða Narfi hét jötunn, er byggði í Jötunheimum. Hann átti dóttur, er Nótt hét. Hon var svört ok dökk, sem hon átti ætt til. Hon var gift þeim manni, er Naglfari hét. Þeira sonr hét Auðr. Því næst var hon gift þeim, er Ánarr hét. Jörð hét þeira dóttir. Síðast átti hana Dellingr, ok var hann ása ættar. Var þeira sonr Dagr. Var hann ljóss ok fagr eftir faðerni sínu. Þá tók Alföðr Nótt ok Dag, son hennar, ok gaf þeim tvá hesta ok tvær kerrur ok sendi þau upp á himin, at þau skulu ríða á hverjum tveim dægrum umhverfis jörðina. Ríðr Nótt fyrri þeim hesti, er kallaðr er Hrímfaxi, ok at morgni hverjum döggvir hann jörðina af méldropum sínum. Sá hestr, er Dagr á, heitir Skinfaxi, ok lýsir allt loft ok jörðina af faxi hans."
Þá mælti Gangleri: "Hversu stýrir hann gang sólar eða tungls?" Hárr segir: "Sá maðr er nefndr Mundilfari, er átti tvau börn. Þau váru svá fögr ok fríð, at hann kallaði son sinn Mána, en dóttur sína Sól ok gifti hana þeim manni, er Glenr hét. En goðin reiddust þessu ofdrambi ok tóku þau systkin ok settu upp á himin, létu Sól keyra þá hesta, er drógu kerru sólarinnar, þeirar er goðin höfðu skapat til at lýsa heimana af þeiri síu, er flaug ór Múspellsheimi. Þeir hestar heita svá, Árvakr ok Alsviðr, en undir bógum hestanna settu goðin tvá vindbelgi at kæla þá, en í sumum fræðum er þat kallat ísarnkol. Máni stýrir göngu tungls ok ræðr nýjum ok niðum. Hann tók tvau börn af jörðunni, er svá heita, Bil ok Hjúki, er þau gengu frá brunni þeim er, Byrgir heitir, ok báru á öxlum sér sá, er heitir Sægr, en stöngin Simul. Viðfinnr er nefndr faðir þeira. Þessi börn fylgja Mána, svá sem sjá má af jörðu."
Þá mælti Gangleri: "Skjótt ferr sólin ok nær svá sem hon sé hrædd, ok eigi myndi hon þá meir hvata göngunni, at hon hræddist bana sinn." Þá svarar Hárr: "Eigi er þat undarligt, at hon fari ákafliga. Nær gengr sá, er hana sækir, ok engan útveg á hon nema renna undan." Þá mælti Gangleri: "Hverr er sá, er henni gerir þann ómaka?" Hárr segir: "Þat eru tveir úlfar, ok heitir sá, er eftir henni ferr, Skoll. Hann hræðist hon, ok hann mun taka hana. En sá heitir Hati Hróðvitnisson, er fyrir henni hleypr, ok vill hann taka tunglit, ok svá mun verða." Þá mælti Gangleri: "Hverr er ætt úlfanna?" Hárr segir: "Gýgr ein býr fyrir austan Miðgarð í þeim skógi, er Járnviðr heitir. Í þeim skógi byggja þær tröllkonur, er Járnviðjur heita. In gamla gýgr fæðir at sonum marga jötna ok alla í vargs líkjum, ok þaðan af eru komnir þessir úlfar. Ok svá er sagt, at af ættinni verðr sá einna máttkastr, er kallaðr er Mánagarmr. Hann fyllist með fjörvi allra þeira manna, er deyja, ok hann gleypir tungl, en stökkvir blóði himin ok loft öll. Þaðan týnir sól skini sínu, ok vindar eru þá ókyrrir ok gnýja heðan ok handan. Svá segir í Völuspá: Austr býr in aldna / í Járnviði / ok fæðir þar / Fenris kindir; / verðr af þeim öllum / einna nökkurr / tungls tjúgari / í trolls hami. Fyllisk fjörvi / feigra manna, / rýðr ragna sjöt / rauðum dreyra; / svört verða sólskin / um sumur eftir, / veðr öll válynd. / Vituð ér enn - eða hvat?"
Þá mælti Gangleri: "Hver er leið til himins af jörðu?" Þá svarar Hárr ok hló við: "Eigi er nú fróðliga spurt. Er þér eigi sagt þat, er goðin gerðu brú af jörðu til himins, er heitir Bifröst? Hana muntu sét hafa. Kann vera, at þat kallir þú regnboga. Hon er með þrimr litum ok mjök sterk ok ger með list ok kunnáttu meiri en aðrar smíðir. En svá sterk sem hon er, þá mun hon brotna, þá er Múspellsmegir fara ok ríða hana, ok svima hestar þeira yfir stórar ár. Svá koma þeir fram." Þá mælti Gangleri: "Eigi þótti mér goðin gera af trúnaði brúna, ef hon skal brotna mega, er þau megu þó gera sem þau vilja." Þá mælti Hárr: "Eigi eru goðin hallmælis verð af þessi smíð. Góð brú er Bifröst, en enginn hlutr er sá í þessum heimi er sér megi treystast, þá er Múspellssynir herja."
Þá mælti Gangleri: "Hvat hafðist Alföðr þá at, er gerr var Ásgarðr?" Hárr mælti: "Í upphafi setti hann stjórnarmenn í sæti ok beiddi þá at dæma með sér örlög manna ok ráða um skipun borgarinnar. Þat var þar, sem heitir Iðavöllur í miðri borginni. Var þat hið fyrsta þeira verk at gera hof þat, er sæti þeira tólf standa í önnur en hásætit, þat er Alföðr á. Þat hús er bezt gert á jörðu ok mest. Allt er þat útan ok innan svá sem gull eitt. Í þeim stað kalla menn Glaðsheim. Annan sal gerðu þeir. Þat var hörgr, er gyðjurnar áttu, ok var hann allfagr. Þat hús kalla menn Vingólf. Þar næst gerðu þeir hús, er þeir lögðu afla í, ok þar til gerðu þeir hamar ok töng ok steðja ok þaðan af öll tól önnur. Ok því næst smíðuðu þeir málm ok stein ok tré ok svá gnógliga þann málm, er gull heitir, at öll búsgögn ok öll reiðigögn höfðu þeir af gulli, ok er sú öld kölluð gullaldr, áðr en spilltist af tilkvámu kvinnanna. Þær kómu ór Jötunheimum. Þar næst settust goðin upp í sæti sín ok réttu dóma sína ok minntust, hvaðan dvergar höfðu kviknat í moldinni ok niðri í jörðunni, svá sem maðkar í holdi. Dvergarnir höfðu skipazt fyrst ok tekit kviknun í holdi Ymis ok váru þá maðkar, en af atkvæðum goðanna urðu þeir vitandi mannvits ok höfðu manns líki ok búa þó í jörðu ok í steinum. Móðsognir var æðstr ok annarr Durinn. Svá segir í Völuspá: Þá gengu regin öll / á rökstóla, / ginnheilög goð, / ok um þat gættusk, / hverr skyldi dverga / drótt of skepja / ór brimi blóðgu / ok ór Bláins leggjum. Þar mannlíkun / mörg of gerðusk, / dvergar í jörðu, / sem Durinn sagði. Ok þessi segir hon nöfn þeira dverganna: Nýi, Niði, / Norðri, Suðri, / Austri, Vestri, / Alþjófr, Dvalinn, / Nár, Náinn, / Nípingr, Dáinn, / Bífurr, Báfurr, / Bömburr, Nóri, / Óri, Ónarr, / Óinn, Mjöðvitnir. Viggr ok Gandalfr, / Vindalfr, Þorinn, / Fíli, Kíli, / Fundinn, Váli, / Þrór, Þróinn, / Þekkr, Litr ok Vitr, / Nýr, Nýráðr, / Rekkr, Ráðsviðr. En þessir eru ok dvergar ok búa í steinum, en inir fyrri í moldu: Draupnir, Dolgþvari, / Hárr, Hugstari, / Hleðjolfr, Glóinn, / Dóri, Óri, / Dúfr, Andvari, / Heftifili, / Hárr, Svíarr. En þessir kómu frá Svarinshaugi til Aurvanga á Jöruvöllu, ok er kominn þaðan Lofarr. Þessi eru nöfn þeira: Skirfir, Virfir, / Skáfiðr, Ái, / Alfr, Yngvi, / Eikinskjaldi, / Falr, Frosti, / Fiðr, Ginnarr."
Þá mælti Gangleri: "Hvar er höfuðstaðrinn eða helgistaðrinn goðanna?" Hárr svarar: "Þat er at aski Yggdrasils. Þar skulu goðin eiga dóma sína hvern dag." Þá mælti Gangleri: "Hvat er at segja frá þeim stað?" Þá segir Jafnhárr: "Askrinn er allra trjá mestr ok beztr. Limar hans dreifast um heim allan ok standa yfir himni. Þrjár rætr trésins halda því upp ok standa afarbreitt. Ein er með ásum, en önnur með hrímþursum, þar sem forðum var Ginnungagap. In þriðja stendr yfir Niflheimi, ok undir þeiri rót er Hvergelmir, en Níðhöggr gnagar neðan rótina. En undir þeiri rót, er til hrímþursa horfir, þar er Mímisbrunnr, er spekð ok mannvit er í fólgit, ok heitir sá Mímir, er á brunninn. Hann er fullr af vísendum, fyrir því at hann drekkr ór brunninum af horninu Gjallarhorni. Þar kom Alföðr ok beiddist eins drykkjar af brunninum, en hann fekk eigi, fyrr en hann lagði auga sitt at veði. Svá segir í Völuspá: Allt veit ek, Óðinn, / hvar þú auga falt, / í þeim inum mæra / Mímisbrunni. / Drekkr mjöð Mímir / morgin hverjan / af veði Valföðrs. / Vituð ér enn - eða hvat? Þriðja rót asksins stendr á himni, ok undir þeiri rót er brunnr sá, er mjök er heilagr, er heitir Urðarbrunnr. Þar eiga goðin dómstað sinn. Hvern dag ríða æsir þangat upp um Bifröst. Hon heitir ok ásbrú. Hestar ásanna heita svá: Sleipnir er baztr, hann á Óðinn. Hann hefir átta fætr. Annar er Glaðr, þriði Gyllir, fjórði Glenr, fimmti Skeiðbrimir, sétti Silfrintoppr, sjaundi Sinir, átti Gísl, níundi Falhófnir, tíundi Gulltoppr, ellifti Léttfeti. Baldrs hestr var brenndr með honum, en Þórr gengr til dómsins ok veðr ár þær, er svá heita: Körmt ok Örmt / ok Kerlaugar tvær, / þær skal Þórr vaða / dag hvern, / er hann dæma ferr / at aski Yggdrasils, / því at ásbrú / brenn öll loga, / heilög vötn hlóa." Þá mælti Gangleri: "Brenn eldr yfir Bifröst?" Hárr segir: "Þat, er þú sér rautt í boganum, er eldr brennandi. Upp á himin mundu ganga hrímþursar ok bergrisar, ef öllum væri fært á Bifröst, þeim er fara vilja. Margir staðir eru á himni fagrir, ok er þar allt guðlig vörn fyrir. Þar stendr salr einn fagr undir askinum við brunninn, ok ór þeim sal koma þrjár meyjar, þær er svá heita: Urðr, Verðandi, Skuld. Þessar meyjar skapa mönnum aldr. Þær köllum vér nornir. Enn eru fleiri nornir, þær er koma til hvers barns, er borit er, at skapa aldr, ok eru þessar goðkunnigar, en aðrar álfa ættar, en inar þriðju dverga ættar, svá sem hér segir: Sundrbornar mjök / segi ek nornir vera, / eigu-t þær ætt saman; / sumar eru áskunngar, / sumar eru alfkunngar, / sumar dætr Dvalins." Þá mælti Gangleri: "Ef nornir ráða örlögum manna, þá skipta þær geysi ójafnt, er sumir hafa gott líf ok ríkuligt, en sumir hafa lítit lén eða lof, sumir langt líf, sumir skammt." Hárr segir: "Góðar nornir ok vel ættaðar skapa góðan aldr, en þeir menn, er fyrir ósköpum verða, þá valda því illar nornir."
Þá mælti Gangleri: "Hvat er fleira at segja stórmerkja frá askinum?" Hárr segir: "Margt er þar af at segja. Örn einn sitr í limum asksins, ok er hann margs vitandi, en í milli augna honum sitr haukr, sá er heitir Veðrfölnir. Íkorni sá, er heitir Ratatoskr, renn upp ok niðr eftir askinum ok berr öfundarorð milli arnarins ok Níðhöggs, en fjórir hirtir renna í limum asksins ok bíta barr. Þeir heita svá: Dáinn, Dvalinn, Duneyrr, Duraþrór. En svá margir ormar eru í Hvergelmi með Níðhögg, at engi tunga má telja. Svá segir hér: Askr Yggdrasils / drýgir erfiði / meira en menn viti; / hjörtr bítr ofan, / en á hliðu fúnar, / skerðir Níðhöggr neðan. Svá er enn sagt: Ormar fleiri liggja / und aski Yggdrasils / en þat of hyggi hverr ósviðra apa. / Góinn ok Móinn, / þeir eru Grafvitnis synir, / Grábakr ok Grafvölluðr, / Ófnir ok Sváfnir, / hygg ek, at æ myni / meiðs kvistum má. Enn er þat sagt, at nornir þær, er byggja við Urðarbrunn, taka hvern dag vatn í brunninum ok með aurinn þann, er liggr um brunninn, ok ausa upp yfir askinn, til þess at eigi skuli limar hans tréna eða fúna. En þat vatn er svá heilagt, at allir hlutir, þeir er þar koma í brunninn, verða svá hvítir sem hinna sú, er skjall heitir, er innan liggr við eggskurn, svá sem hér segir: Ask veit ek ausinn, / heitir Yggdrasill, / hárr baðmr, heilagr, / hvíta auri; / þaðan koma döggvar, / er í dali falla; / stendr hann æ yfir grænn / Urðarbrunni. Sú dögg, er þaðan af fellr á jörðina, þat kalla menn hunangfall, ok þar af fæðast býflugur. Fuglar tveir fæðast í Urðarbrunni. Þeir heita svanir, ok af þeim fuglum hefir komit þat fuglakyn, er svá heitir."
Þá mælti Gangleri: "Mikil tíðendi kannt þú at segja af himninum. Hvat er þar fleira höfuðstaða en at Urðarbrunni?" Hárr segir: "Margir staðir eru þar göfugligir. Sá er einn staðr þar, er kallaðr er Álfheimr. Þar byggvir fólk þat, er Ljósálfar heita, en Dökkálfar búa niðri í jörðu, ok eru þeir ólíkir þeim sýnum ok miklu ólíkari reyndum. Ljósálfar eru fegri en sól sýnum, en Dökkálfar eru svartari en bik. Þar er einn sá staðr, er Breiðablik er kallaðr, ok engi er þar fegri staðr. Þar er ok sá, er Glitnir heitir, ok eru veggir hans ok steðr allar ok stólpar af rauðu gulli, en þak hans af silfri. Þar er enn sá staðr, er Himinbjörg heita. Sá stendr á himins enda við brúarsporð, þar er Bifröst kemr til himins. Þar er enn mikill staðr, er Valaskjálf heitir. Þann stað á Óðinn. Þann gerðu goðin ok þökðu skíru silfri, ok þar er Hliðskjálfin í þessum sal, þat hásæti, er svá heitir, ok þá er Alföðr sitr í því sæti, þá sér hann of alla heima. Á sunnanverðum himins enda er sá salr, er allra er fegrstr ok bjartari en sólin, er Gimlé heitir. Hann skal standa, þá er bæði himinn ok jörð hefir farizt, ok byggja þann stað góðir menn ok réttlátir of allar aldir. Svá segir í Völuspá: Sal veit ek standa / sólu fegra, / gulli þakðan, / á Gimlé; / þar skulu dyggvar / dróttir byggva / ok um aldrdaga / ynðis njóta." Þá mælti Gangleri: "Hvat gætir þess staðar, þá er Surtalogi brennir himin ok jörð?" Hárr segir: "Svá er sagt, at annarr himinn sé suðr ok upp frá þessum himni, ok heitir sá Andlangr, en inn þriði himinn sé enn upp frá þeim, ok heitir sá Víðbláinn, ok á þeim himni hyggjum vér þenna stað vera. En Ljósálfar einir, hyggjum vér, at nú byggvi þá staði."
Þá mælti Gangleri: "Hvaðan kemr vindr? Hann er sterkr, svá at hann hrærir stór höf, ok hann æsir eld. En svá sterkr sem hann er, þá má eigi sjá hann, því er hann undarliga skapaðr." Þá mælti Hárr: "Þat kann ek vel segja þér. Á norðanverðum himins enda sitr jötunn sá, er Hræsvelgr heitir. Hann hefir arnarham, en er hann beinir flug, þá standa vindar undan vængjum hans. Hér segir svá: Hræsvelgr heitir, / er sitr á himins enda, / jötunn í arnar ham; / af hans vængjum / kveða vind koma / alla menn yfir."
Þá mælti Gangleri: "Hví skilr svá mikit, at sumar skal vera heitt, en vetr kaldr?" Hárr segir: "Eigi mundi svá fróðr maðr spyrja, því at þetta vitu allir at segja. En ef þú einn ert orðinn svá fávíss, at eigi hefir þetta heyrt, þá vil ek þó þat vel virða, at heldr spyrir þú eitt sinn ófróðliga en þú gangir lengr duliðr þess, er skylt er at vita. Svásuðr heitir sá, er faðir Sumars er, ok er hann svá sællífr, svá at af hans heiti er þat kallat svásligt, er blítt er. En faðir Vetrar er ýmist kallaðr Vindlóni eða Vindsvalr. Hann er Vásaðar son, ok váru þeir áttungar grimmir ok svalbrjóstaðir, ok hefir Vetr þeira skaplyndi."
Þá mælti Gangleri: "Hverjir eru æsir, þeir er mönnum er skylt at trúa á?" Hárr segir: "Tólf eru æsir goðkunnigir." Þá mælti Jafnhárr: "Eigi eru ásynjurnar óhelgari, ok eigi megu þær minna." Þá mælti Þriði: "Óðinn er æðstr ok elztr ásanna. Hann ræðr öllum hlutum, ok svá sem önnur goðin eru máttug, þá þjóna honum öll svá sem börn föður, en Frigg er kona hans, ok veit hon örlög manna, þótt hon segi eigi spár, svá sem hér er sagt, at Óðinn mælti sjálfr við þann ás, er Loki heitir: Ærr ertu, Loki, / ok örviti, / hví né lezk-a þú, Loki? / Örlög Frigg, / hygg ek, at öll viti, / þótt hon sjalfgi segi. Óðinn heitir Alföðr, því at hann er faðir allra goða. Hann heitir ok Valföðr, því at hans óskasynir eru allir þeir, er í val falla. Þeim skipar hann Valhöll ok Vingólf, ok heita þeir þá Einherjar. Hann heitir ok Hangaguð ok Haftaguð, Farmaguð, ok enn hefir hann nefnzt á fleiri vega, þá er hann var kominn til Geirröðar konungs: Hétumk Grímr / ok Gangleri, / Herjann, Hjalmberi, / Þekkr, Þriði, / Þuðr, Uðr, / Helblindi, Hárr, Saðr, Svipall, / Sanngetall, / Herteitr, Hnikarr, / Bileygr, Báleygr, / Bölverkr, Fjölnir, / Grímnir, Glapsviðr, Fjölsviðr, / Síðhöttr, Síðskeggr, / Sigföðr, Hnikuðr, / Alföðr, Atríðr, Farmatýr, / Óski, Ómi, / Jafnhárr, Biflindi, / Göndlir, Hárbarðr, / Sviðurr, Sviðrir, / Jalkr, Kjalarr, Viðurr, / Þrór, Yggr, Þundr, / Vakr, Skilfingr, / Váfuðr, Hroftatýr, / Gautr, Veratýr." Þá mælti Gangleri: "Geysimörg heiti hafit þér gefit honum, ok þat veit trúa mín, at þat mun vera mikill fróðleikr, sá er hér kann skyn ok dæmi, hverir atburðir hafa orðit sér til hvers þessa nafns." Þá segir Hárr: "Mikil skynsemi er at rifja þat vandliga upp, en þó er þér þat skjótast at segja, at flest heiti hafa verit gefin af þeim atburð, at svá margar sem eru greinir tungnanna í veröldinni, þá þykkjast allar þjóðir þurfa at breyta nafni hans til sinnar tungu til ákalls ok bæna fyrir sjálfum sér, en sumir atburðir til þessa heita hafa gerzt í ferðum hans, ok er þat fært í frásagnir, ok muntu eigi mega fróðr maðr heita, ef þú skalt eigi kunna segja frá þeim stórtíðendum."
Þá mælti Gangleri: "Hver eru nöfn annarra ásanna, eða hvat hafast þeir at, eða hvat hafa þeir gert til frama?" Hárr segir: "Þórr er þeira framast, sá er kallaðr er Ása-Þórr eða Öku-Þórr. Hann er sterkastr allra goðanna ok manna. Hann á þar ríki, er Þrúðvangar heita, en höll hans heitir Bilskirrnir. Í þeim sal eru fimm hundruð gólfa ok fjórir tigir. Þat er hús mest, svá at menn viti. Svá segir í Grímnismálum: Fimm hundruð golfa / ok umb fjórum tögum, / svá hygg ek Bilskirrni með bugum; / ranna þeira, / er ek reft vita, / míns veit ek mest magar. Þórr á hafra tvá, er svá heita: Tanngnjóstr ok Tanngrisnir, ok reið þá, er hann ekr, en hafrarnir draga reiðna. Því er hann kallaðr Öku-Þórr. Hann á ok þrjá kostgripi. Einn þeira er hamarrinn Mjöllnir, er hrímþursar ok bergrisar kenna, þá er hann kemr á loft, ok er þat eigi undarligt. Hann hefir lamit margan haus á feðrum eða frændum þeira. Annan grip á hann beztan, megingjarðar, ok er hann spennir þeim um sik, þá vex honum ásmegin hálfu. Inn þriðja hlut á hann, þann er mikill gripr er í. Þat eru járnglófar. Þeira má hann eigi missa við hamarskaftit. En engi er svá fróðr, at telja kunni öll stórvirki hans, en segja kann ek þér svá mörg tíðendi frá honum, at dveljast munu stundirnar, áðr en sagt er allt, þat er ek veit."
Þá mælti Gangleri: "Spyrja vil ek tíðenda af fleirum ásunum." Hárr segir: "Annarr sonr Óðins er Baldr, ok er frá honum gott at segja. Hann er beztr, ok hann lofa allir. Hann er svá fagr álitum ok bjartr, svá at lýsir af honum, ok eitt gras er svá hvítt, at jafnat er til Baldrs brár. Þat er allra grasa hvítast, ok þar eftir máttu marka fegurð hans bæði á hár ok á líki. Hann er vitrastr ásanna ok fegrst talaðr ok líknsamastr, en sú náttúra fylgir honum, at engi má haldast dómr hans. Hann býr þar, sem heitir Breiðablik. Þat er á himni. Í þeim stað má ekki vera óhreint, svá sem hér segir: Breiðablik heita, / þar er Baldr hefir / sér of görva sali, / á því landi, / er ek liggja veit / fæsta feiknstafi.
Inn þriði áss er sá, er kallaðr er Njörðr. Hann býr á himni, þar sem heitir Nóatún. Hann ræðr fyrir göngu vinds ok stillir sjá ok eld. Á hann skal heita til sæfara ok til veiða. Hann er svá auðigr ok fésæll, at hann má gefa þeim auð landa eða lausafjár. Á hann skal til þess heita. Eigi er Njörðr ása ættar. Hann var upp fæddr í Vanaheimi, en Vanir gísluðu hann goðunum ok tóku í mót at gíslingu þann, er Hænir heitir. Hann varð at sætt með goðum ok Vönum. Njörðr á þá konu, er Skaði heitir, dóttir Þjaza jötuns. Skaði vill hafa bústað þann, er átt hafði faðir hennar, þat er á fjöllum nökkurum, þar sem heitir Þrymheimr, en Njörðr vill vera nær sæ. Þau sættust á þat, at þau skyldu vera níu nætr í Þrymheimi, en þá aðrar níu at Nóatúnum. En er Njörðr kom aftr til Nóatúna af fjallinu, þá kvað hann þetta: Leið erumk fjöll, / vark-a ek lengi á, / nætr einar níu; / ulfa þytr / mér þótti illr vera / hjá söngvi svana. Þá kvað Skaði þetta: Sofa ek né máttak / sævar beðjum á / fugls jarmi fyrir; / sá mik vekr, / er af víði kemr, / morgin hverjan már. Þá fór Skaði upp á fjall ok byggði í Þrymheimi, ok ferr hon mjök á skíðum ok með boga ok skýtr dýr. Hon heitir öndurgoð eða öndurdís. Svá er sagt: Þrymheimr heitir, / er Þjazi bjó, / sá inn ámáttki jötunn; / en nú Skaði byggvir, / skír brúðr goða, / fornar toftir föður.
Njörðr í Nóatúnum gat síðan tvau börn. Hét annat Freyr, en dóttir Freyja. Þau váru fögr álitum ok máttug. Freyr er inn ágætasti af ásum. Hann ræðr fyrir regni ok skini sólar ok þar með ávexti jarðar, ok á hann er gott at heita til árs ok friðar. Hann ræðr ok fésælu manna. En Freyja er ágætust af ásynjum. Hon á þann bæ á himni, er Fólkvangr heitir. Ok hvar sem hon ríðr til vígs, þá á hon hálfan val, en hálfan Óðinn, svá sem hér segir: Folkvangr heitir, / en þar Freyja ræðr / sessa kostum í sal; / halfan val / hon kýss hverjan dag, / en halfan Óðinn á. Salr hennar Sessrúmnir, hann er mikill ok fagr. En er hon ferr, þá ekr hon köttum tveim ok sitr í reið. Hon er nákvæmust mönnum til á at heita, ok af hennar nafni er þat tignarnafn, er ríkiskonur eru kallaðar fróvur. Henni líkaði vel mansöngr. Á hana er gott at heita til ásta."
Þá mælti Gangleri: "Miklir þykkja mér þessir fyrir sér æsirnir, ok eigi er undarligt, at mikill kraftr fylgi yðr, er þér skuluð kunna skyn goðanna ok vita, hvert biðja skal hverrar bænarinnar. Eða eru fleiri enn goðin?" Hárr segir: "Sá er enn áss, er Týr heitir. Hann er djarfastr ok bezt hugaðr, ok hann ræðr mjök sigri í orrostum. Á hann er gott at heita hreystimönnum. Þat er orðtak, at sá er týhraustr, er um fram er aðra menn ok ekki sést fyrir. Hann var ok vitr, svá at þat er ok mælt, at sá er týspakr, er vitrastr er. Þat er eitt mark um djarfleik hans, þá er æsir lokkuðu Fenrisúlf til þess at leggja fjöturinn á hann, Gleipni, þá trúði hann þeim eigi, at þeir mundu leysa hann, fyrr en þeir lögðu honum at veði hönd Týs í munn hans, en þá er æsir vildu eigi leysa hann, þá beit hann höndina af, þar er nú heitir úlfliðr, ok er hann einhendr ok ekki kallaðr sættir manna.
Bragi heitir einn. Hann er ágætr at speki ok mest at málsnilld ok orðfimi. Hann kann mest af skáldskap, ok af honum er bragr kallaðr skáldskapr, ok af hans nafni er sá kallaðr bragr karla eða bragr kvinna, er orðsnilld hefir framar en aðrir, kona eða karlmaðr. Kona hans er Iðunn. Hon varðveitir í eski sínu epli þau, er goðin skulu á bíta, þá er þau eldast, ok verða þá allir ungir, ok svá mun vera allt til ragnarökrs." Þá mælti Gangleri: "Allmikit þykkir mér goðin eiga undir gæzlu eða trúnaði Iðunnar." Þá mælti Hárr ok hló við: "Nær lagði þat ófæru einu sinni. Kunna mun ek þar af at segja, en þú skalt nú fyrst heyra fleiri nöfn ásanna.
Heimdallr heitir einn. Hann er kallaðr hvíti áss. Hann er mikill ok heilagr. Hann báru at syni meyjar níu ok allar systr. Hann heitir ok Hallinskíði ok Gullintanni. Tennr hans váru af gulli. Hestr hans heitir Gulltoppr. Hann býr þar, er heita Himinbjörg við Bifröst. Hann er vörðr goða ok sitr þar við himins enda at gæta brúarinnar fyrir bergrisum. Hann þarf minna svefn en fugl. Hann sér jafnt nótt sem dag hundrað rasta frá sér. Hann heyrir ok þat, er gras vex á jörðu eða ull á sauðum, ok allt þat er hæra lætr. Hann hefir lúðr þann, er Gjallarhorn heitir, ok heyrir blástr hans í alla heima. Heimdallar sverð er kallat höfuð manns. Hér er svá sagt: Himinbjörg heita, / en þar Heimdall / kveða valda véum; / þar vörðr goða / drekkr í væru ranni / glaðr inn góða mjöð. Ok enn segir hann sjálfr í Heimdallargaldri: Níu em ek mæðra mögr, / níu em ek systra sonr.
Höðr heitir einn ásinn. Hann er blindr. Ærit er hann sterkr, en vilja mundu goðin, at þenna ás þyrfti eigi at nefna, því at hans handaverk munu lengi vera höfð at minnum með goðum ok mönnum.
Víðarr heitir einn, inn þögli áss. Hann hefir skó þjokkvan. Hann er sterkr, næst því sem Þórr. Af honum hafa goðin mikit traust í allar þrautir.
Áli eða Váli heitir einn, sonr Óðins ok Rindar. Hann er djarfr í orrostum ok mjök happskeytr.
Ullr heitir einn, sonr Sifjar, stúpsonr Þórs. Hann er bogmaðr svá góðr ok skíðfærr svá, at engi má við hann keppast. Hann er ok fagr álitum ok hefir hermanns atgervi. Á hann er ok gott at heita í einvígi.
Forseti heitir sonr Baldrs ok Nönnu Nepsdóttur. Hann á þann sal á himni, er Glitnir heitir. En allir, er til hans koma með sakarvandræði, þá fara allir sáttir á braut. Sá er dómstaðr beztr með goðum ok mönnum. Svá segir hér: Glitnir heitir salr, / hann er gulli studdr / ok silfri þakðr it sama; / en þar Forseti / byggvir flestan dag / ok svæfir allar sakar.
Sá er enn talðr með ásum, er sumir kalla rógbera ásanna ok frumkveða flærðanna ok vömm allra goða ok manna. Sá er nefndr Loki eða Loftr, sonr Fárbauta jötuns. Móðir hans heitir Laufey eða Nál. Bræðr hans eru þeir Býleistr ok Helblindi. Loki er fríðr ok fagr sýnum, illr í skaplyndi, mjök fjölbreytinn at háttum. Hann hafði þá speki um fram aðra menn, er slægð heitir, ok vélar til allra hluta. Hann kom ásum jafnan í fullt vandræði, ok oft leysti hann þá með vélræðum. Kona hans heitir Sigyn, sonr þeira Nari eða Narfi.
Enn átti Loki fleiri börn. Angrboða hét gýgr í Jötunheimum. Við henni gat Loki þrjú börn. Eitt var Fenrisúlfr, annat Jörmungandr, þat er Miðgarðsormr, þriðja er Hel. En er goðin vissu til, at þessi þrjú systkin fæddust upp í Jötunheimum, ok goðin rökðu til spádóma, at af systkinum þessum myndi þeim mikit mein ok óhapp standa, ok þótti öllum mikils ills af væni, fyrst af móðerni ok enn verra af faðerni, þá sendi Alföðr til goðin at taka börnin ok færa sér. Ok er þau kómu til hans, þá kastaði hann orminum í inn djúpa sæ, er liggr um öll lönd, ok óx sá ormr svá, at hann liggr í miðju hafinu of öll lönd ok bítr í sporð sér. Hel kastaði hann í Niflheim ok gaf henni vald yfir níu heimum, at hon skyldi skipta öllum vistum með þeim, er til hennar váru sendir, en þat eru sóttdauðir menn ok ellidauðir. Hon á þar mikla bólstaði, ok eru garðar hennar forkunnarhávir ok grindr stórar. Éljúðnir heitir salr hennar, Hungr diskr hennar, Sultr knífr hennar, Ganglati þrællinn, Ganglöt ambátt, Fallandaforað þresköldr hennar, er inn gengr, Kör sæing, Blíkjandaböl ársali hennar. Hon er blá hálf, en hálf með hörundarlit. Því er hon auðkennd ok heldr gnúpleit ok grimmlig. Úlfinn fæddu æsir heima, ok hafði Týr einn djarfleik at ganga til at ok gefa honum mat. En er goðin sá, hversu mikit hann óx hvern dag, ok allar spár sögðu, at hann myndi vera lagðr til skaða þeim, þá fengu æsirnir þat ráð, at þeir gerðu fjötur allsterkan, er þeir kölluðu Læðing, ok báru hann til úlfsins ok báðu hann reyna afl sitt við fjöturinn, en úlfinum þótti sér þat ekki ofrefli ok lét þá fara með sem þeir vildu. En it fyrsta sinn, er úlfrinn spyrnði við, brotnaði sá fjöturr. Svá leystist hann ór Læðingi. Því næst gerðu æsirnar annan fjötr hálfu sterkara, er þeir kölluðu Dróma, ok báðu enn úlfinn reyna þann fjötur ok tölðu hann verða mundu ágætan mjök at afli, ef slík stórsmíði mætti eigi halda honum. En úlfrinn hugsaði, at þessi fjöturr var sterkr mjök, ok þat með, at honum hafði afl vaxit, síðan er hann braut Læðing - kom þat í hug, at hann myndi verða at leggja sik í hættu, ef hann skyldi frægr verða, ok lét leggja á sik fjöturinn. Ok er æsir tölðust búnir, þá hristi úlfrinn sik ok laust fjötrinum á jörðina ok knúðist fast at, spyrnði við, braut fjöturinn, svá at fjarri flugu brotin. Svá drap hann sik ór Dróma. Þat er síðan haft fyrir orðtak, at leysi ór Læðingi eða drepi ór Dróma, þá er einhver hlutr er ákafliga sóttr. Eftir þat óttuðust æsirnar, at þeir myndi eigi fá bundit úlfinn. Þá sendi Alföðr þann, er Skírnir er nefndr, sendimaðr Freys, ofan í Svartálfaheim til dverga nökkurra ok lét gera fjötur þann, er Gleipnir heitir. Hann var gerr af sex hlutum: af dyn kattarins ok af skeggi konunnar ok af rótum bjargsins ok af sinum bjarnarins ok af anda fisksins ok af fugls hráka. Ok þóttú vitir eigi áðr þessi tíðendi, þá máttu nú finna skjótt hér sönn dæmi, at eigi er logit at þér. Sét munt þú hafa, at konan hefir ekki skegg ok engi dynr verðr af hlaupi kattarins ok eigi eru rætr undir bjarginu. Ok þat veit trúa mín, at jafnsatt er þat allt, er ek hef sagt þér, þótt þeir sé sumir hlutir, er þú mátt eigi reyna." Þá mælti Gangleri: "Þetta má ek at vísu skilja, at satt er. Þessa hluti má ek sjá, er þú hefir nú til dæma tekit. En hvernig varð fjöturrinn smíðaðr?" Hárr segir: "Þat kann ek þér vel segja. Fjöturrinn varð sléttr ok blautr sem silkiræma, en svá traustr ok sterkr sem nú skaltu heyra. Þá er fjöturrinn var færðr ásunum, þökkuðu þeir vel sendimanni sitt erindi. Þá fóru æsirnir út í vatn þat, er Ámsvartnir heitir, í hólm þann, er Lyngvi er kallaðr, ok kölluðu með sér úlfinn, sýndu honum silkibandit ok báðu hann slíta ok kváðu vera nökkuru traustara en líkendi þætti á fyrir digrleiks sakir, ok seldi hverr öðrum ok treysti með handafli, ok slitnaði eigi, en þó kváðu þeir úlfinn slíta mundu. Þá svarar úlfrinn: "Svá lízt mér á þenna dregil sem enga frægð munak af hljóta, þótt ek slíta í sundr svá mjótt band. En ef þat er gert með list ok vél, þótt þat sýnist lítit, þá kemr þat band eigi á mína fætr." Þá sögðu æsirnir, at hann myndi skjótt sundr slíta mjótt silkiband, er hann hafði fyrr brotit stóra járnfjötra, - "en ef þú fær eigi þetta band slitit, þá muntu ekki hræða mega goðin. Skulum vér þá leysa þik." Úlfrinn segir: "Ef þér bindið mik, svá at ek fæk eigi leyst mik, þá skollið þér svá, at mér mun seint verða at taka af yðr hjálp. Ófúss em ek at láta þetta band á mik leggja, en heldr en þér frýið mér hugar, þá leggi einn hverr yðarr hönd sína í munn mér at veði, at þetta sé falslaust gert." En hverr ásanna sá til annars ok þótti nú vera tvau vandræði, ok vildi engi sína hönd fram selja, fyrr en Týr lét fram hönd sína hægri ok leggr í munn úlfinum. En er úlfrinn spyrnir, þá harðnaði bandit, ok því harðara er hann brauzt um, því skarpara var bandit. Þá hlógu allir nema Týr. Hann lét hönd sína. Þá er æsirnir sá, at úlfrinn var bundinn at fullu, þá tóku þeir festina, er ór var fjötrinum, er Gelgja heitir, ok drógu hana gegnum hellu mikla, - sú heitir Gjöll, - ok festu helluna langt í jörð niðr. Þá tóku þeir mikinn stein ok skutu enn lengra í jörðina, - sá heitir Þviti, - ok höfðu þann stein fyrir festarhælinn. Úlfrinn gapði ákafliga ok fekksk um mjök ok vildi bíta þá. Þeir skutu í munn honum sverði nökkuru. Nema hjöltin við neðra gómi, en efra gómi blóðrefillinn. Þat er gómsparri hans. Hann grenjar illiliga, ok slefa renn ór munni hans. Þat er á sú, er Ván heitir. Þar liggr hann til ragnarökrs." Þá mælti Gangleri: "Furðu illa barna eign gat Loki, en öll þessi systkin eru mikil fyrir sér. En fyrir hví drápu æsir eigi úlfinn, er þeim er ills ván af honum?" Hárr svarar: "Svá mikils virðu goðin vé sín ok griðastaði, at eigi vildu þau saurga þá með blóði úlfsins, þótt svá segi spárnar, at hann myni verða at bana Óðni."
Þá mælti Gangleri: "Hverjar eru ásynjurnar?" Hárr segir: "Frigg er æðst. Hon á þann bæ, er Fensalir heita, ok er hann allvegligr. Önnur er Sága. Hon býr á Sökkvabekk, ok er þat mikill staðr. Þriðja er Eir. Hon er læknir beztr. Fjórða er Gefjun. Hon er mær, ok henni þjóna þær, er meyjar andast. Fimmta er Fulla. Hon er enn mær ok ferr laushár ok gullband um höfuð. Hon berr eski Friggjar ok gætir skóklæða hennar ok veit launráð með henni. Freyja er tignust með Frigg. Hon giftist þeim manni, er Óðr heitir. Dóttir þeira er Hnoss. Hon er svá fögr, at af hennar nafni eru hnossir kallaðar, þat er fagrt er ok gersimligt. Óðr fór í braut langar leiðir, en Freyja grætr eftir, en tár hennar er gull rautt. Freyja á mörg nöfn, en sú er sök til þess, at hon gaf sér ýmis heiti, er hon fór með ókunnum þjóðum at leita Óðs. Hon heitir Mardöll ok Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti Brísingamen. Hon er ok kölluð Vanadís. Sjaunda Sjöfn, hon gætir mjök til at snúa hugum manna til ásta, kvinna ok karla, ok af hennar nafni er elskhuginn kallaðr sjafni. Átta Lofn, hon er svá mild ok góð til áheita, at hon fær leyfi af Alföðr eða Frigg til manna samgangs, kvinna ok karla, þótt áðr sé bannat eða þvertekit þykki. Þat er af hennar nafni lof kallat ok svá þat, at hon er lofuð mjök af mönnum. Níunda Vár, hon hlýðir á eiða manna ok einkamál, er veita sín á milli konur ok karlar. Því heita þau mál várar. Hon hefnir ok þeim, er brigða. Tíunda Vör, hon er vitr ok spurul, svá at engi hlut má hana leyna. Þat er orðtak, at kona verði vör þess, er hon verðr vís. Ellifta Syn, hon gætir dura í höllinni ok lýkr fyrir þeim, er eigi skulu inn ganga, ok hon er sett til varnar á þingum fyrir þau mál, er hon vill ósanna. Því er þat orðtak, at syn sé fyrir sett, þá er maðr neitar. Tólfta Hlín, hon er sett til gæzlu yfir þeim mönnum, er Frigg vill forða við háska nökkurum. Þaðan af er þat orðtak, at sá, er forðast, hleinir. Þrettánda Snotra, hon er vitr ok látprúð. Af hennar heiti er kallat snotr kona eða karlmaðr, sá er hóflátr er. Fjórtánda Gná, hana sendir Frigg í ýmsa heima at erendum sínum. Hon á þann hest, er renn loft ok lög ok heitir Hófvarpnir. Þat var eitt sinn, er hon reið, at vanir nökkurir sá reið hennar í loftinu. Þá mælti einn: "Hvat þar flýgr, / hvat þar ferr / eða at lofti líðr?" Hon svarar: "Né ek flýg, / þó ek ferk / ok at lofti líðk / á Hófvarpni, / þeim er Hamskerpir / gat við Garðrofu." Af Gnár nafni er svá kallat, at þat gnæfar, er hátt ferr. Sól ok Bil eru talðar með ásynjum, en sagt er fyrr frá eðli þeira.
Enn eru þær aðrar, er þjóna skulu í Valhöll, bera drykkju ok gæta borðbúnaðar ok ölgagna. Svá eru þær nefndar í Grímnismálum: Hrist ok Mist, / vil ek, at mér horn beri, / Skeggjöld ok Skögul, / Hildr ok Þrúðr, / Hlökk ok Herfjötur, / Göll ok Geirahöð, / Randgríðr ok Ráðgríðr, / ok Reginleif, / þær bera Einherjum öl. Þessar heita valkyrjur. Þær sendir Óðinn til hverrar orrustu. Þær kjósa feigð á menn ok ráða sigri. Guðr ok Róta ok norn in yngsta, er Skuld heitir, ríða jafnan at kjósa val ok ráða vígum. Jörð, móðir Þórs, ok Rindr, móðir Vála, eru talðar með ásynjum.
Gymir hét maðr, en kona hans Aurboða. Hon var bergrisa ættar. Dóttir þeira er Gerðr, er allra kvinna var fegrst. Þat var einn dag, at Freyr hafði gengit í Hliðskjálf ok sá of heima alla. En er hann leit í norðrætt, þá sá hann á einum bæ mikit hús ok fagrt, ok til þess húss gekk kona, ok er hon tók upp höndum ok lauk hurð fyrir sér, þá lýsti af höndum hennar bæði í loft ok á lög, ok allir heimar birtust af henni. Ok svá hefnði honum þat mikla mikillæti, er hann hafði setzt í þat it helga sæti, at hann gekk í braut fullr af harmi. Ok er hann kom heim, mælti hann ekki. Ekki svaf hann, ekki drakk hann. Engi þorði ok at krefja hann orða. Þá lét Njörðr kalla til sín Skírni, skósvein Freys, ok bað hann ganga til Freys ok beiða hann orða ok spyrja, hverjum hann væri svá reiðr, at hann mælti ekki við menn. En Skírnir lézt ganga mundu ok eigi fúss ok kvað illra svara vera ván af honum. En er hann kom til Freys, þá spurði hann, hví Freyr var svá hnipinn ok mælti ekki við menn. Þá svarar Freyr ok sagði, at hann hefði sét konu fagra ok fyrir hennar sakir var hann svá harmfullr, at eigi myndi hann lengi lifa, ef hann skyldi eigi ná henni - "ok nú skaltu fara ok biðja hennar mér til handa ok hafa hana heim hingat, hvárt er faðir hennar vill eða eigi, ok skal ek þat vel launa þér." Þá svarar Skírnir, sagði svá, at hann skal fara sendiferð, en Freyr skal fá honum sverð sitt. Þat var svá gott sverð, at sjálft vást. En Freyr lét eigi þat til skorta ok gaf honum sverðit. Þá fór Skírnir ok bað honum konunnar ok fekk heit hennar, ok níu nóttum síðar skyldi hon þar koma, er Barrey heitir, ok ganga þá at brullaupinu með Frey. En er Skírnir sagði Frey sitt erindi, þá kvað hann þetta: Löng er nótt, / löng er önnur, / hvé mega ek þreyja þrjár? / Oft mér mánaðr / minni þótti / en sjá half hýnótt. Þessi sök er til þess, er Freyr var svá vápnlauss, er hann barðist við Belja ok drap hann með hjartarhorni." Þá mælti Gangleri: "Undr mikit, er þvílíkr höfðingi sem Freyr er vildi gefa sverð, svá at hann átti eigi annat jafngott. Geysimikit mein var honum þat, þá er hann barðist við þann, er Beli heitir. Þat veit trúa mín, at þeirar gjafar myndi hann þá iðrast." Þá svarar Hárr: "Lítit mark var þá at, er þeir Beli hittust. Drepa mátti Freyr hann með hendi sinni. Verða mun þat, er Frey mun þykkja verr við koma, er hann missir sverðsins, þá er Múspellssynir fara at herja."
Þá mælti Gangleri: "Þat segir þú, at allir þeir menn, er í orrustu hafa fallit frá upphafi heims eru nú komnir til Óðins í Valhöll. Hvat hefir hann at fá þeim at vistum? Ek hugða, at þar skyldi vera allmikit fjölmenni." Þá svarar Hárr: "Satt er þat, er þú segir, allmikit fjölmenni er þar. En miklu fleira skal enn verða, ok mun þó oflítit þykkja, þá er úlfrinn kemr. En aldri er svá mikill mannfjölði í Valhöll, at eigi má þeim endast flesk galtar þess, er Sæhrímnir heitir. Hann er soðinn hvern dag, ok heill at aftni. En þessi spurning, er nú spyrr þú, þykkir mér líkara, at fáir myni svá vísir vera, at hér kunni satt af at segja. Andhrímnir heitir steikarinn, en Eldhrímnir ketillinn. Svá er hér sagt: Andhrímnir / lætr í Eldhrímni / Sæhrímni soðinn, / fleska bazt, / en þat fáir vitu, / við hvat einherjar alask." Þá mælti Gangleri: "Hvárt hefir Óðinn þat sama borðhald sem einherjar?" Hárr segir: "Þá vist, er á hans borði stendr, gefr hann tveim úlfum, er hann á, er svá heita, Geri ok Freki. En enga vist þarf hann: Vín er honum bæði drykkr ok matr. Svá segir hér: Gera ok Freka / seðr gunntamiðr, / hróðigr Herjaföður; / en við vín eitt / vápngöfigr / Óðinn æ lifir. Hrafnar tveir sitja á öxlum honum ok segja í eyru honum öll tíðendi, þau er þeir sjá eða heyra. Þeir heita svá, Huginn ok Muninn. Þá sendir hann í dagan at fljúga um heim allan, ok koma þeir aftr at dögurðarmáli. Þar af verðr hann margra tíðenda víss. Því kalla menn hann Hrafnaguð, svá sem sagt er: Huginn ok Muninn / fljúga hverjan dag / jörmungrund yfir; / óumk ek Hugin, / at hann aftr né komi, / þó sjáumk ek meir of Munin."
Þá mælti Gangleri: "Hvat hafa einherjar at drykk, þat er þeim endist jafngnógliga sem vistin, eða er þar vatn drukkit?" Þá segir Hárr: "Undarliga spyrr þú nú, at Alföðr mun bjóða til sín konungum eða jörlum eða öðrum ríkismönnum ok myni gefa þeim vatn at drekka. Ok þat veit trúa mín, at margr kemr sá til Valhallar, er dýrt mundi þykkjast kaupa vatnsdrykkinn, ef eigi væri betra fagnaðar þangat at vitja, sá er áðr þolir sár ok sviða til banans. Annat kann ek þér þaðan segja. Geit sú, er Heiðrún heitir, stendr uppi á Valhöll ok bítr barr af limum trés þess, er mjök er nafnfrægt, er Læraðr heitir, en ór spenum hennar rennr mjöðr sá, er hon fyllir skapker hvern dag. Þat er svá mikit, at allir Einherjar verða fulldrukknir af." Þá mælti Gangleri: "Þat er þeim geysihaglig geit. Forkunnargóðr viðr mun þat vera, er hon bítr af." Þá mælti Hárr: "Enn er meira mark at of hjörtinn Eikþyrni, er stendr á Valhöll ok bítr af limum þess trés, en af hornum hans verðr svá mikill dropi, at niðr kemr í Hvergelmi, ok þaðan af falla þær ár, er svá heita: Síð, Víð, Sækin, Ekin, Svöl, Gunnþró, Fjörm, Fimbulþul, Gípul, Göpul, Gömul, Geirvimul. Þessar falla um ása byggðir. Þessar eru enn nefndar: Þyn, Vín, Þöll, Höll, Gráð, Gunnþráin, Nyt, Nöt, Nönn, Hrönn, Vína, Vegsvinn, Þjóðnuma."
Þá mælti Gangleri: "Þetta eru undarlig tíðendi, er nú sagðir þú. Geysimikit hús mun Valhöll vera. Allþröngt mun þar oft vera fyrir durum." Þá svarar Hárr: "Hví spyrr þú eigi þess, hversu margar dyrr eru á höllinni eða hversu stórar? Ef þú heyrir þat sagt, þá muntu segja, at hitt er undarligt, ef eigi má ganga út ok inn hverr, er vill. En þat er með sönnu at segja, at eigi er þröngra at skipa hana en ganga í hana. Hér máttu heyra í Grímnismálum: Fimm hundrað dura / ok of fjórum tögum, / svá hygg ek á Valhöllu vera; / átta hundruð Einherja / ganga senn ór einum durum / þá er þeir fara með vitni at vega."
Þá mælti Gangleri: "Allmikill mannfjölði er í Valhöll. Svá njóta trú minnar, at allmikill höfðingi er Óðinn, er hann stýrir svá miklum her. Eða hvat er skemmtun Einherja, þá er þeir drekka eigi?" Hárr segir: "Hvern dag, þá er þeir hafa klæðzt, þá hervæða þeir sik ok ganga út í garðinn ok berjask, ok fellir hverr annan. Þat er leikr þeira. Ok er líðr at dögurðarmáli, þá ríða þeir heim til Valhallar ok setjast til drykkju, svá sem hér segir: Allir Einherjar / Óðins túnum í / höggvask hverjan dag, / val þeir kjósa / ok ríða vígi frá, / sitja meir of sáttir saman. En satt er þat, er þú sagðir. Mikill er Óðinn fyrir sér. Mörg dæmi finnast til þess. Svá er hér sagt í orðum sjálfra ásanna: Askr Yggdrasils, / hann er æðstr viða, / en Skíðblaðnir skipa, / Óðinn ása, / en jóa Sleipnir, / Bifröst brúa, / en Bragi skalda, / Hábrók hauka, / en hunda Garmr."
Þá mælti Gangleri: "Hverr á þann hest, Sleipni, eða hvat er frá honum at segja?" Hárr segir: "Eigi kanntu deili á Sleipni, ok eigi veiztu atburði, af hverju hann kom, en þat mun þér þykkja frásagnar vert. Þat var snimma í öndverða byggð goðanna, þá er goðin höfðu sett Miðgarð ok gert Valhöll, þá kom þar smiðr nökkurr ok bauð at gera þeim borg á þrim misserum svá góða, at trú ok örugg væri fyrir bergrisum ok hrímþursum, þótt þeir kæmi inn um Miðgarð, en hann mælti sér þat til kaups, at hann skyldi eignast Freyju, ok hafa vildi hann sól ok mána. Þá gengu æsirnir á tal ok réðu ráðum sínum, ok var þat kaup gert við smiðinn, at hann skyldi eignast þat, er hann mælti til, ef hann fengi gert borgina á einum vetri, en inn fyrsta sumarsdag, ef nökkurr hlutr væri ógerr at borginni, þá skyldi hann af kaupinu. Skyldi hann af engum manni lið þiggja til verksins. Ok er þeir sögðu honum þessa kosti, þá beiddist hann, at þeir skyldu lofa, at hann hefði lið af hesti sínum, er Svaðilfari hét, en því réð Loki, er þat var til lagt við hann. Hann tók til inn fyrsta vetrardag at gera borgina, en of nætr dró hann til grjót á hestinum. En þat þótti ásunum mikit undr, hversu stór björg sá hestr dró, ok hálfu meira þrekvirki gerði hestrinn en smiðrinn. En at kaupi þeira váru sterk vitni ok mörg særi, fyrir því at jötnum þótti ekki tryggt at vera með ásum griðalaust, ef Þórr kæmi heim, en þá var hann farinn í austrveg at berja tröll. En er á leið vetrinn, þá sóttist mjök borgargerðin, ok var hon svá há ok sterk, at eigi mátti á þat leita. En þá er þrír dagar váru til sumars, þá var komit mjök at borghliði. Þá settust goðin á dómstóla sína ok leituðu ráða ok spurði hverr annan, hverr því hefði ráðit at gifta Freyju í Jötunheima eða spilla loftinu ok himninum svá, at taka þaðan sól ok tungl ok gefa jötnum. En þat kom ásamt með öllum, at þessu myndi ráðit hafa sá, er flestu illu ræðr, Loki Laufeyjarson, ok kváðu hann verðan ills dauða, ef eigi hitti hann ráð til, at smiðrinn væri af kaupinu, ok veittu Loka atgöngu. En er hann varð hræddr, þá svarði hann eiða, at hann skyldi svá til haga, at smiðrinn væri af kaupinu, hvat sem hann kostaði til. Ok it sama kveld, er smiðrinn ók út eftir grjótinu með hestinn Svaðilfara, þá hljóp ór skógi nökkurum merr ok at hestinum ok hrein við. En er hestrinn kenndi, hvat hrossi þetta var, þá æddist hann ok sleit sundr reipin ok hljóp til merarinnar, en hon undan til skógar ok smiðrinn eftir ok vill taka hestinn, en þessi hross hlaupa alla nótt, ok dvelst smíðin þá nótt, ok eftir um daginn varð ekki svá smíðat sem fyrr hafði orðit. Ok þá er smiðrinn sér, at eigi mun lokit verða verkinu, þá færist smiðrinn í jötunmóð. En er æsirnir sá þat til víss, at þar var bergrisi kominn, þá varð eigi þyrmt eiðunum, ok kölluðu þeir á Þór, ok jafnskjótt kom hann, ok því næst fór á loft hamarinn Mjöllnir. Galt hann þá smíðarkaupit ok eigi sól eða tungl, heldr synjaði hann honum at byggva í Jötunheimum ok laust þat it fyrsta högg, er haussinn brotnaði í smán mola, ok sendi hann niðr undir Niflheim. En Loki hafði þá ferð haft til Svaðilfara, at nökkuru síðar bar hann fyl. Þat var grátt ok hafði átta fætr, ok er sá hestr beztr með goðum ok mönnum. Svá segir í Völuspá: Þá gengu regin öll / á rökstóla / ginnheilög goð, / ok um þat gættusk, / hverr hefði loft allt / lævi blandit / eða ætt jötuns / Óðs mey gefna. Á gengusk eiðar, / orð ok særi, / mál öll meginlig, / er á meðal fóru; / Þórr einn þar vá / þrunginn móði, / hann sjaldan sitr, / er hann slíkt of fregn."
Þá mælti Gangleri: "Hvat er at segja frá Skíðblaðni, er hann er beztr skipa, hvárt er ekki skip jafnmikit sem hann?" Hárr segir: "Skíðblaðnir er beztr skipanna ok með mestum hagleik gerr, en Naglfar er mest skip. Þat á Múspell. Dvergar nökkurir, synir Ívalda, gerðu Skíðblaðni ok gáfu Frey skipit. Hann er svá mikill, at allir æsir megu skipa hann með vápnum ok herbúnaði, ok hefir hann byr, þegar er segl er dregit, hvert er fara skal, en þá er eigi skal fara með hann á sæ, þá er hann gerr af svá mörgum hlutum ok með svá mikilli list, at hann má vefja saman sem dúk ok hafa í pungi sínum.
Þá mælti Gangleri: "Gott skip er Skíðblaðnir, en allmikil fjölkynngi mun vera við höfð, áðr svá fái gert. Hvárt hefir Þórr hvergi svá farit, at hann hafi hitt fyrir sér svá ríkt eða rammt, at honum hafi ofrefli verit fyrir afls sakar eða fjölkynngi?" Þá mælti Hárr: "Fár maðr, vættir mik, at frá því kunni at segja, en margt hefir honum harðfært þótt. En þótt svá hafi verit, at nökkurr hlutr hafi svá verit rammr eða sterkr, at Þórr hafi eigi sigr fengit á unnit, þá er eigi skylt at segja frá, fyrir því at mörg dæmi eru til þess ok því eru allir skyldir at trúa, at Þórr er máttkastr." Þá mælti Gangleri: "Svá lízt mér sem þess hlutar mynda ek yðr spurt hafa, er engi er til færr at segja." Þá mælti Jafnhárr: "Heyrt höfum vér sagt frá þeim atburðum, er oss þykkja ótrúligir, at sannir myni vera. En hér mun sá sitja nær, er vita mun sönn tíðendi af at segja, ok muntu því trúa, at hann mun eigi ljúga nú it fyrsta sinn, er aldri laug fyrr." Þá mælti Gangleri: "Hér mun ek standa ok hlýða, ef nökkur órlausn fæst þessa máls, en at öðrum kosti kalla ek yðr vera yfir komna, ef þér kunnuð eigi at segja, þat er ek spyr." Þá mælti Þriði: "Auðsýnt er nú, at hann vill þessi tíðendi vita, þótt oss þykki eigi fagrt at segja. Þat er upphaf þessa máls, at Öku-Þórr fór með hafra sína ok reið ok með honum sá áss, er Loki heitir. Koma þeir at kveldi til eins búanda ok fá þar náttstað. En um kveldit tók Þórr hafra sína ok skar báða. Eftir þat váru þeir flegnir ok bornir til ketils. En er soðit var, þá settist Þórr til náttverðar ok þeir lagsmenn. Þórr bauð til matar með sér búandanum ok konu hans ok börnum þeira. Sonr búanda hét Þjálfi, en Röskva dóttir. Þá lagði Þórr hafrstökurnar útar frá eldinum ok mælti, at búandi ok heimamenn hans skyldu kasta á hafrstökurnar beinunum. Þjálfi, sonr búanda, hélt á lærlegg hafrsins ok spretti á knífi sínum ok braut til mergjar. Þórr dvalðist þar of nóttina. En í óttu fyrir dag stóð hann upp ok klæddi sik, tók hamarinn Mjöllni ok brá upp ok vígði hafrstökurnar. Stóðu þá upp hafrarnir, ok var þá annarr haltr eftra fæti. Þat fann Þórr ok talði, at búandinn eða hans hjón myndu eigi skynsamliga hafa farit með beinum hafrsins. Kennir hann, at brotinn var lærleggrinn. Eigi þarf langt frá því at segja. Vita mega þat allir, hversu hræddr búandinn mundi vera, er hann sá, at Þórr lét síga brýnnar ofan fyrir augun, en þat er hann sá augnanna, þá hugðist hann falla mundu fyrir sjónum hans einum saman. Hann herði hendrnar at hamarskaftinu, svá at hvítnuðu knúarnir. En búandinn gerði sem ván var ok öll hjúnin, kölluðu ákafliga, báðu sér friðar, buðu at yfirbótum allt þat, er þau áttu. En er hann sá hræðslu þeira, þá gekk af honum móðrinn, ok sefaðist hann ok tók af þeim í sætt börn þeira, Þjálfa ok Röskvu, ok gerðust þau þá skyldir þjónustumenn hans, ok fylgja þau honum jafnan síðan.
Lét hann þar eftir hafra ok byrjaði ferðina austr í Jötunheima ok allt til hafsins, ok þá fór hann út yfir hafit þat it djúpa. En er hann kom til lands, þá gekk hann upp ok með honum Loki ok Þjálfi ok Röskva. Þá er þau höfðu litla hríð gengit, varð fyrir þeim mörk stór. Gengu þau þann dag allan til myrkurs. Þjálfi var allra manna fóthvatastr. Hann bar kýl Þórs, en til vista var eigi gott. Þá er myrkt var orðit, leituðu þeir sér náttstaðar ok fundu fyrir sér skála nokkurn mjök mikinn. Váru dyrr á enda ok jafnbreiðar skálanum. Þar leituðu þeir sér náttbóls. En of miðja nótt varð landskjálfti mikill. Gekk jörðin undir þeim skykkjum, ok skalf húsit. Þá stóð Þórr upp ok hét á lagsmenn sína, ok leituðust fyrir ok fundu afhús til hægri handar í miðjum skálanum ok gengu þannig. Settist Þórr í dyrrnar, en önnur þau váru innar frá honum, ok váru þau hrædd, en Þórr helt hamarskaftinu ok hugði at verja sik. Þá heyrðu þau ym mikinn ok gný. En er kom at dagan, þá gekk Þórr út ok sér mann, hvar lá skammt frá honum í skóginum, ok var sá eigi lítill. Hann svaf ok hraut sterkliga. Þá þóttist Þórr skilja, hvat látum verit hafði of nóttina. Hann spennir sik megingjörðum, ok óx honum ásmegin. Ok í því bili vaknar sá maðr ok stóð skjótt upp, en þá er sagt, at Þór varð bilt einu sinni at slá hann með hamrinum ok spurði hann at nafni. En sá nefndist Skrýmir, - "en eigi þarf ek", sagði hann, "at spyrja þik at nafni. Kenni ek, at þú ert Ása-þórr. En hvárt hefir þú dregit á braut hanzka minn?" Seildist þá Skrýmir til ok tók upp hanzkann. Sér Þórr þá, at þat hafði hann haft of nóttina fyrir skála, en afhúsit, þat var þumlungrinn hanzkans. Skrýmir spurði, ef Þórr vildi hafa föruneyti hans, en Þórr játti því. Þá tók Skrýmir ok leysti nestbagga sinn ok bjóst til at eta dögurð, en Þórr í öðrum stað ok hans félagar. Skrýmir bauð þá, at þeir legðu mötuneyti sitt, en Þórr játti því. Þá batt Skrýmir nest þeira allt í einn bagga ok lagði á bak sér. Hann gekk fyrir of daginn ok steig heldr stórum, en síð at kveldi leitaði Skrýmir þeim náttstaðar undir eik nökkurri mikilli. Þá mælti Skrýmir til Þórs, at hann vill leggjast niðr at sofa, - "en þér takið nestbaggan ok búið til nótturðar yðr." Því næst sofnar Skrýmir ok hraut fast, en Þórr tók nestbaggann ok skal leysa, en svá er at segja, sem ótrúligt mun þykkja, at engi knút fekk hann leyst ok engi álarendann hreyft, svá at þá væri lausari en áðr. Ok er hann sér, at þetta verk má eigi nýtast, þá varð hann reiðr, greip þá hamarinn Mjöllni tveim höndum ok steig fram öðrum fæti at þar, er Skrýmir lá, ok lýstr í höfuð honum, en Skrýmir vaknar ok spyrr, hvárt laufsblað nakkvat felli í höfuð honum eða hvárt þeir hafi þá matazt ok sé búnir til rekkna. Þórr segir, at þeir munu þá sofa ganga. Ganga þau þá undir aðra eik. Er þat þér satt at segja, at ekki var þá óttalaust at sofa. En at miðri nótt, þá heyrir Þórr, at Skrýmir hrýtr ok sefr fast, svá at dunar í skóginum. Þá stendr hann upp ok gengr til hans, reiðir hamarinn títt ok hart ok lýstr ofan í miðjan hvirfil honum. Hann kennir, at hamarsmuðrinn sökkr djúpt í höfuðit. En í því bili vaknar Skrýmir ok mælti: "Hvat er nú? Fell akarn nökkut í höfuð mér, eða hvat er títt um þik, Þórr?" En Þórr gekk aftr skyndiliga ok svarar, at hann var þá nývaknaðr, sagði, at þá var mið nótt ok enn væri mál at sofa. Þá hugsaði Þórr þat, ef hann kæmi svá í færi at slá hann it þriðja högg, at aldri skyldi hann sjá sik síðan, liggr nú ok gætir, ef Skrýmir sofnaði enn fast. En litlu fyrir dagan þá heyrir hann, at Skrýmir mun sofnat hafa, stendr þá upp ok hleypr at honum, reiðir þá hamarinn af öllu afli ok lýstr á þunnvangann, þann er upp vissi. Sökkr þá hamarrinn upp at skaftinu. En Skrýmir settist upp ok strauk of vangann ok mælti: "Hvárt munu fuglar nökkurir sitja í trénu yfir mér? Mik grunaði, er ek vaknaða, at tros nökkut af kvistunum felli í höfuð mér. Hvárt vakir þú, Þórr? Mál mun vera upp at standa ok klæðast, en ekki eiguð þér nú langa leið fram til borgarinnar, er kölluð er Útgarðr. Heyrt hefi ek, at þér hafit kvisat í milli yðvar, at ek væra ekki lítill maðr vexti, en sjá skuluð þér þar stærri menn, ef þér komit í Útgarð. Nú mun ek ráða yðr heilræði. Látið þér eigi stórliga yfir yðr. Ekki munu hirðmenn Útgarða-Loka vel þola þvílíkum kögursveinum köpuryrði. En at öðrum kosti hverfið aftr, ok þann ætla ek yðr betra af at taka. En ef þér vilið fram fara, þá stefnið þér í austr, en ek á nú norðr leið til fjalla þessa, er þér meguð nú sjá." Tekr Skrýmir nestbaggann ok kastar á bak sér ok snýr þvers á braut í skóginn frá þeim, ok er þess eigi getit, at æsirnir bæði þá heila hittast.
Þórr snýr fram á leið ok þeir félagar ok gengr framan til miðs dags. Þá sá þeir borg standa á völlum nökkurum ok settu hnakkann á bak sér aftr, áðr þeir fengu séð yfir upp, ganga til borgarinnar, ok var grind fyrir borghliðinu ok lokin aftr. Þórr gekk á grindina ok fekk eigi upp lokit, en er þeir þreyttu at komast í borgina, þá smugu þeir milli spalanna ok kómu svá inn, sá þá höll mikla ok gengu þannig. Var hurðin opin. Þá gengu þeir inn ok sá þar marga menn á tvá bekki ok flesta ærit stóra. Því næst koma þeir fyrir konunginn Útgarða-Loka ok kvöddu hann, en hann leit seint til þeira ok glotti við tönn ok mælti: "Seint er um langan veg at spyrja tíðenda, eða er annan veg en ek hygg, er þessi sveinstauli orðinn Öku-Þórr? En meiri muntu vera en mér lízt þú, eða hvat íþrótta er þat, er þér félagar þykkizt vera við búnir? Engi skal hér vera með oss, sá er eigi kunni nökkurs konar list eða kunnandi um fram flesta menn." Þá segir sá, er síðast gekk, er Loki heitir: "Kann ek þá íþrótt, er ek em albúinn at reyna, at engi er hér sá inni, er skjótara skal eta mat sinn en ek." Þá svarar Útgarða-Loki: "Íþrótt er þat, ef þú efnir, ok freista skal þá þessar íþróttar." - kallaði útar á bekkinn, at sá, er Logi heitir, skal ganga á gólf fram ok freista sín í móti Loka. Þá var tekit trog eitt ok borit inn á hallargólfit ok fyllt af slátri. Settist Loki at öðrum enda, en Logi at öðrum, ok át hvárrtveggi sem tíðast ok mættust í miðju troginu. Hafði þá Loki etið slátr allt af beinum, en Logi hafði ok etit slátr allt ok beinin með ok svá trogit, ok sýndist nú öllum sem Loki hefði látit leikinn. Þá spyrr Útgarða-Loki, hvat sá inn ungi maðr kunni leika, en Þjálfi segir, at hann mun freista at renna skeið nökkur við einhvern þann, er Útgarða-Loki fær til. Þá segir Útgarða-Loki, at þetta er góð íþrótt, ok kallar þess meiri ván, at hann sé vel at sér búinn of skjótleikinn, ef hann skal þessa íþrótt inna, en þó lætr hann skjótt þessa skulu freista. Stendr þá upp Útgarða-Loki ok gengr út, ok var þar gott skeið at renna eftir sléttum velli. Þá kallar Útgarða-Loki til sín sveinstaula nökkurn, er nefndr er Hugi, ok bað hann renna í köpp við Þjálfa. Þá taka þeir it fyrsta skeið, ok er Hugi því framar, at hann snýst aftr í móti honum at skeiðsenda. Þá mælti Útgarða-Loki: "Þurfa muntu, Þjálfi, at leggja þik meir fram, ef þú skalt vinna leikinn, en þó er þat satt, at ekki hafa hér komit þeir menn, er mér þykkja fóthvatari en svá." Þá taka þeir aftr annat skeið, ok þá er Hugi er kemr til skeiðsenda ok hann snýst aftr, þá var langt kólfskot til Þjálfa. Þá mælti Útgarða-Loki: "Vel þykkir mér Þjálfi renna skeiðit, en eigi trúi ek honum nú, at hann vinni leikinn, en nú mun reyna, er þeir renna it þriðja skeiðit." Þá taka þeir enn skeið, en er Hugi er kominn til skeiðsenda ok snýst aftr, ok er Þjálfi eigi þá kominn á mitt skeið. Þá segja allir, at reynt er um þenna leik. Þá spyrr Útgarða-Loki Þór, hvat þeira íþrótta mun vera, er hann myni vilja birta fyrir þeim, svá miklar sögur sem menn hafa gert um stórvirki hans. Þá mælti Þórr, at helzt vill hann þat taka til at þreyta drykkju við einhvern mann. Útgarða-Loki segir, at þat má vel vera, ok gengr inn í höllina ok kallar skutilsvein sinn, biðr, at hann taki vítishorn þat, er hirðmenn eru vanir at drekka af. Því næst kemr fram skutilsveinn með horninu ok fær Þór í hönd. Þá mælti Útgarða-Loki: "Af horni þessu þykkir þá vel drukkit, ef í einum drykk gengr af, en sumir menn drekka af í tveim drykkjum, en engi er svá lítill drykkjumaðr, at eigi gangi af í þrimr." Þórr lítr á hornit ok sýnist ekki mikit ok er þó heldr langt, en hann er mjök þyrstr, tekr at drekka ok svelgr allstórum ok hyggr, at eigi skal hann þurfa at lúta oftar í hornit. En er hann þraut örendit ok hann laut ór horninu ok sér, hvat leið drykkinum, ok lízt honum svá sem alllítill munr mun vera, at nú sé lægra í horninu en áðr. Þá mælti Útgarða-Loki: "Vel er drukkit ok eigi til mikit. Eigi myndak trúa, ef mér væri sagt frá, at Ása-Þórr mundi eigi meira drykk drekka, en þó veit ek, at þú munt vilja drekka af í öðrum drykk." Þórr svarar engu, setr hornit á munn sér ok hyggr nú, at hann skal drekka meira drykk, ok þreytir á drykkjuna, sem honum vannst til örendi, ok enn sér hann, at stikillinn hornsins vill ekki upp svá mjök sem honum líkar. Ok er hann tók hornið af munni sér ok sér í, lízt honum nú svá sem minna hafi þorrit men í inu fyrra sinni. Er nú gott beranda borð á horninu. Þá mælti Útgarða-Loki: "Hvat er nú, Þórr, muntu nú eigi sparast til eins drykkjar meira en þér mun hagr á vera? Svá lízt mér, ef þú skalt nú drekka af horninu inn þriðja drykkinn, sem þessi mun mestr ætlaðr. En ekki muntu mega hér með oss heita svá mikill maðr sem æsir kalla þik, ef þú gerir eigi meira af þér um aðra leika en mér lízt, at um þenna mun vera." Þá varð Þórr reiðr, setr hornit á munn sér ok drekkr sem ákafligast má hann ok þreytur sem mest á drykkinn. En er hann sá í hornit, þá hafði helst nú nökkut munr á fengizt, ok þá býðr hann upp hornit ok vill eigi drekka meira. Þá mælti Útgarða-Loki: "Auðsætt er nú, at máttr þinn er ekki svá mikill sem vér hugðum, en viltu freista um fleiri leika? Sjá má nú, at ekki nýtir þú hér af." Þórr svarar: "Freista má ek enn of nökkura leika, en undarliga myndi mér þykkja, þá er ek var heima með ásum, ef þvílíkir drykkir væri svá litlir kallaðir. En hvat leik vilið þér nú bjóða mér?" Þá mælti Útgarða-Loki: "Þat gera hér ungir sveinar, er lítit mark mun at þykkja, at hefja upp af jörðu kött minn, en eigi myndak kunna at mæla þvílíkt við Ása-Þór, ef ek hefða eigi sét fyrr, at þú er miklu minni fyrir þér en ek hugða." Því næst hljóp fram köttr einn grár á hallargólfit ok heldr mikill, en Þórr gekk til ok tók hendi sinni niðr undir miðjan kviðinn ok lyfti upp, en kötttrinn beygði kenginn, svá sem Þórr rétti upp höndina. En er Þórr seildist svá langt upp sem hann mátti lengst, þá létti kötturinn einum fæti, ok fekk Þórr eigi framit þenna leik meir. Þá mælti Útgarða-Loki: "Svá fór þessi leikr sem mik varði. Köttrinn er heldr mikill, en Þórr er lágr ok lítill hjá stórmenni því, sem hér er með oss." Þá mælti Þórr: "Svá lítinn sem þér kallið mik, þá gangi nú til einn hverr ok fáist við mik! Nú em ek reiðr." Þá svarar Útgarða-Loki ok litast um á bekkina ok mælti: "Eigi sé ek þann mann hér inni, er eigi mun lítilræði í þykkja at fást við þik." Ok enn mælti hann: "Sjám fyrst, kalli mér hingat kerlinguna fóstru mína, Elli, ok fáist Þórr við hana, ef hann vill. Fellt hefir hon þá menn, er mér hafa litizt eigi ósterkligri en Þórr er." Því næst gekk í höllina kerling ein gömul. Þá mælti Útgarða-Loki, at hon skal taka fang við Ása-þór. Ekki er langt um að gera. Svá fór fang þat, at því harðara er Þórr knúðist at fanginu, því fastara stóð hon. Þá tók kerling at leita til bragða, ok varð Þórr þá lauss á fótum, ok váru þær sviptingar allharðar ok eigi lengi, áðr en Þórr féll á kné öðrum fæti. Þá gekk til Útgarða-Loki ok bað þau hætta fanginu ok sagði svá, at Þórr myndi eigi þurfa at bjóða fleirum mönnum fang í hans hirð. Var þá ok liðit at nótt. Vísaði Útgarða-Loki Þór ok þeim félögum til sætis, ok dveljast þar náttlangt í góðum fagnaði.
En at morgni, þegar dagaði, stendr Þórr upp ok þeir félagar, klæða sik ok eru búnir braut at ganga. Þá kom þar Útgarða-Loki ok lét setja þeim borð. Skorti þá eigi góðan fagnað, mat ok drykk. En er þeir hafa matazt, þá snúast þeir til ferðar. Útgarða-Loki fylgir þeim út, gengr með þeim braut ór borginni, en at skilnaði þá mælti Útgarða-Loki til Þórs ok spyrr, hvernig honum þykkir ferð sín orðin, eða hvárt hann hefir hitt ríkara mann nökkurn en sik. Þórr segir, at eigi mun hann þat segja, at eigi hafi hann mikla ósæmð farit í þeira viðskiptum, - "en þó veit ek, at þér munuð kalla mik lítinn mann fyrir mér, ok uni ek því illa." Þá mælti Útgarða-Loki: "Nú skal segja þér it sanna, er þú ert út kominn ór borginni, at ef ek lifi ok megak ráða, þá skaltu aldri oftar í hana koma. Ok þat veit trúa mín, at aldri hefðir þú í hana komit, ef ek hefða vitat áðr, at þú hefðir svá mikinn kraft með þér ok þú hafðir svá nær haft oss mikilli ófæru. En sjónhverfingar hef ek gert þér, svá at fyrsta sinn á skóginum kom ek til fundar við yðr, ok þá er þú skyldir leysa nestbaggann, þá hafðak bundit hann með grésjárni, en þú fannt eigi, hvar upp skyldi lúka. En því næst laust þú mik með hamrinum þrjú högg, ok var it fyrsta minnst ok var þó svá mikit, at mér mundi endast til bana, ef á hefði komit. En þar er þú sátt hjá höll minni setberg ok þar sáttu ofan í þrjá dali ferskeytta ok einn djúpastan, þar váru hamarspor þín. Setberginu brá ek fyrir höggin, en eigi sást þú þat. Svá var ok of leikana, er þér þreyttuð við hirðmenn mína, þá var þat it fyrsta er, Loki gerði. Hann var mjök soltinn ok át títt, en sá er Logi hét, þat var villieldr, ok brenndi hann eigi seinna trogið en slátrit. En er Þjálfi þreytti rásina við þann, er Hugi hét, þat var hugr minn, ok var Þjálfa eigi vænt at þreyta skjótfæri við hann. En er þú drakkt af horninu ok þótti þér seint líða, en þat veit trúa mín, at þá varð þat undr, er ek mynda eigi trúa, at vera mætti. Annarr endir hornsins var úti í hafi, en þat sáttu eigi, en nú, er þú kemr til sjávarins, þá muntu sjá mega, hvern þurrð þú hefir drukkit á sænum. Þat eru nú fjörur kallaðar." Ok enn mælti hann: "Eigi þótti mér hitt minna vera vert, er þú lyftir upp kettinum, ok þér satt at segja, þá hræddust allir þeir, er sá, er þú lyftir af jörðu einum fætinum. En sá köttr var eigi sem þér sýndist. Þat var Miðgarðsormr, er liggr um öll lönd, ok vannst honum varliga lengð til, at jörðina tæki sporðr ok höfuð, svá langt seildist þú upp, at skammt var þá til himins. En hitt var ok mikit undr um fangit, er þú stótt svá lengi við ok fellt eigi meir en á kné öðrum fæti, er þú fékkst við Elli, fyrir því at engi hefir sá orðit ok engi mun verða, ef svá gamall verðr, at elli bíðr, at eigi komi ellin öllum til falls. Ok er nú þat satt at segja, at vér munum skiljast, ok mun þá betr hvárratveggju handar, at þér komit eigi oftar mik at hitta. Ek mun enn annat sinn verja borg mína með þvílíkum vélum eða öðrum, svá at ekki vald munuð þér á mér fá." En er Þórr heyrði þessa tölu, greip hann til hamarsins ok bregðr á loft, en er hann skal fram reiða, þá sér hann þar hvergi Útgarða-Loka. Ok þá snýst hann aftr til borgarinnar ok ætlast þá fyrir at brjóta borgina. Þá sér hann þar völlu víða ok fagra, en enga borg. Snýst hann þá aftr ok ferr leið sína, til þess er hann kom aftr í Þrúðvanga. En þat er satt at segja, at þá hafi hann ráðit fyrir sér at leita til, ef saman mætti bera fundi þeira Miðgarðsorms, sem síðar varð. Nú ætla ek engan kunna þér sannara at segja frá þessi ferð Þórs."
Þá mælti Gangleri: "Allmikill er fyrir sér Útgarða-Loki, en með vélum ok fjölkynngi ferr hann mjök, en þat má sjá, at hann er mikill fyrir sér, at hann átti hirðmenn þá, er mikinn mátt hafa, eða hvárt hefir Þórr ekki þessa hefnt?" Hárr svarar: "Eigi er þat ókunnigt, þótt eigi sé fræðimenn, at Þórr leiðrétti þessa ferðina, er nú var frá sagt, ok dvalðist ekki lengi heima, áðr hann bjóst svá skyndiliga til ferðarinnar, at hann hafði eigi reið ok eigi hafrana ok ekki föruneyti. Gekk hann út of Miðgarð svá sem ungr drengr ok kom einn aftan at kveldi til jötuns nökkurs. Sá er Hymir nefndr. Þórr dvalðist þar at gistingu of nóttina. En í dagan stóð Hymir upp ok klæddist ok bjóst at róa á sæ til fiskjar, en Þórr spratt upp ok varð skjótt búinn ok bað, at Hymir skyldi hann láta róa á sæ með sér, en Hymir segir, at lítil liðsemð myndi at honum vera, er hann var lítill ok ungmenni eitt - "ok mun þik kala, ef ek sit svá lengi ok útarliga sem ek em vanr." En Þórr sagði, at hann myndi róa mega fyrir því langt frá landi, at eigi var víst, hvárt hann myndi fyrr beiðast at róa útan, ok reiddist Þórr jötninum svá, at þá var búit, at hann myndi þegar láta hamarinn skjalla honum, en hann lét þat við berast, því at hann hugðist þá at reyna afl sitt í öðrum stað. Hann spurði Hymi hvat, þeir skyldu hafa at beitum, en Hymir bað hann fá sér sjálfan beitur. Þá snerist Þórr á braut þangat, er hann sá öxnaflokk nökkurn, er Hymir átti. Hann tók inn mesta uxann, er Himinhrjóðr hét, ok sleit af höfuðit ok fór með til sjávar. Hafði þá Hymir út skotit nökkvanum. Þórr gekk á skipit ok settist í austrrúm, tók tvær árar ok reri, ok þótti Hymi skriðr verða af róðri hans. Hymir reri í hálsinum fram, ok sóttist skjótt róðrinn. Sagði þá Hymir, at þeir váru komnir á þær vastir, er hann var vanr at sitja ok draga flata fiska, en Þórr kveðst vilja róa miklu lengra, ok tóku þeir enn snertiróðr. Sagði Hymir þá, at þeir váru komnir svá langt út, at hætt var at sitja útar fyrir Miðgarðsormi, en Þórr kveðst myndu róa enn um hríð, ok svá gerði hann, en Hymir var þá allókátr. En þá er Þórr lagði upp árarnar, greiddi hann til vað heldr sterkjan, ok eigi var öngullinn minni eða óramligri. Þar lét Þórr koma á öngulinn uxahöfuðit ok kastaði fyrir borð, ok fór öngullinn til grunns, ok er þér þat satt at segja, at engu ginnti þá Þórr miðr Miðgarðsorm en Útgarða-Loki hafði spottat Þór, þá er hann hóf orminn upp á hendi sér. Miðgarðsormr gein yfir uxahöfuðit, en öngullinn vá í góminn orminum. En er ormrinn kenndi þess, brá hann við svá hart, at báðir hnefar Þórs skullu út at borðinu. Þá varð Þórr reiðr ok færðist í ásmegin, spyrnði við fast, svá at hann hljóp báðum fótum gegnum skipit ok spyrnði við grunni, dró þá orminn upp at borði. En þat má segja, at engi hefir sá sét allógurligar sjónir, er eigi mátti þat sjá, er Þórr hvessti augun á orminn, en ormrinn starði neðan í mót ok blés eitrinu. Þá er sagt, at jötunninn Hymir gerðist litverpr, fölnaði ok hræddist, er hann sá orminn ok þat er særinn féll út ok inn of nökkvann. Ok í því bili, er Þórr greip hamarinn ok færði á loft, þá fálmaði jötunninn til agnsaxinu ok hjó vað Þórs á borði, en ormrinn sökkðist í sæinn. En Þórr kastaði hamrinum eftir honum, ok segja menn, at hann lysti af honum höfuðit við hrönnunum, en ek hygg hitt vera þér satt at segja, at Miðgarðsormr lifir enn ok liggr í umsjá. En Þór reiddi til hnefann ok setr við eyra Hymi, svá at hann steypðist fyrir borð, ok sér í iljar honum, en Þórr óð til lands."
Þá mælti Gangleri: "Hafa nökkur meiri tíðendi orðit með ásunum? Allmikit þrekvirki vann Þórr í þessi ferð." Hárr svarar: "Vera mun at segja frá þeim tíðendum, er meira þótti vert ásunum. En þat er upphaf þeirar sögu, at Baldr inn góða dreymði drauma stóra ok hættliga um líf sitt. En er hann sagði ásunum draumana, þá báru þeir saman ráð sín, ok var þat gert at beiða griða Baldri fyrir allskonar háska, ok Frigg tók svardaga til þess, at eira skyldu Baldri eldr ok vatn, járn ok alls konar málmr, steinar, jörðin, viðirnir, sóttirnar, dýrin, fuglarnir, eitrit, ormarnir. En er þetta var gert ok vitat, þá var þat skemmtun Baldrs ok ásanna, at hann skyldi standa upp á þingum, en allir aðrir skyldu sumir skjóta á hann, sumir höggva til, sumir berja grjóti, en hvat sem at var gert, sakaði hann ekki, ok þótti þetta öllum mikill frami. En er þetta sá Loki Laufeyjarson, þá líkaði honum illa, er Baldr sakaði ekki. Hann gekk til Fensalar til Friggjar ok brá sér í konu líki. Þá spyrr Frigg, ef sú kona vissi, hvat æsir höfðust at á þinginu. Hon sagði, at allir skutu at Baldri ok þat, at hann sakaði ekki. Þá mælti Frigg: "Eigi munu vápn eða viðir granda Baldri. Eiða hefi ek þegit af öllum þeim." Þá spyr konan: "Hafa allir hlutir eiða unnit at eira Baldri?" Þá svarar Frigg: "Vex viðarteinungr einn fyrir vestan Valhöll. Sá er mistilteinn kallaðr. Sá þótti mér ungr at krefja eiðsins." Því næst hvarf konan á braut, en Loki tók mistiltein ok sleit upp ok gekk til þings. En Höðr stóð útarliga í mannhringnum, því at hann var blindr. Þá mælti Loki við hann: "Hví skýtr þú ekki at Baldri?" Hann svarar: "Því, at ek sé eigi, hvar Baldr er, ok þat annat, at ek em vápnlauss." Þá mælti Loki: "Gerðu þó í líking annarra manna ok veit Baldri sæmð sem aðrir menn. Ek mun vísa þér til, hvar hann stendr. Skjót at honum vendi þessum." Höðr tók mistiltein ok skaut at Baldri at tilvísun Loka. Flaug skotit í gegnum Baldr, ok féll hann dauðr til jarðar, ok hefir þat mest óhapp verit unnit með goðum ok mönnum. Þá er Baldr var fallinn, þá féllust öllum ásum orðtök ok svá hendr at taka til hans, ok sá hverr til annars, ok váru allir með einum hug til þess, er unnit hafði verkit, en engi mátti hefna. Þar var svá mikill griðastaðr. En þá er æsirnir freistuðu at mæla, þá var hitt þó fyrr, at grátrinn kom upp, svá at engi mátti öðrum segja með orðunum frá sínum harmi. En Óðinn bar þeim mun verst þenna skaða sem hann kunni mesta skyn, hversu mikil aftaka ok missa ásunum var í fráfalli Baldrs. En er goðin vitkuðust, þá mælti Frigg ok spurði, hverr sá væri með ásum, er eignast vildi allar ástir hennar ok hylli ok vili hann ríða á helveg ok freista, ef hann fái fundit Baldr, ok bjóða Helju útlausn, ef hon vill láta fara Baldr heim í Ásgarð. En sá er nefndr Hermóðr inn hvati, sonr Óðins, er til þeirar farar varð. Þá var tekinn Sleipnir, hestr Óðins, ok leiddr fram, ok steig Hermóðr á þann hest ok hleypði braut. En æsirnir tóku lík Baldrs ok fluttu til sævar. Hringhorni hét skip Baldrs. Hann var allra skipa mestr. Hann vildu goðin fram setja ok gera þar á bálför Baldrs, en skipit gekk hvergi fram. Þá var sent í Jötunheima eftir gýgi þeiri, er Hyrrokkin hét. En er hon kom ok reið vargi ok hafði höggorm at taumum, þá hljóp hon af hestinum, en Óðinn kallaði til berserki fjóra at gæta hestsins, ok fengu þeir eigi haldit, nema þeir felldi hann. Þá gekk Hyrrokkin á framstafn nökkvans ok hratt fram í fyrsta viðbragði, svá at eldr hraut ór hlunnunum ok lönd öll skulfu. Þá varð Þórr reiðr ok greip hamarinn ok myndi þá brjóta höfuð hennar, áðr en goðin öll báðu henni friðar. Þá var borit út á skipit lík Baldrs, ok er þat sá kona hans, Nanna Nepsdóttir, þá sprakk hon af harmi ok dó. Var hon borin á bálit ok slegit í eldi. Þá stóð Þórr at ok vígði bálit með Mjöllni. En fyrir fótum honum rann dvergr nökkurr; sá er Litr nefndr; en Þórr spyrnði fæti sínum á hann ok hratt honum í eldinn, ok brann hann. En þessa brennu sótti margs konar þjóð, fyrst at segja frá Óðni, at með honum fór Frigg ok valkyrjur ok hrafnar hans, en Freyr ók í kerru með gelti þeim, er Gullinbursti heitir eða Slíðrugtanni, en Heimdallr reið hesti þeim, er Gulltoppr heitir, en Freyja ók köttum sínum. Þar kom ok mikit fólk hrímþursa ok bergrisar. Óðinn lagði á bálit gullhring þann, er Draupnir heitir. Honum fylgði sú náttúra, at ina níundu hverja nótt drupu af honum átta gullhringar jafnhöfgir. Hestr Baldrs var leiddr á bálit með öllu reiði. En þat er at segja frá Hermóði, at hann reið níu nætr dökkva dala ok djúpa, svá at hann sá ekki, fyrr en hann kom til árinnar Gjallar ok reið á Gjallarbrúna. Hon var þökð lýsigulli. Móðguðr er nefnd mær sú, er gætir brúarinnar. Hon spurði hann at nafni eða at ætt ok sagði, at inn fyrra dag riðu um brúna fimm fylki dauðra manna - "en eigi dynr brúin minnr undir einum þér, ok eigi hefir þú lit dauðra manna. Hví ríðr þú hér á helveg?" Hann svarar, at -"ek skal ríða til Heljar at leita Baldrs, eða hvárt hefir þú nakkvat sét Baldr á helvegi?" En hon sagði, at Baldr hafði þar riðit um Gjallarbrú, "en niðr ok norðr liggr helvegr." Þá reið Hermóðr, þar til er hann kom at helgrindum. Þá sté hann af hestinum ok gyrði hann fast, steig upp ok keyrði hann sporum, en hestrinn hljóp svá hart ok yfir grindina, at hann kom hvergi nær. Þá reið Hermóðr heim til hallarinnar ok steig af hesti, gekk inn í höllina, sá þar sitja í öndugi, Baldr bróður sinn, ok dvalðist Hermóðr þar um nóttina. En at morgni þá beiddist Hermóðr af Helju, at Baldr skyldi ríða heim með honum, ok sagði, hversu mikill grátr var með ásum. En Hel sagði, at þat skyldi svá reyna, hvárt Baldr var svá ástsæll - "sem sagt er. Ok ef allir hlutir í heiminum, kykvir ok dauðir, gráta hann, þá skal hann fara til ása aftr, en haldast með Helju, ef nakkvarr mælir við eða vill eigi gráta." Þá stóð Hermóðr upp, en Baldr leiddi hann út ór höllinni ok tók hringinn Draupni ok sendi Óðni til minja, en Nanna sendi Frigg rifti ok enn fleiri gjafar. Fullu fingrgull. Þá reið Hermóðr aftr leið sína ok kom í Ásgarð ok sagði öll tíðendi, þau er hann hafði séð ok heyrt. Því næst sendu æsir um allan heim erendreka at biðja, at Baldr væri grátinn ór helju, en allir gerðu þat, mennirnir ok kykvendin ok jörðin ok steinarnir ok tré ok allr málmr, svá sem þú munt sét hafa, at þessir hlutir gráta þá, er þeir koma ór frosti ok í hita. Þá er sendimenn fóru heim ok höfðu vel rekit sín erendi, finna þeir í helli nökkurum, hvar gýgr sat. Hon nefndist Þökk. Þeir biðja hana gráta Baldr ór Helju. Hon segir: "Þökk mun gráta / þurrum tárum / Baldrs bálfarar; / kyks né dauðs / nautk-a ek Karls sonar, / haldi Hel því, er hefir." En þess geta menn, at þar hafi verit Loki Laufeyjarson, er flest hefir illt gert með ásum."
Þá mælti Gangleri: "Allmiklu kom Loki á leið, er hann olli fyrst því, er Baldr var veginn, ok svá því, er hann varð eigi leystr frá helju. Eða hvárt varð honum þessa nakkvat hefnt?" Hárr segir: "Goldit var honum þetta, svá at hann mun lengi kennast. Þá er goðin váru orðin honum svá reið sem ván var, hljóp hann á braut ok fal sik á fjalli nökkuru, gerði þar hús ok fjórar dyrr, at hann mátti sjá ór húsinu í allar ættir, en oft um daga, brá hann sér í laxlíki ok falst þá þar, sem heitir Fránangrsfoss. Þá hugsaði hann fyrir sér, hverja vél æsir mundu til finna at taka hann í forsinum. En er hann sat í húsinu, tók hann língarn ok reið á ræksna, svá sem net er síðan gert, en eldr brann fyrir honum. Þá sá hann, at æsir áttu skammt til hans, ok hafði Óðinn sét ór Hliðskjálfinni, hvar hann var. Hann hljóp þegar upp ok út í ána, en kastaði netinu fram á eldinn. En er æsir koma til hússins, þá gekk sá fyrst inn, er allra var vitrastr, er Kvasir heitir, ok er hann sá á eldinum fölskvann, er netit hafði brunnit, þá skilði hann, at þat myndi vél vera til at taka fiska, ok sagði ásunum. Því næst tóku þeir ok gerðu sér net eftir því, sem þeir sá á fölskvanum, at Loki hafði gert. Ok er búit var netit, þá fara æsir til árinnar ok kasta neti í forsinn. Hélt Þórr öðrum netshálsi, en öðrum héldu allir æsir ok drógu netit, en Loki fór fyrir ok leggst niðr í milli steina tveggja. Drógu þeir netið yfir hann ok kenndu, at kykt var fyrir, ok fara í annat sinn upp til forsins ok kasta út netinu ok binda við svá þungt, at eigi skyli undir mega fara. Ferr þá Loki fyrir netinu. En er hann sér, at skammt var til sævar þá hleypr hann upp yfir þinulinn ok rennir upp í forsinn. Nú sá æsirnir, hvar hann fór, fara enn upp til forsins ok skipta liðinu í tvá staði, en Þórr veðr eftir miðri ánni, ok fara svá út til sævar. En er Loki sér tvá kosti, var þat lífsháski at hlaupa á sæinn, en hinn var annarr at hlaupa enn yfir netit, ok þat gerði hann, hljóp sem snarast yfir netþinulinn. Þórr greip eftir honum ok tók um hann, ok renndi hann í hendi honum, svá at staðar nam höndin við sporðinn, ok er fyrir þá sök laxinn aftrmjór. Nú var Loki tekinn griðalauss ok farit með hann í helli nökkurn. Þá tóku þeir þrjár hellur ok settu á egg ok lustu rauf á hellunni hverri. Þá váru teknir synir Loka, Váli ok Nari eða Narfi. Brugðu æsir Vála í vargslíki ok reif hann í sundr Narfa, bróður sinn. Þá tóku æsir þarma hans ok bundu Loka með yfir þá þrjá eggsteina. Stendr einn undir herðum, annarr undir lendum, þriði undir knésbótum, ok urðu þau bönd at járni. Þá tók Skaði eitrorm ok festi upp yfir hann, svá at eitrit skyldi drjúpa ór orminum í andlit honum, en Sigyn, kona hans, stendr hjá honum ok heldr mundlaug undir eitrdropa. En þá er full er mundlaugin, þá gengr hon ok slær út eitrinu, en meðan drýpr eitrit í andlit honum. Þá kippist hann svá hart við, at jörð öll skelfr. Þat kallið þér landskjálfta. Þar liggr hann í böndum til ragnarökrs."
Þá mælti Gangleri: "Hver tíðendi eru at segja frá um ragnarökr? Þess hef ek eigi fyrr heyrt getit." Hárr segir: "Mikil tíðendi eru þaðan at segja ok mörg, þau in fyrstu, at vetr sá kemr, er kallaðr er fimbulvetr. Þá drífr snær ór öllum áttum. Frost eru þá mikil ok vindar hvassir. Ekki nýtr sólar. Þeir vetr fara þrír saman ok ekki sumar milli, en áðr ganga svá aðrir þrír vetr, at þá er um alla veröld orrostur miklar. Þá drepast bræðr fyrir ágirni sakar, ok engi þyrmir föður eða syni í manndrápum eða sifjasliti. Svá segir í Völuspá: Bræðr munu berjask / ok at bönum verðask, / munu systrungar / sifjum spilla; / hart er með hölðum, / hórdómr mikill, / skeggjöld, skalmöld, / skildir klofnir, / vindöld, vargöld, / áðr veröld steypisk. Þá verðr þat, er mikil tíðendi þykkja, at úlfrinn gleypir sólna, ok þykkir mönnum þat mikit mein. Þá tekr annarr úlfrinn tunglit, ok gerir sá ok mikit ógagn. Stjörnurnar hverfa af himninum. Þá er ok þat til tíðenda, at svá skelfr jörð öll ok björg, at viðir losna ór jörðu upp, en björgin hrynja, en fjötrar allir ok bönd brotna ok slitna. Þá verðr Fenrisúlfr lauss. Þá geysist hafit á löndin, fyrir því at þá snýst Miðgarðsormr í jötunmóð ok sækir upp á landit. Þá verðr ok þat, at Naglfar losnar, skip þat, er svá heitir. Þat er gert af nöglum dauðra manna, ok er þat fyrir því varnanar vert, ef maðr deyr með óskornum nöglum, at sá maðr eykr mikit efni til skipsins Naglfars, er goðin ok menn vildi seint, at gert yrði. En í þessum sævargang flýtr Naglfar. Hrymr heitir jötunn, er stýrir Naglfari, en Fenrisúlfr ferr með gapandi munn, ok er inn neðri kjöftr við jörðu, en in efri við himin. Gapa myndi hann meira, ef rúm væri til. Eldar brenna ór augum hans ok nösum. Miðgarðsormr blæss svá eitrinu, at hann dreifir loft öll ok lög, ok er hann allógurligr, ok er hann á aðra hlið úlfinum. Í þessum gný klofnar himinninn, ok ríða þaðan Múspellssynir. Surtr ríðr fyrst ok fyrir honum ok eftir eldr brennandi. Sverð hans er gott mjök. Af því skínn bjartara en af sólu. En er þeir ríða Bifröst, þá brotnar hon, sem fyrr er sagt. Múspellsmegir sækja fram á þann völl, er Vígríðr heitir. Þar kemr ok þá Fenrisúlfr ok Miðgarðsormr. Þar er ok þá Loki kominn ok Hrymr ok með honum allir hrímþursar, en Loka fylgja allir Heljarsinnar. En Múspellssynir hafa einir sér fylking, ok er sú björt mjök. Völlrinn Vígríðr er hundrað rasta víðr á hvern veg. En er þessi tíðendi verða, þá stendr upp Heimdallr ok blæss ákafliga í Gjallarhorn ok vekr upp öll goðin, ok eiga þau þing saman. Þá ríðr Óðinn til Mímisbrunns ok tekr ráð af Mími fyrir sér ok sínu liði. Þá skelfr askr Yggdrasils, ok engi hlutr er þá óttalauss á himni eða jörðu. Æsir hervæða sik ok allir Einherjar ok sækja fram á völluna. Ríðr fyrstr Óðinn með gullhjálminn ok fagra brynju ok geir sinn, er Gungnir heitir. Stefnir hann móti Fenrisúlf, en Þórr fram á aðra hlið honum, ok má hann ekki duga honum, því at hann hefir fullt fang at berjast við Miðgarðsorm. Freyr berst móti Surti, ok verðr harðr samgangr, áðr Freyr fellr. Þat verðr hans bani, er hann missir þess ins góða sverðs, er hann gaf Skírni. Þá er ok lauss orðinn hundrinn Garmr, er bundinn er fyrir Gnipahelli. Hann er it mesta forað. Hann á víg móti Tý, ok verðr hvárr öðrum at bana. Þórr berr banaorð af Miðgarðsormi ok stígr þaðan braut níu fet. Þá fellr hann dauðr til jarðar fyrir eitri því, er ormrinn blæss á hann. Úlfrinn gleypir Óðin. Verðr þat hans bani. En þegar eftir snýst fram Víðarr ok stígr öðrum fæti í neðra kjöft úlfsins. Á þeim fæti hefir hann þann skó, er allan aldr hefir verit til samnat. Þat eru bjórar þeir, er menn sníða ór skóm sínum fyrir tám eða hæli. Því skal þeim bjórum braut kasta sá maðr, er at því vill hyggja at koma ásunum at liði. Annarri hendi tekr hann inn efra kjöft úlfsins ok rífr sundr gin hans, ok verðr þat úlfsins bani. Loki á orrostu við Heimdall, ok verðr hvárr annars bani. Því næst slyngr Surtr eldi yfir jörðina ok brennir allan heim. Svá er sagt í Völuspá: Hátt blæss Heimdallr, / horn er á lofti, / mælir Óðinn / við Míms höfuð; / skelfr Yggdrasils / askr standandi, / ymr it aldna tré, / en jötunn losnar. Hvat er með ásum? / Hvat er með alfum? / Ymr allr Jötunheimr, / æsir ro á þingi, / stynja dvergar / fyrir steindurum, / veggbergs vísir. / Vituð ér enn eða hvat? Hrymr ekr austan, / hefisk lind fyrir, / snýsk Jörmungandr / í jötunmóði; / ormr knýr unnir, / örn mun hlakka, / slítr nái niðfölr, / Naglfar losnar. Kjóll ferr austan, / koma munu Múspells / of lög lýðir, / en Loki stýrir; / þar eru fíflmegir / með freka allir, / þeir er bróðir / Býleists í för. Surtr ferr sunnan / með sviga lævi, / skínn af sverði / sól valtíva; / grjótbjörg gnata, / en gífr rata, / troða halir helveg, / en himinn klofnar. Þá kemr Hlínar / harmr annarr fram, / er Óðinn ferr / við ulf vega, / en bani Belja / bjartr at Surti; / þar mun Friggjar / falla angan. Gengr Óðins sonr / við ulf vega, / Víðarr of veg / at valdýri; / lætr hann megi Hveðrungs / mund of standa / hjör til hjarta; / þá er hefnt föður. Gengr inn mæri / mögr Hlöðynjar / neppr af naðri / níðs ókvíðnum; / munu halir allir / heimstöð ryðja, / er af móði drepr / Miðgarðs véurr. Sól mun sortna, / sökkr fold í mar, / hverfa af himni / heiðar stjörnur, / geisar eimi / ok aldrnari, / leikr hár hiti, / við himin sjalfan. Hér segir enn svá: Vígríðr heitir völlr, / er finnask vígi at / Surtr ok in svásu goð; / hundrað rasta / hann er á hverjan veg; / sá er þeim völlr vitaðr."
Þá mælti Gangleri: "Hvat verðr þá eftir, er brenndr er heimr allr ok dauð goðin öll ok allir Einherjar ok allt mannfólk? Ok hafið þér áðr sagt, at hverr maðr skal lifa í nökkurum heimi um allar aldir." Þá svarar Þriði: "Margar eru þá vistir góðar ok margar illar. Bazt er þá at vera á Gimlé á himni, ok allgott er til góðs drykkjar þeim, er þat þykkir gaman, í þeim sal, er Brimir heitir. Hann stendr á Ókólni. Sá er ok góðr salr, er stendr á Niðafjöllum, gerr af rauðu gulli. Sá heitir Sindri. Í þessum sölum skulu byggja góðir menn ok siðlátir. Á Náströndum er mikill salr ok illr, ok horfa norðr dyrr. Hann er ofinn allr ormahryggjum sem vandahús, en ormahöfuð öll vitu inn í húsit ok blása eitri, svá at eftir salnum renna eitrár, ok vaða þær ár eiðrofar ok morðvargar, svá sem hér segir: Sal veit ek standa / sólu fjarri / Náströndu á, / norðr horfa dyrr; / falla eitrdropar / inn um ljóra; / sá er undinn salr / orma hryggjum. Skulu þar vaða / þunga strauma / menn meinsvara / ok morðvargar. En í Hvergelmi er verst: Þar kvelr Níðhöggr / nái framgengna."
Þá mælti Gangleri: "Hvárt lifa nökkur goðin þá, eða er þá nökkur jörð eða himinn?" Hárr segir: "Upp skýtr jörðunni þá ór sænum ok er þá græn ok fögr. Vaxa þá akrar ósánir. Víðarr ok Váli lifa, svá at eigi hefir særinn ok Surtalogi grandat þeim, ok byggja þeir á Iðavelli, þar sem fyrr var Ásgarðr, ok þar koma þá synir Þórs, Móði ok Magni, ok hafa þar Mjöllni. Því næst koma þar Baldr ok Höðr frá Heljar, setjast þá allir samt ok talast við ok minnast á rúnar sínar ok ræða of tíðendi þau, er fyrrum höfðu verit, of Miðgarðsorm ok um Fenrisúlf. Þá finna þeir í grasinu gulltöflur þær, er æsirnir höfðu átt. Svá er sagt: Víðarr ok Váli / byggva vé goða, / þá er sortnar Surtalogi; / Móði ok Magni / skulu Mjöllni hafa / Vingnis at vígþroti. En þar, sem heitir Hoddmímisholt, leynast menn tveir í surtaloga, er svá heita, Líf ok Leifþrasir, ok hafa morgindöggvar fyrir mat, en af þessum mönnum kemr svá mikil kynslóð, at byggvist heimr allr, svá sem hér segir: Líf ok Leifþrasir, / en þau leynask munu / í holti Hoddmímis; / morgindöggvar / þau at mat hafa, / en þaðan af aldir alask. Ok hitt mun þér undarligt þykkja, er sólin hefir getit dóttur eigi ófegri en hon er, ok ferr sú þá stigu móður sinnar, sem hér segir: Eina dóttur / berr alfröðull, / áðr hana fenrir fari; / sú skal ríða, / er regin deyja, / móður brautir mær. En ef þú kannt lengra fram at spyrja, þá veit ek eigi, hvaðan þér kemr þat, fyrir því at engan mann heyrða ek lengra segja fram aldarfarit, ok njóttu nú sem þú namt."
Því næst heyrði Gangleri dyni mikla hvern veg frá sér ok leit út á hlið sér. Ok þá er hann sést meir um, þá stendr hann úti á sléttum velli, sér þá enga höll ok enga borg. Gengr hann þá leið sína braut ok kemr heim í ríki sitt ok segir þau tíðendi, er hann hefir sét ok heyrt, ok eftir honum sagði hverr maðr öðrum þessar sögur. En æsir setjast þá á tal ok ráða ráðum sínum ok minnast á þessar frásagnir allar, er honum váru sagðar, ok gefa nöfn þessi in sömu, er áðr váru nefnd, mönnum ok stöðum þeim, er þar váru, til þess, at þá er langar stundir liði, at menn skyldu ekki ifast í, at allir væru einir þeir æsir, er nú var frá sagt, ok þessir, er þá váru þau sömu nöfn gefin. Þar var þá Þórr kallaðr, ok er sá Ása-Þórr inn gamli.
고대 노르드어 원문을 AI로 번역한 영어 본문입니다.
King Gylfi ruled the lands now called Sweden. It is said of him that he gave a wandering woman, as a reward for entertaining him, as much ploughland in his kingdom as four oxen could plough in a day and a night. This woman was of the race of the Aesir; her name was Gefjon. She took four oxen from the north, out of Jotunheim; they were her sons by a certain giant. She harnessed them to a plough, and the plough cut so broadly and deeply that it loosened the land. The oxen dragged that land out to sea and westward, and stopped in a certain strait. There Gefjon set the land down, gave it a name, and called it Zealand. Where the land had been torn up, a lake remained. It is now called Lake Mälaren in Sweden, and the inlets in the lake correspond to the headlands of Zealand. As the poet Bragi the Old says:
Gefjon gladly drew from Gylfi
the deep-soiled round of land,
Denmark's increase, so that the straining
beasts sent up steam.
The oxen bore eight
forehead moons and four heads
as they went before the broad
plundered island of meadows.
King Gylfi was a wise man and skilled in magic. He wondered greatly that the people of the Aesir were so knowledgeable that everything went according to their wishes. He considered whether this came from their own nature or was brought about by the divine powers they worshipped. He set out for Asgard, travelling secretly, and disguised himself by taking on the appearance of an old man. But the Aesir were wiser in this, for they had the gift of prophecy: they saw his journey before he arrived and prepared illusions to meet him.
When he entered the stronghold, he saw a hall so high that he could scarcely see over it. Its roof was laid with gilded shields like shingles. As Thjodolf of Hvin says, Valhalla was roofed with shields:
On their backs the thoughtful warriors
let Svafnir's hall-shingles gleam;
they were battered
with stones.
Gylfi saw a man in the doorway of the hall, juggling short swords, with seven in the air at once. This man was the first to ask the other's name. Gylfi called himself Gangleri and said he had come by out-of-the-way paths. He asked for a night's lodging and asked who owned the hall. The man answered that it belonged to their king: “But I can take you to see him. Then you must ask his name yourself.” The man turned and went ahead of him into the hall, and he followed. At once the door closed behind his heels. There he saw many sections of floor and many people: some were playing games, some drinking, and some fighting with weapons. He looked around, and many things he saw seemed incredible to him. Then he said:
Every doorway,
before going forward,
should be looked about,
for there is no knowing
where enemies sit
in the hall ahead.
He saw three high seats, each above the next, with three men, one in each. He asked the names of their rulers. The man who had led him in answered that the one seated in the lowest high seat was king: “His name is Har; next is the one called Jafnhar, and highest is the one called Thridi.”
Har asked the newcomer whether he had any further business, adding that food and drink were freely available to him, as to everyone there in Har's hall. He said that first he wished to ask whether there was any learned man inside. Har said he would not come out unharmed unless he proved the wiser:
“And stand forward
while you ask;
the one who answers shall sit.”
Gangleri began by asking: “Who is highest or oldest of all the gods?”
Har said: “He is called Allfather in our language, but in ancient Asgard he had twelve names. One is Allfather, the second Herran or Herjan, the third Nikar or Hnikar, the fourth Nikud or Hnikud, the fifth Fjolnir, the sixth Oski, the seventh Omi, the eighth Biflidi or Biflindi, the ninth Svidur, the tenth Svidrir, the eleventh Vidrir, and the twelfth Jalg or Jalk.”
Then Gangleri asked: “Where is this god, what powers does he have, and what great deeds has he done?”
Har said: “He lives through all ages, governs his entire realm, and rules all things, great and small.”
Then Jafnhar said: “He fashioned heaven and earth and the skies, and everything in them.”
Then Thridi said: “Yet his greatest deed was to make humankind and give each person a soul that shall live and never perish, though the body rots into earth or burns to ashes. All people who live rightly shall live on and be with him himself in the place called Gimle or Vingolf. But wicked people go to Hel, and from there into Niflhel, down in the ninth world.”
Then Gangleri said: “What was he doing before heaven and earth were made?”
Har answered: “Then he was among the frost giants.”
Gangleri said: “What was the beginning, how did it begin, and what was there before?”
Har answered: “As it says in the Seeress's Prophecy:
It was early in the ages,
when nothing existed;
there was neither sand nor sea
nor cool waves;
earth was nowhere to be found,
nor heaven above;
there was Ginnungagap,
but no grass.”
Then Jafnhar said: “It was many ages before the earth was created that Niflheim was made. In its centre lies the spring called Hvergelmir, and from it flow the rivers named Svol, Gunnthra, Fjorm, Fimbulthul, Slid and Hrid, Sylg and Ylg, Vid and Leipt. Gjoll is nearest the gates of Hel.”
Then Thridi said: “First, however, there was the world in the southern region called Muspell. It is bright and hot. That region flames and burns, and it is impassable to outsiders who have no ancestral home there. The one who sits at its frontier to defend the land is called Surt. He has a flaming sword, and at the end of the world he will go out to wage war, defeat all the gods, and burn the whole world with fire. As it says in the Seeress's Prophecy:
Surt comes from the south
with the scourge of branches;
from his sword shines
the sun of the gods of the slain;
rocky mountains crash,
and giantesses stumble;
men tread the road to Hel,
and heaven splits apart.”
Gangleri said: “How did things take shape before the races came into being or humankind increased?”
Then Har said: “When the rivers called Elivagar had come so far from their sources that the poisonous fluid flowing with them hardened like the slag that runs from a fire, it became ice. When that ice came to a standstill and no longer flowed, it froze over. The vapour rising from the poison froze into frost, and the frost built up layer upon layer, all the way into Ginnungagap.”
Then Jafnhar said: “The part of Ginnungagap facing north filled with the weight and heaviness of ice and frost, and within it were mist and gusts of wind. But the southern part of Ginnungagap grew light from the sparks and glowing embers that flew out of Muspell's world.”
Then Thridi said: “Just as cold and all things harsh came from Niflheim, everything facing towards Muspell was hot and bright. But Ginnungagap was as mild as windless air. When the frost met the warm breath of heat, so that it melted and dripped, life arose from those flowing drops through the power of the one who sent the heat. It took on a human shape, and this being was named Ymir. The frost giants call him Aurgelmir, and from him descend the races of frost giants, as it says in the Shorter Seeress's Prophecy:
All seeresses descend
from Vidolf,
all wizards
from Vilmeid,
and practitioners of sorcery
from Svarthofdi;
all giants
descend from Ymir.
And here the giant Vafthrudnir says:
From Elivagar
sprang drops of poison,
and grew until a giant emerged;
from there our kindreds
all came together;
that is why they are always so fierce.”
Then Gangleri said: “How did races grow from him, or how did it happen that more people came into being? And do you believe that the one you have just told me about is a god?”
Har answered: “By no means do we acknowledge him as a god. He is evil, as are all his descendants. We call them frost giants. It is said that while he slept, he began to sweat. Then a man and a woman grew beneath his left arm, and one of his feet fathered a son with the other. From these came the races of frost giants. That ancient frost giant we call Ymir.”
Then Gangleri said: “Where did Ymir live, and what did he live on?”
Har answered: “The next thing was that, as the frost dripped, it formed a cow called Audhumla. Four rivers of milk flowed from her teats, and she nourished Ymir.”
Then Gangleri said: “What nourished the cow?”
Har answered: “She licked the frost-covered stones, which were salty. On the first day she licked them, a man's hair emerged from the stone by evening; on the second day, a man's head; and on the third day, a whole man was there. He is called Buri. He was handsome, large, and powerful. He fathered a son called Bor, who married a woman called Bestla, daughter of the giant Bolthorn, and they had three sons. One was called Odin, the second Vili, and the third Ve. It is my belief that this Odin and his brothers are the rulers of heaven and earth. We believe that this is his name. It is the name of the man we know to be greatest and most glorious, and you may well call him by that name.”
Then Gangleri said: “What became of their relations, and which side was stronger?”
Har answered: “Bor's sons killed the giant Ymir. When he fell, so much blood poured from his wounds that in it they drowned the whole race of frost giants, except for one who escaped with his household. The giants call him Bergelmir. He climbed onto his mill-box with his wife and survived there. From them descend the races of frost giants, as it says here:
Countless winters
before the earth was created,
Bergelmir was born;
the first thing I remember
is when that wise giant
was laid upon a mill-box.”
Then Gangleri said: “What did Bor's sons do next, if you believe they are gods?”
Har said: “There is no small tale to tell of that. They took Ymir and carried him into the middle of Ginnungagap, and from him they made the earth, and from his blood the sea and lakes. The earth was made from his flesh, and the mountains from his bones. Stones and scree they made from his teeth and molars and from the bones that had been broken.”
Then Jafnhar said: “From the blood that flowed freely out of his wounds they made the sea, when they formed and joined the earth together. They laid that sea in a ring around it, and most people would think it impossible to cross.”
Then Thridi said: “They also took his skull and made the sky from it, setting it up over the earth with four corners. Beneath each corner they placed a dwarf. Their names are Austri, Vestri, Nordri, and Sudri. Then they took the glowing embers and sparks that flew loose, having been cast out of Muspell's world, and set them in the middle of Ginnungagap, both above and below in the heavens, to light heaven and earth. They assigned places to all the heavenly lights. Some were fixed in the heavens, while others moved freely beneath them; yet even these they assigned their places and appointed their courses. Ancient lore says that from then on days and nights were distinguished and years reckoned. As it says in the Seeress's Prophecy:
The sun did not know
where she had her dwelling;
the moon did not know
what power he had;
the stars did not know
where they had their places.
That was how things were before this happened.”
Then Gangleri said: “These are great tidings that I now hear. That is a tremendous work, and skilfully made. What shape did the earth have?”
Har answered: “It is circular around its outer edge, and the deep sea lies all around it. Along that seashore they gave lands to the races of giants to settle. But farther inland they built a fortification around the world against the hostility of the giants. For this fortification they used the giant Ymir's eyebrows, and they called it Midgard. They also took his brain and threw it into the air, making the clouds from it, as it says here:
From Ymir's flesh
the earth was created,
and from his blood the sea,
mountains from his bones,
trees from his hair,
and from his skull the sky.
And from his eyebrows
the gracious powers made
Midgard for the children of men;
and from his brain
all those fierce-tempered
clouds were created.”
Then Gangleri said: "It seems to me that they had accomplished a great deal by then, when earth and heaven had been made, the sun and heavenly bodies set in place, and day and night divided. But where did the people who inhabit the world come from?"
Then Har said: "As the sons of Bor walked along the seashore, they found two trees, picked them up, and fashioned people from them. The first gave them breath and life, the second understanding and movement, and the third a face, speech, hearing, and sight. They gave them clothes and names. The man was called Ask and the woman Embla, and from them sprang the human race, which was given a dwelling within Midgard. Next they made themselves a stronghold in the middle of the world, called Asgard. We call it Troy. There the gods and their kindreds dwelt, and from there arose many events and happenings, both on earth and in the sky. There is a place there called Hlidskjalf, and when Odin sat there in the high seat, he could see throughout all worlds and see every person's deeds, and he understood everything he saw. His wife was called Frigg, daughter of Fjorgyn, and from their line comes the race we call the kindreds of the Aesir, who have inhabited ancient Asgard and the realms belonging to it. That entire race is of divine descent. And he may be called Allfather because he is the father of all the gods and humans and everything that was brought into being by him and his power. Jord was his daughter and his wife. By her he fathered his first son, who is Thor of the Aesir. Power and strength were his, and with them he overcomes all living creatures.
A giant called Norfi or Narfi lived in Jotunheim. He had a daughter called Night. She was black and dark, as befitted her ancestry. She was married to a man called Naglfari. Their son was called Aud. Next she was married to a man called Anar. Their daughter was called Jord. Last she married Delling, who was of the race of the Aesir. Their son was Day. He was bright and beautiful, taking after his father. Then Allfather took Night and her son Day, gave them two horses and two chariots, and sent them up into the sky to ride around the earth every twenty-four hours. Night rides first, on the horse called Hrimfaxi, and every morning he bedews the earth with the drops of foam from his bit. The horse Day owns is called Skinfaxi, and his mane lights up all the sky and the earth."
Then Gangleri said: "How does he direct the course of the sun or the moon?"
Har said: "There was a man called Mundilfari who had two children. They were so beautiful and fair that he called his son Mani and his daughter Sol, and married her to a man called Glen. But the gods were angered by this arrogance, so they took the brother and sister and placed them up in the sky. They made Sol drive the horses that drew the chariot of the sun, which the gods had fashioned to light the worlds from a glowing ember that flew out of Muspellheim. Those horses are called Arvak and Alsvid. Beneath the horses' shoulders the gods placed two bellows to cool them, though in some accounts this is called Isarnkol. Mani directs the course of the moon and governs its waxing and waning. He took two children from the earth, called Bil and Hjuki, as they were walking away from the well called Byrgir, carrying on their shoulders a tub called Saeg, on a pole called Simul. Their father is called Vidfinn. These children accompany Mani, as can be seen from the earth."
Then Gangleri said: "The sun travels swiftly, almost as though she were afraid, and she could scarcely hasten her course more even if she feared her own death."
Then Har answered: "It is no wonder she travels so swiftly. The one pursuing her is close behind, and she has no escape except to flee."
Then Gangleri said: "Who is it that causes her this trouble?"
Har said: "There are two wolves. The one that follows her is called Skoll. She fears him, and he will catch her. The one running ahead of her is called Hati, son of Hrodvitnir. He wants to catch the moon, and so it will happen."
Then Gangleri said: "What is the wolves' ancestry?"
Har said: "A giantess lives east of Midgard in the forest called Ironwood. In that forest dwell the troll-women called the Ironwood women. The old giantess bears many giants as sons, all in the shape of wolves, and these wolves are descended from them. It is said that the mightiest of that kin will be the one called Managarm. He fills himself with the lifeblood of everyone who dies, and he swallows the moon and spatters blood over heaven and all the sky. Then the sun loses its light, and the winds rage and roar from every side. As it says in the Prophecy of the Seeress:
In the east the old one lives,
in Ironwood,
and there gives birth
to Fenrir's brood;
of them all
one will become
the moon's snatcher
in a troll's shape.
He fills himself with the lifeblood
of doomed people,
reddens the gods' dwelling
with crimson blood;
the sun's rays turn black
in the summers that follow,
all weather treacherous.
Do you know yet—or what?"
Then Gangleri said: "What is the way from earth to heaven?"
Then Har answered with a laugh: "That is not a knowledgeable question. Have you not been told that the gods made a bridge from earth to heaven called Bifrost? You must have seen it. Perhaps you call it the rainbow. It has three colours and is very strong, made with greater skill and knowledge than other works. But strong as it is, it will break when the sons of Muspell advance and ride over it, and their horses will swim across great rivers. That is how they will make their way."
Then Gangleri said: "It seems to me that the gods did not build the bridge faithfully if it can break, when they can make things as they please."
Then Har said: "The gods deserve no blame for this work. Bifrost is a good bridge, but there is nothing in this world that can be relied upon when the sons of Muspell attack."
Then Gangleri said: "What did Allfather do when Asgard had been made?"
Har said: "At first he appointed rulers to their seats and asked them to judge people's fates with him and decide how the stronghold should be arranged. This was at the place called Idavoll, in the middle of the stronghold. Their first work was to build the temple where their twelve seats stand, besides the high seat belonging to Allfather. That building is the finest and largest on earth. Inside and out it is all like pure gold. People call that place Gladsheim. They made another hall, a sanctuary belonging to the goddesses, and it was very beautiful. People call that building Vingolf. Next they made a building in which they set up a forge, and for it they made a hammer, tongs, and an anvil, and then all the other tools. After that they worked metal, stone, and wood, and so abundantly the metal called gold that all their household furnishings and all their equipment were made of gold. That age is called the golden age, before it was spoiled by the coming of the women. They came from Jotunheim.
Next the gods took their seats, gave their judgments, and considered how dwarfs had come to life in the soil and down in the earth, like maggots in flesh. The dwarfs had first taken shape and come to life in Ymir's flesh, and were then maggots, but by the gods' decree they acquired human understanding and human form, though they live in earth and stones. Motsognir was the foremost, and Durin the second. As it says in the Prophecy of the Seeress:
Then all the powers went
to the seats of judgment,
the most holy gods,
and considered this:
who should fashion
the host of dwarfs
from the bloody sea
and from Blain's limbs.
There many forms
of human likeness were made,
dwarfs in the earth,
as Durin said.
And she gives these names of the dwarfs:
Nyi, Nidi,
Nordri, Sudri,
Austri, Vestri,
Althjof, Dvalin,
Nar, Nain,
Niping, Dain,
Bifur, Bafur,
Bombur, Nori,
Ori, Onar,
Oin, Mjodvitnir.
Vigg and Gandalf,
Vindalf, Thorin,
Fili, Kili,
Fundin, Vali,
Thror, Throin,
Thekk, Lit and Vit,
Nyr, Nyrad,
Rekk, Radsvid.
These too are dwarfs, and they live in stones, while the former live in the soil:
Draupnir, Dolgthvari,
Har, Hugstari,
Hledjolf, Gloin,
Dori, Ori,
Duf, Andvari,
Heftifili,
Har, Sviar.
But these came from Svarin's Mound to Aurvangar on Joruvellir, and from them Lofar is descended. These are their names:
Skirfir, Virfir,
Skafid, Ai,
Alf, Yngvi,
Eikinskjaldi,
Fal, Frosti,
Fid, Ginnar."
Then Gangleri said: "Where is the gods' chief seat or holy place?"
Har answered: "It is at the ash Yggdrasil. There the gods must hold their courts each day."
Then Gangleri said: "What is there to tell about that place?"
Then Jafnhar said: "The ash is the greatest and best of all trees. Its branches spread over the whole world and reach above heaven. Three roots support the tree and spread very far apart. One is among the Aesir, another among the frost-giants, where Ginnungagap once was. The third stands over Niflheim, and beneath that root is Hvergelmir, while Nidhogg gnaws at the root from below. Beneath the root that reaches towards the frost-giants is Mimir's Well, in which wisdom and understanding are hidden. The owner of the well is called Mimir. He is full of knowledge because he drinks from the well with the horn Gjallarhorn. Allfather came there and asked for a single drink from the well, but he did not receive it until he had given his eye as a pledge. As it says in the Prophecy of the Seeress:
I know it all, Odin,
where you hid your eye,
in the renowned
Well of Mimir.
Mimir drinks mead
every morning
from the pledge of the Father of the Slain.
Do you know yet—or what?
The ash's third root stands in heaven, and beneath that root is a very holy well called Urd's Well. There the gods have their place of judgment. Every day the Aesir ride up there over Bifrost. It is also called the Aesir's Bridge. The horses of the Aesir have these names: Sleipnir is the best; Odin owns him. He has eight legs. The second is Glad, the third Gyllir, the fourth Glen, the fifth Skeidbrimir, the sixth Silfrintopp, the seventh Sinir, the eighth Gisl, the ninth Falhofnir, the tenth Gulltopp, and the eleventh Lettfeti. Baldr's horse was burned with him, but Thor walks to the court and wades the rivers whose names are these:
Kormt and Ormt
and the two Kerlaugar,
these Thor must wade
every day
when he goes to give judgment
at the ash Yggdrasil,
for the Aesir's Bridge
burns all aflame,
the holy waters seethe."
Then Gangleri said: "Does fire burn over Bifrost?"
Har said: "The red you see in the rainbow is burning fire. Frost-giants and mountain-giants would make their way up into heaven if Bifrost were passable to everyone who wished to cross it. There are many beautiful places in heaven, and divine protection surrounds them all. A beautiful hall stands there beneath the ash beside the well, and from that hall come three maidens called Urd, Verdandi, and Skuld. These maidens shape people's lives. We call them Norns. There are also other Norns, who come to every child that is born to shape its life. Some are of divine descent, others are of the race of elves, and a third kind are of the race of dwarfs, as it says here:
Of widely different births
I say the Norns are;
they have no common kin;
some are descended from the Aesir,
some are descended from elves,
some are Dvalin's daughters."
Then Gangleri said: "If the Norns determine people's fates, they deal them out very unevenly: some have good and prosperous lives, while others have little property or renown; some have long lives, others short."
Har said: "Good Norns of noble descent shape good lives, but when people suffer misfortune, evil Norns are responsible."
Then Gangleri said: “What other remarkable things are there to tell about the ash?”
Har says: “There is much to tell about it. An eagle sits in the branches of the ash, and it knows many things, while between its eyes sits a hawk called Vedrfolnir. A squirrel called Ratatosk runs up and down the ash and carries spiteful words between the eagle and Nidhogg. Four stags run among the branches of the ash and browse on its foliage. Their names are Dain, Dvalin, Duneyr, and Durathror. And so many serpents are in Hvergelmir with Nidhogg that no tongue can count them. As it says here:
The ash Yggdrasil
suffers hardship
greater than people know;
a stag bites it above,
its side rots,
Nidhogg gnaws it below.
And this too is said:
More serpents lie
beneath the ash Yggdrasil
than any foolish ape could imagine.
Goin and Moin,
they are Grafvitnir’s sons,
Grabak and Grafvollud,
Ofnir and Svafnir,
will, I think, forever
eat away the tree’s branches.
It is also said that the Norns who dwell beside Urd’s Well draw water from the well every day, together with the mud that lies around it, and pour it over the ash so that its branches will not wither or rot. This water is so holy that everything that enters the well becomes as white as the membrane called the eggshell lining, which lies against the inside of an eggshell, as it says here:
I know an ash standing,
called Yggdrasil,
a tall, holy tree,
sprinkled with white mud;
from it come dews
that fall in the valleys;
it stands forever green above
Urd’s Well.
The dew that falls from it onto the earth is what people call honeydew, and bees feed on it. Two birds are nourished in Urd’s Well. They are called swans, and from these birds has come the kind of bird that bears that name.”
Then Gangleri said: “You can tell great tidings of heaven. What other chief places are there besides Urd’s Well?”
Har says: “There are many splendid places there. One place there is called Alfheim. The people called Light Elves dwell there, but Dark Elves live down in the earth. They differ from them in appearance, and much more in their nature. Light Elves are fairer to look at than the sun, but Dark Elves are blacker than pitch. There is a place called Breidablik, and no place there is fairer. There is also one called Glitnir, whose walls, posts, and pillars are all of red gold, while its roof is of silver. There is another place called Himinbjorg. It stands at the edge of heaven, at the bridge’s end, where Bifrost reaches heaven. There is also a great place called Valaskjalf. Odin owns that place. The gods built it and roofed it with pure silver, and there in this hall is Hlidskjalf, the high seat so named. When Allfather sits in that seat, he sees over all the worlds. At the southern edge of heaven stands the hall called Gimle, the fairest of all and brighter than the sun. It will stand when both heaven and earth have perished, and good and righteous people will dwell in that place for all ages. As it says in the Seeress’s Prophecy:
I know a hall standing,
fairer than the sun,
roofed with gold,
at Gimle;
there shall faithful
people dwell
and through all time
enjoy delight.”
Then Gangleri said: “What protects that place when Surt’s flame burns heaven and earth?”
Har says: “It is said that there is another heaven to the south and above this heaven, called Andlang, and that a third heaven lies still higher, called Vidblain. We believe this place to be in that heaven. But we believe that only Light Elves dwell in those places now.”
Then Gangleri said: “Where does the wind come from? It is strong enough to stir great seas, and it fans fire. Yet strong as it is, it cannot be seen, so it is strangely made.”
Then Har said: “I can readily tell you that. At the northern edge of heaven sits a giant called Hraesvelg. He has an eagle’s shape, and when he takes flight, winds rise from beneath his wings. As it says here:
Hraesvelg he is called,
who sits at heaven’s edge,
a giant in eagle’s shape;
from his wings
they say the wind comes
over all people.”
Then Gangleri said: “Why is there so great a difference that summer should be hot and winter cold?”
Har says: “A man so learned would not ask that, for everyone can tell you this. But if you alone have become so ignorant that you have not heard it, I will nevertheless give you credit for asking an ignorant question once rather than remaining any longer unaware of what you ought to know. The father of Summer is called Svasud, and he leads so pleasant a life that from his name whatever is gentle is called ‘pleasant.’ But Winter’s father is called either Vindloni or Vindsval. He is the son of Vasad, and those kinsmen were fierce and cold-hearted, and Winter has their disposition.”
Then Gangleri said: “Who are the Aesir in whom people ought to believe?”
Har says: “There are twelve Aesir of divine lineage.”
Then Jafnhar said: “The goddesses are no less holy, and their power is no less.”
Then Thridi said: “Odin is the highest and oldest of the Aesir. He rules all things, and mighty as the other gods are, they all serve him as children serve their father. Frigg is his wife, and she knows people’s destinies, though she utters no prophecies, as it is said here that Odin himself spoke to the god called Loki:
You are mad, Loki,
and out of your mind;
why will you not stop, Loki?
All destinies Frigg,
I believe, knows,
though she herself says nothing.
Odin is called Allfather because he is the father of all the gods. He is also called Valfather, because all those who fall in battle are his adopted sons. He assigns them Valhalla and Vingolf, and they are then called Einherjar. He is also called Hangagud and Haftagud, Farmagud, and he named himself in still more ways when he came to King Geirrod:
I called myself Grim
and Gangleri,
Herjan, Hjalmberi,
Thekk, Thridi,
Thud, Ud,
Helblindi, Har, Sad, Svipal,
Sanngetal,
Herteit, Hnikar,
Bileyg, Baleyg,
Bolverk, Fjolnir,
Grimnir, Glapsvid, Fjolsvid,
Sidhott, Sidskegg,
Sigfather, Hnikud,
Allfather, Atrid, Farmatyr,
Oski, Omi,
Jafnhar, Biflindi,
Gondlir, Harbard,
Svidur, Svidrir,
Jalk, Kjalar, Vidur,
Thror, Ygg, Thund,
Vakr, Skilfing,
Vafud, Hroftatyr,
Gaut, Veratyr.”
Then Gangleri said: “You have given him an enormous number of names, and on my faith, it must take great learning to know the reasons and accounts behind them, and what events gave rise to each of these names.”
Then Har says: “It takes great understanding to recount that in detail. But the briefest explanation to give you is that most names have been given because, as many languages as there are in the world, all peoples feel the need to adapt his name to their own tongue for their invocations and prayers. But some events that gave rise to these names occurred on his journeys, and these have been set down in stories. You will not be able to call yourself a learned man unless you can tell of those great events.”
Then Gangleri said: “What are the names of the other Aesir, what do they occupy themselves with, and what have they done to win renown?”
Har says: “Thor is foremost among them, he who is called Asa-Thor or Driving-Thor. He is the strongest of all gods and men. He rules the realm called Thrudvangar, and his hall is called Bilskirnir. In that hall are five hundred and forty rooms. It is the largest house known to people. As it says in Grimnir’s Sayings:
Five hundred rooms
and forty more,
so I reckon Bilskirnir with its winding ways;
of all the houses
I know to be roofed,
my son’s I know to be greatest.
Thor has two goats, whose names are Tanngnjost and Tanngrisnir, and a chariot in which he drives, and the goats draw the chariot. That is why he is called Driving-Thor. He also has three treasures. One of them is the hammer Mjolnir, which frost giants and mountain giants recognize when it is raised aloft, and that is no wonder. It has crushed many a skull among their fathers and kinsmen. He has another excellent treasure, his belt of strength, and when he buckles it around himself, his divine strength increases by half. The third thing he owns is also of great value: his iron gloves. He cannot do without them when gripping the hammer’s shaft. But no one is so learned that he can recount all Thor’s great deeds. Yet I can tell you so many stories about him that many hours will pass before everything I know has been told.”
Then Gangleri said: “I would like to hear tidings of more of the Aesir.”
Har says: “Another son of Odin is Baldr, and good things are to be told of him. He is the best, and everyone praises him. He is so fair in appearance and so bright that light shines from him, and there is a plant so white that it is likened to Baldr’s eyelashes. It is the whitest of all plants, and from this you may judge the beauty of both his hair and his body. He is the wisest of the Aesir, the fairest-spoken, and the most merciful, but it is his nature that none of his judgments can hold good. He dwells in the place called Breidablik. It is in heaven. Nothing unclean may be in that place, as it says here:
Breidablik it is called,
where Baldr has
built himself halls,
in that land
where I know there lie
the fewest baleful things.
The third god is the one called Njord. He dwells in heaven, in the place called Noatun. He rules the course of the wind and calms sea and fire. He should be invoked for seafaring and for fishing and hunting. He is so rich and prosperous that he can grant people wealth in lands or movable goods. He should be invoked for this. Njord is not of the lineage of the Aesir. He was brought up in Vanaheim, but the Vanir gave him to the gods as a hostage and received in exchange as a hostage the one called Hoenir. He became a means of reconciliation between the gods and the Vanir.
Njord’s wife is called Skadi, the daughter of the giant Thjazi. Skadi wishes to have the dwelling her father owned, which is in certain mountains, in the place called Thrymheim, but Njord wishes to be near the sea. They agreed that they should stay nine nights in Thrymheim and then another nine at Noatun. But when Njord came back to Noatun from the mountain, he spoke this verse:
Hateful to me are the mountains;
I was not there long,
only nine nights;
the howling of wolves
seemed ugly to me
beside the singing of swans.
Then Skadi spoke this verse:
I could not sleep
in the beds by the sea
for the bird’s crying;
it wakes me,
coming from the sea,
each morning, the gull.
Then Skadi went up into the mountains and settled in Thrymheim, and she often travels on skis and carries a bow and shoots wild animals. She is called the ski god or the ski goddess. As it is said:
Thrymheim it is called,
where Thjazi lived,
that most mighty giant;
but now Skadi dwells,
the bright bride of the gods,
on her father’s ancient homestead.
Njord in Noatun later fathered two children. One was called Frey, and the daughter Freyja. They were beautiful to look at and powerful. Frey is the most renowned of the Aesir. He rules over rain and sunshine, and thereby the earth's produce, and it is good to call upon him for fruitful seasons and peace. He also rules over people's prosperity. Freyja is the most renowned of the goddesses. She has a dwelling in heaven called Folkvang. Whenever she rides into battle, she has half the slain, and Odin half, as it says here:
Folkvang it is called,
and there Freyja decides
the choice of seats in the hall;
half the slain
she chooses each day,
and Odin has half.
Her hall, Sessrumnir, is large and beautiful. When she travels, she drives two cats and sits in a chariot. She is most ready to hear those who call upon her, and from her name comes the title of honour by which women of rank are called ladies. She was very fond of love poetry. It is good to call upon her in matters of love."
Then Gangleri said: "These Aesir seem very mighty to me, and it is no wonder that great power attends you, since you know the nature of the gods and know to whom each prayer should be addressed. Are there still more gods?"
Har said: "There is another of the Aesir called Tyr. He is the boldest and most courageous, and he has great power over victory in battles. It is good for valiant men to call upon him. It is a saying that a man is brave as Tyr when he surpasses other men and holds nothing back. He was also wise, so that a man who is wisest is said to be wise as Tyr. Here is one sign of his boldness: when the Aesir enticed the wolf Fenrir into letting them put the fetter Gleipnir on him, he did not trust them to release him until they placed Tyr's hand in his mouth as a pledge. When the Aesir would not release him, he bit the hand off at the place now called the wolf-joint. Tyr is therefore one-handed, and he is not called a reconciler of men.
One is called Bragi. He is renowned for wisdom, and above all for eloquence and skill with words. He knows most about poetry, and after him poetry is called bragr. From his name, too, a man or woman whose eloquence surpasses that of others is called the bragr of men or women. His wife is Idunn. In her wooden box she keeps the apples that the gods must bite into when they grow old, and then they all become young. So it will be until Ragnarok."
Then Gangleri said: "It seems to me that the gods have a great deal resting on Idunn's care and faithfulness."
Then Har said with a laugh: "That nearly brought disaster once. I shall be able to tell you about it, but first you must hear more names of the Aesir.
One is called Heimdall. He is called the white god. He is great and holy. Nine maidens bore him as their son, and they were all sisters. He is also called Hallinskidi and Gullintanni. His teeth were of gold. His horse is called Gulltopp. He lives at the place called Himinbjorg, beside Bifrost. He is the gods' watchman and sits there at heaven's edge to guard the bridge against the mountain giants. He needs less sleep than a bird. He can see a hundred leagues away, as well by night as by day. He can also hear grass growing on the earth and wool on sheep, and everything that makes a louder sound. He has the trumpet called Gjallarhorn, and its blast is heard throughout all worlds. Heimdall's sword is called a man's head. It is said here:
Himinbjorg it is called,
and there Heimdall
is said to rule the sanctuaries;
there the gods' watchman,
in his peaceful hall,
gladly drinks the good mead.
And he himself says in Heimdall's Chant:
I am the child of nine mothers,
I am the son of nine sisters.
One of the Aesir is called Hod. He is blind. He is very strong, but the gods would wish that there were no need to name this god, for his handiwork will long be remembered among gods and men.
One is called Vidar, the silent god. He has a thick shoe. He is almost as strong as Thor. The gods place great trust in him in every trial.
One is called Ali or Vali, the son of Odin and Rind. He is bold in battle and very fortunate in his shooting.
One is called Ull, the son of Sif and stepson of Thor. He is so good an archer and so skilled on skis that no one can compete with him. He is also handsome and has a warrior's accomplishments. It is also good to call upon him in single combat.
Forseti is the name of the son of Baldr and Nanna, Nep's daughter. He has the hall in heaven called Glitnir. All who come to him with difficult disputes leave reconciled. It is the best place of judgment among gods and men. It says here:
Glitnir is the hall's name;
it is supported by gold
and roofed with silver as well;
there Forseti
dwells most days
and settles every dispute.
There is another counted among the Aesir, whom some call the slanderer of the Aesir, the originator of deceits, and the disgrace of all gods and men. He is named Loki or Lopt, the son of the giant Farbauti. His mother is called Laufey or Nal. His brothers are Byleist and Helblindi. Loki is handsome and beautiful to look at, evil in disposition, and very changeable in his ways. He had more of the wisdom called cunning than other men, and tricks for every purpose. He was always getting the Aesir into serious trouble, and often freed them through his schemes. His wife is called Sigyn, and their son Nari or Narvi.
Loki had still more children. There was a giantess in Jotunheim called Angrboda. With her Loki fathered three children. One was the wolf Fenrir, the second Jormungand, who is the Midgard Serpent, and the third Hel. When the gods learned that these three siblings were being brought up in Jotunheim, and traced through prophecies that great harm and misfortune would come to them from these siblings, they all thought much evil was to be expected, first because of their mother's ancestry, and still worse because of their father's. Then Allfather sent the gods to seize the children and bring them to him. When they came to him, he threw the serpent into the deep sea that surrounds all lands. That serpent grew so large that he lies in the midst of the ocean encircling all lands and bites his own tail.
He threw Hel into Niflheim and gave her authority over nine worlds, so that she should assign lodgings to all who were sent to her, namely those who die of sickness or old age. She has great dwellings there, and her enclosing walls are exceedingly high and her gates large. Her hall is called Eljudnir, her dish Hunger, her knife Famine, her manservant Ganglati, her maidservant Ganglot, her threshold over which one enters Stumbling Pit, her bed Sickbed, and her bed hangings Gleaming Misfortune. She is half blue-black and half flesh-coloured. By this she is easily recognized, and she looks rather downcast and grim.
The Aesir brought the wolf up at home, and Tyr alone had the courage to go to him and give him food. But when the gods saw how much he grew each day, and all prophecies said that he was destined to harm them, the Aesir devised a plan: they made a very strong fetter, which they called Laeding, and brought it to the wolf and asked him to try his strength against it. The wolf thought this was no match for his strength and let them do as they wished. But the first time the wolf strained against it, the fetter broke. Thus he freed himself from Laeding.
Next the Aesir made another fetter, twice as strong, which they called Dromi. Again they asked the wolf to try this fetter, saying that he would become very renowned for his strength if such massive workmanship could not hold him. The wolf reflected that this fetter was very strong, but also that his strength had increased since he broke Laeding. It occurred to him that he would have to take risks if he was to become famous, and he let them put the fetter on him. When the Aesir declared themselves ready, the wolf shook himself, struck the fetter against the ground, strained hard, and kicked against it, breaking the fetter so that its fragments flew far away. Thus he burst out of Dromi. Since then it has been a saying that someone frees himself from Laeding or bursts out of Dromi when something is pursued with great effort.
After that the Aesir feared that they would not be able to bind the wolf. Then Allfather sent the one named Skirnir, Frey's messenger, down into Svartalfheim to some dwarfs, and had them make the fetter called Gleipnir. It was made of six things: the sound of a cat's footfall, a woman's beard, a mountain's roots, a bear's sinews, a fish's breath, and a bird's spittle. And although you have not heard these things before, you can now readily find clear evidence that you are not being lied to. You must have seen that a woman has no beard, that a running cat makes no sound, and that there are no roots beneath a mountain. And on my faith, everything I have told you is equally true, though there are some things you cannot put to the test."
Then Gangleri said: "I can certainly understand that this is true. I can see these things you have now given as examples. But how was the fetter fashioned?"
Har said: "I can readily tell you that. The fetter was smooth and soft as a strip of silk, but as firm and strong as you are now about to hear. When the fetter was brought to the Aesir, they thanked the messenger warmly for carrying out his errand. Then the Aesir went out onto the lake called Amsvartnir, to the islet called Lyngvi, and called the wolf to come with them. They showed him the silken band and asked him to break it, saying that it was somewhat stronger than its thickness might suggest. Each passed it to the next and tested it with the strength of his hands, and it did not break. Even so, they said the wolf would be able to break it.
Then the wolf answered: 'It seems to me that I shall gain no fame from this ribbon, even if I break such a slender band apart. But if it has been made with craft and deceit, though it looks slight, that band shall not go on my legs.'
Then the Aesir said that he would quickly break a slender silken band, since he had previously broken great iron fetters. 'But if you cannot break this band, then you will be unable to frighten the gods. We shall then release you.'
The wolf said: 'If you bind me so that I cannot free myself, you will play such tricks that it will be a long time before I get help from you. I am unwilling to let this band be put on me, but rather than have you question my courage, let one of you put his hand in my mouth as a pledge that this is done without deceit.'
Each of the Aesir looked at the others, and now they felt they faced a double difficulty. None was willing to offer his hand until Tyr held out his right hand and placed it in the wolf's mouth. When the wolf strained against it, the band tightened, and the harder he struggled, the more tightly the band cut into him. Then they all laughed except Tyr. He lost his hand.
When the Aesir saw that the wolf was securely bound, they took the cord attached to the fetter, called Gelgja, and drew it through a great stone slab called Gjoll, and fixed the slab deep down in the earth. Then they took a great stone and drove it still farther into the earth. That stone is called Thviti, and they used it as an anchoring peg. The wolf gaped fiercely and struggled violently, wanting to bite them. They thrust a sword into his mouth. Its hilt rests against his lower jaw and its point against his upper jaw. It is the prop that holds his jaws apart. He howls terribly, and drool runs from his mouth. This is the river called Van. There he lies until Ragnarok."
Then Gangleri said: "Loki fathered an extraordinarily evil brood, but all these siblings are mighty in their own right. Why did the Aesir not kill the wolf, when they expect evil from him?"
Har answered: "The gods held their sanctuaries and places of peace in such reverence that they would not defile them with the wolf's blood, though the prophecies say that he will be Odin's death."
Then Gangleri said: “Who are the goddesses?”
Har says: “Frigg is foremost. She owns the dwelling called Fensalir, and it is very splendid. The second is Saga. She lives at Sokkvabekk, and that is a great place. The third is Eir. She is the best physician. The fourth is Gefjon. She is a virgin, and those who die as virgins serve her. The fifth is Fulla. She too is a virgin and wears her hair loose, with a gold band around her head. She carries Frigg’s casket, looks after her footwear, and shares her secret counsels.
“Freyja ranks highest alongside Frigg. She married a man called Od. Their daughter is Hnoss. She is so beautiful that things which are beautiful and precious are called hnossir after her name. Od went away on long journeys, and Freyja weeps for him, and her tears are red gold. Freyja has many names, because she gave herself various names when she travelled among unfamiliar peoples in search of Od. She is called Mardoll and Horn, Gefn, Syr. Freyja owned Brisingamen. She is also called Vanadis.
“The seventh is Sjofn. She takes great care to turn people’s hearts to love, both women’s and men’s, and from her name love is called sjafni. The eighth is Lofn. She is so gentle and so gracious to those who invoke her that she obtains permission from Allfather or Frigg for women and men to come together, even if this was previously forbidden or flatly refused. From her name comes the word lof, ‘permission’, and also the fact that she is much praised by people. The ninth is Var. She listens to people’s oaths and the private agreements women and men make with one another. For this reason such agreements are called varar. She also takes vengeance on those who break them. The tenth is Vor. She is wise and inquisitive, so that nothing can be hidden from her. It is a saying that a woman becomes vor, ‘aware’, of something when she learns of it.
“The eleventh is Syn. She guards the doors of the hall and shuts them against those who must not enter. She is also appointed to defend at assemblies those cases which she wishes to refute. Hence the saying that syn, ‘denial’, is brought forward when someone denies something. The twelfth is Hlin. She is appointed to watch over those whom Frigg wishes to save from some danger. Hence the saying that someone who finds refuge hleinir. The thirteenth is Snotra. She is wise and gracious in manner. From her name, a woman or man who is restrained in conduct is called snotr. The fourteenth is Gna. Frigg sends her into various worlds on her errands. She has a horse that runs through air and over water, called Hofvarpnir. Once, when she was riding, some Vanir saw her riding through the air. Then one said:
‘What flies there,
what travels there,
or glides through the air?’
“She answers:
‘I do not fly,
though I travel
and glide through the air
on Hofvarpnir,
whom Hamskerpir
sired on Gardrofa.’
“From Gna’s name, something that rises high is said to gnæfa. Sol and Bil are counted among the goddesses, but their nature has been described before.”
“There are still others whose task is to serve in Valhalla, bringing drink and looking after the tableware and drinking vessels. They are named as follows in Grimnismal:
‘Hrist and Mist
I wish to bring me a horn,
Skeggjold and Skogul,
Hild and Thrud,
Hlokk and Herfjotur,
Goll and Geirahod,
Randgrid and Radgrid,
and Reginleif;
they bring ale to the Einherjar.’
“These are called Valkyries. Odin sends them to every battle. They choose which men are to die and determine victory. Gunn and Rota and the youngest of the Norns, called Skuld, always ride out to choose the slain and determine the killings. Jord, Thor’s mother, and Rind, Vali’s mother, are counted among the goddesses.”
“There was a man called Gymir, and his wife was Aurboda. She was of the race of mountain giants. Their daughter is Gerd, who was the most beautiful of all women. One day Frey had gone into Hlidskjalf and was looking out over all the worlds. When he looked north, he saw a great and beautiful house on a certain estate. A woman was walking towards that house, and when she raised her arms and opened the door before her, light shone from her arms over both air and sea, and all the worlds were lit up by her. His great presumption in sitting in that holy seat was thus punished: he went away full of sorrow. When he came home, he said nothing. He did not sleep; he did not drink. Nor did anyone dare to ask him to speak.
“Then Njord had Skirnir, Frey’s attendant, summoned to him and told him to go to Frey, ask him to speak, and find out with whom he was so angry that he would speak to no one. Skirnir said he would go, though unwillingly, and said that he expected harsh answers from him. When he came to Frey, he asked why Frey was so downcast and would speak to no one. Then Frey answered and said that he had seen a beautiful woman, and on her account he was so sorrowful that he would not live long if he could not have her—‘and now you must go and ask for her hand on my behalf and bring her home here, whether her father wishes it or not, and I will reward you well for it.’
“Then Skirnir answered, saying that he would undertake the errand, but Frey must give him his sword. It was such a good sword that it fought by itself. Frey did not let this stand in the way and gave him the sword. Then Skirnir went and asked for the woman’s hand on his behalf and obtained her promise. Nine nights later she was to come to the place called Barrey and there enter into marriage with Frey. When Skirnir told Frey the outcome of his errand, Frey spoke this verse:
‘Long is one night,
long is a second;
how can I endure three?
Often a month
has seemed shorter to me
than this half-night of waiting.’
“This is why Frey was so unarmed when he fought Beli and killed him with a stag’s antler.”
Then Gangleri said: “It is a great wonder that such a lord as Frey should be willing to give away a sword when he had no other equally good. That was a tremendous disadvantage to him when he fought the one called Beli. On my faith, I know he must then have regretted that gift.”
Then Har answers: “It mattered little when he and Beli met. Frey could have killed him with his bare hand. A time will come when Frey will feel the loss of his sword more keenly, when the sons of Muspell come raiding.”
Then Gangleri said: “You say that all those men who have fallen in battle since the beginning of the world have now come to Odin in Valhalla. What does he have to give them for food? I would have thought there must be a very great multitude there.”
Then Har answers: “What you say is true: there is a very great multitude there. But there will be many more yet, and even so they will seem too few when the wolf comes. Yet there is never so great a throng in Valhalla that the meat of the boar called Saehrimnir cannot suffice for them. He is boiled every day and whole again by evening. But as for the question you now ask, I think it likely that few are wise enough to give a true account of this. The cook is called Andhrimnir, and the cauldron Eldhrimnir. As it is said here:
‘Andhrimnir
has Saehrimnir
boiled in Eldhrimnir,
the best of meats;
but few know
on what the Einherjar feed.’”
Then Gangleri said: “Does Odin have the same fare as the Einherjar?”
Har says: “The food set on his table he gives to two wolves he owns, called Geri and Freki. He needs no food: wine is both drink and food to him. As it says here:
‘Geri and Freki
are fed by the battle-seasoned,
glorious Father of Hosts;
but on wine alone
Odin, splendid in arms,
lives forever.
“Two ravens sit on his shoulders and tell into his ears all the news they see or hear. They are called Huginn and Munin. At dawn he sends them to fly over the whole world, and they return at the time of the morning meal. From this he learns much news. For this reason people call him the Raven God, as it is said:
‘Huginn and Munin
fly every day
over the vast earth;
I fear for Huginn,
that he may not return,
yet I fear more for Munin.’”
Then Gangleri said: “What do the Einherjar have to drink that lasts them as plentifully as their food, or is water drunk there?”
Then Har says: “That is a strange question you ask now, whether Allfather would invite kings or earls or other mighty men to his home and give them water to drink. And on my faith, I know that many a man comes to Valhalla who would think he had paid dearly for his drink of water, if there were no better welcome to be found there, after enduring wounds and agony until his death. I can tell you something different about it. A goat called Heidrun stands on top of Valhalla and browses on the foliage of the branches of that very famous tree called Laerad. From her teats flows mead with which she fills a vat every day. There is so much that all the Einherjar can drink their fill.”
Then Gangleri said: “That is an exceedingly useful goat for them. It must be an exceptionally good tree that she browses on.”
Then Har said: “Still more remarkable is the stag Eikthyrnir, who stands on Valhalla and browses on the branches of that tree. From his antlers drips so much liquid that it flows down into Hvergelmir, and from there flow the rivers called Sid, Vid, Saekin, Ekin, Svol, Gunnthro, Fjorm, Fimbulthul, Gipul, Gopul, Gomul, Geirvimul. These flow through the dwellings of the Aesir. These others are also named: Thyn, Vin, Tholl, Holl, Grad, Gunnthrain, Nyt, Not, Nonn, Hronn, Vina, Vegsvinn, Thjodnuma.”
Then Gangleri said: “These are marvellous things you have just told me. Valhalla must be an enormous house. There must often be a great crush at its doors.”
Then Har answers: “Why do you not ask how many doors the hall has, or how large they are? If you hear that told, you will say that it would be a wonder if everyone who wished could not go in and out. But it can truly be said that there is no less room to take one’s place inside than to enter it. Here you may hear it in Grimnismal:
‘Five hundred doors
and forty more,
I believe there are in Valhalla;
eight hundred Einherjar
go out at once through a single doorway
when they go to fight the wolf.’”
Then Gangleri said: “There is a very great multitude in Valhalla. On my faith, Odin is a very great chieftain, ruling so vast an army. But how do the Einherjar amuse themselves when they are not drinking?”
Har said: “Every day, when they have dressed, they put on their armour and go out into the courtyard and fight, each striking the other down. That is their sport. And when the time for the morning meal draws near, they ride home to Valhalla and sit down to drink, as it says here:
All the Einherjar
in Odin’s fields
strike one another every day;
they choose the slain
and ride from battle,
then sit together reconciled.
“But what you said is true. Odin is mighty indeed. There are many examples of this. So it is said here in the words of the Aesir themselves:
Yggdrasil’s ash,
it is the foremost of trees,
and Skidbladnir of ships,
Odin of the Aesir,
and Sleipnir of horses,
Bifrost of bridges,
and Bragi of poets,
Habrok of hawks,
and Garm of dogs.”
Then Gangleri said: “Who owns that horse, Sleipnir, and what is there to tell about him?”
Har said: “You know nothing of Sleipnir, nor do you know the events that brought him into being, but you will think them worth telling. It was early in the first days of the gods’ settlement, when the gods had established Midgard and built Valhalla, that a certain builder came there and offered to build them a stronghold in three half-years, so sound that it would be secure and safe against mountain giants and frost giants, even if they made their way into Midgard. But as his payment he stipulated that he should have Freyja, and he also wanted the sun and moon.
“Then the Aesir went into discussion and took counsel, and this bargain was made with the builder: he should have what he asked for if he could finish the stronghold in one winter, but if any part of it remained unfinished on the first day of summer, he would forfeit his payment. He was to accept no man’s help with the work. When they told him these terms, he asked them to allow him the help of his horse, which was called Svadilfari, and it was Loki who advised that this concession be made to him.
“He began building the stronghold on the first day of winter, and at night he hauled stone with the horse. The Aesir thought it a great marvel how huge the rocks were that this horse hauled, and the horse did half as much heavy work again as the builder. Their bargain had been made before reliable witnesses and confirmed with many solemn oaths, for the giant thought it unsafe to be among the Aesir without a pledge of peace if Thor should come home. At that time Thor had gone east to fight trolls.
“As the winter passed, the building of the stronghold advanced rapidly, and it was so high and strong that it could not be stormed. When three days remained before summer, the gateway was nearly finished. Then the gods sat down on their judgment seats and sought counsel, asking one another who had advised giving Freyja in marriage in Jotunheim, or so ruining the sky and heavens as to take the sun and moon from them and give them to the giants. They all agreed that the one who must have advised this was he who advises most evil things, Loki, Laufey’s son. They declared that he deserved a terrible death unless he could find some way for the builder to forfeit his payment, and they threatened Loki with violence. When he grew frightened, he swore oaths that he would arrange for the builder to lose his payment, whatever it cost him.
“That same evening, when the builder drove out to fetch stone with the horse Svadilfari, a mare ran out of a forest towards the horse and neighed at him. When the horse realized what sort of horse this was, he went wild, snapped his ropes and ran towards the mare. She fled into the forest, and the builder followed, trying to catch the horse. These horses ran about all night, and the work was held up that night; the following day, too, less was built than before.
“When the builder saw that the work would not be finished, he flew into a giant’s rage. When the Aesir knew for certain that a mountain giant had come among them, the oaths were no longer respected. They called on Thor, and he came at once, and immediately afterwards the hammer Mjolnir was raised aloft. He paid the builder his wages then, with neither sun nor moon: instead he denied him any further dwelling in Jotunheim, striking the first blow so that his skull shattered into tiny fragments, and sending him down beneath Niflheim.
“But Loki had had such dealings with Svadilfari that some time later he bore a foal. It was grey and had eight legs, and that horse is the best among gods and men. As it says in the Seeress’s Prophecy:
Then all the powers went
to their judgment seats,
the most holy gods,
and considered this:
who had mingled all the sky
with treachery,
or given Od’s bride
to the giant race.
Oaths were broken,
pledges and solemn vows,
all the binding agreements
that had passed between them;
Thor alone struck there,
swollen with rage;
he seldom sits still
when he hears of such things.”
Then Gangleri said: “What is there to tell about Skidbladnir, since it is the best of ships? Is no ship as large as it?”
Har said: “Skidbladnir is the best of ships and made with the greatest craftsmanship, but Naglfar is the largest ship. It belongs to Muspell. Certain dwarfs, the sons of Ivaldi, made Skidbladnir and gave the ship to Frey. It is so large that all the Aesir can board it with their weapons and war gear, and as soon as its sail is raised it has a favourable wind, wherever it is to go. When it is not to be taken to sea, it is made of so many parts and with such skill that it can be folded up like a cloth and kept in one’s pouch.”
Then Gangleri said: “Skidbladnir is a fine ship, but a great deal of magic must have been used before such a thing could be made. Has Thor never travelled anywhere and encountered something so mighty or powerful that it proved too much for him through strength or magic?”
Then Har said: “Few people, I imagine, can tell of that, though many things have seemed difficult to him. But even if something has been so powerful or strong that Thor could gain no victory over it, there is no need to tell of it, for there are many examples showing that Thor is the mightiest, and everyone is bound to believe it.”
Then Gangleri said: “It seems to me that I must have asked you about something no one is capable of recounting.”
Then Jafnhar said: “We have heard accounts of events that seem to us unlikely to be true. But someone sitting close by here will know how to give a true account, and you may believe that he will not lie now for the first time, having never lied before.”
Then Gangleri said: “I will stand here and listen, if any answer can be found to this question. Otherwise I declare you defeated, if you cannot tell me what I ask.”
Then Thridi said: “It is plain now that he wants to know these events, though we take no pleasure in telling them. This tale begins when Thor the Charioteer set out driving his goats, and with him went the god called Loki. In the evening they came to a farmer’s house and found lodging there for the night. That evening Thor took his goats and slaughtered them both. Afterwards they were flayed and put into a kettle. When the meat was cooked, Thor and his companions sat down to supper. Thor invited the farmer, his wife and their children to eat with him. The farmer’s son was called Thjalfi, and his daughter Roskva.
“Then Thor laid the goatskins away from the fire and said that the farmer and his household should throw the bones onto the goatskins. Thjalfi, the farmer’s son, took hold of a goat’s thighbone, split it with his knife and broke it open for the marrow. Thor stayed there that night. In the early hours before dawn he got up and dressed, took the hammer Mjolnir, raised it and hallowed the goatskins. Then the goats stood up, but one was lame in a hind leg. Thor noticed this and said that the farmer or someone in his household must have handled the goat’s bones carelessly. He found that the thighbone was broken.
“There is no need to dwell on this. Everyone can imagine how frightened the farmer must have been when he saw Thor lower his brows over his eyes; from what he could see of the eyes themselves, he thought he would fall dead at their gaze alone. Thor tightened his hands around the hammer’s shaft until his knuckles turned white. The farmer and his whole household did what was to be expected: they cried out desperately, begged to be spared, and offered everything they owned as compensation. When he saw their terror, his rage left him, and he grew calm. He accepted their children, Thjalfi and Roskva, from them in settlement, and they became his bound servants and have followed him ever since.
He left the goats there and began his journey east into Jotunheim, all the way to the sea, and then crossed that deep sea. When he reached land, he went ashore, and with him Loki, Thjalfi and Roskva. When they had walked a little while, they came upon a great forest. They walked all that day until dark. Thjalfi was the swiftest runner of all men. He carried Thor’s provision bag, but food was scarce.
When darkness had fallen, they looked for somewhere to spend the night and came upon an enormous hall. The doorway was at one end and as wide as the hall itself. There they sought a night’s lodging. But around midnight there was a great earthquake. The ground jolted beneath them and the building shook. Then Thor got up and called to his companions. They felt their way about and found a side chamber on the right, halfway along the hall, and went into it. Thor sat in the doorway, while the others stayed farther inside, behind him, and were frightened. Thor gripped the hammer’s shaft, ready to defend himself. Then they heard a great rumbling and roaring.
At daybreak Thor went outside and saw a man lying in the forest a short distance away, and he was no small man. He was asleep and snoring loudly. Then Thor thought he understood what had made the noise during the night. He fastened his belt of strength around himself, and his divine strength increased. Just then the man awoke and quickly stood up, and it is said that for once Thor hesitated to strike him with the hammer, and asked his name. He said his name was Skrymir.
“But I have no need,” he said, “to ask your name. I recognize that you are Thor of the Aesir. But have you dragged my glove away?”
Then Skrymir reached out and picked up the glove. Thor saw that this was what he had taken for a hall during the night, and the side chamber was the thumb of the glove.
Skrymir asked whether Thor would like his company on the journey, and Thor agreed. Then Skrymir untied his provision bag and prepared to eat his morning meal, while Thor and his companions ate elsewhere. Skrymir then suggested that they pool their provisions, and Thor agreed. So Skrymir tied all their provisions into one bag and put it on his back. He walked ahead during the day, taking rather long strides, and late in the evening Skrymir found them a place to sleep beneath a great oak. Then Skrymir told Thor that he wanted to lie down to sleep.
“But you take the provision bag and prepare your supper.”
Immediately afterwards Skrymir fell asleep and snored loudly. Thor took the provision bag and tried to untie it, but, incredible as it may seem, he could undo no knot and move no strap-end so that it was any looser than before. When he saw that this effort was getting him nowhere, he grew angry, seized the hammer Mjolnir in both hands, stepped forward with one foot towards where Skrymir lay, and struck him on the head. But Skrymir awoke and asked whether a leaf had fallen onto his head, or whether they had eaten and were ready for bed. Thor said they were just going to sleep. They then went beneath another oak. To tell you the truth, they did not sleep without fear.
At midnight Thor heard Skrymir snoring and sleeping so soundly that the forest resounded. Then he got up and went over to him, swung the hammer swiftly and fiercely, and struck him squarely on the crown of his head. He felt the face of the hammer sink deep into the head. But at that moment Skrymir awoke and said: “What is it now? Did an acorn fall onto my head, or what is happening with you, Thor?”
Thor quickly stepped back and replied that he had just woken up. He said it was midnight and there was still time to sleep. Then Thor thought that if he got the chance to strike him a third blow, Skrymir should never see him again. He now lay watching to see whether Skrymir fell soundly asleep once more.
A little before dawn he heard that Skrymir must have fallen asleep. Then he got up and rushed over to him, swung the hammer with all his strength, and struck the temple that faced upwards. The hammer sank in up to its shaft. But Skrymir sat up, stroked his cheek and said: “Could there be some birds sitting in the tree above me? When I awoke, I had the feeling that some debris from the twigs had fallen onto my head. Are you awake, Thor? It must be time to get up and dress. You have no long journey ahead of you now to the stronghold called Utgard. I have heard you whispering among yourselves that I was no small man in stature, but you will see larger men there if you come to Utgard.
“Now I will give you some good advice. Do not act too grandly. Utgard-Loki’s retainers will hardly tolerate boastful talk from such little fellows. Otherwise, turn back, and I think that is the better course for you to take. But if you wish to go on, make your way east, while my road now lies north to those mountains you can see.”
Skrymir took the provision bag, threw it onto his back and turned away from them into the forest. There is no mention of the Aesir wishing him a happy reunion.
Thor and his companions continued on their way and walked until midday. Then they saw a stronghold standing on some plains, and they had to tilt their heads back against their backs before they could see over its top. They went up to the stronghold, and there was a barred gate across the entrance, shut fast. Thor went up to the gate and could not open it, but as they struggled to get into the stronghold, they squeezed between the bars and so got inside. They then saw a great hall and went towards it. The door was open. They went in and saw many men sitting along two benches, most of them exceedingly large. Next they came before King Utgard-Loki and greeted him, but he was slow to look at them, and he bared his teeth in a grin and said:
“News takes a long time to travel a long way. Or am I mistaken—is this little fellow Driving-Thor? Still, you must be greater than you look to me. What feats do you and your companions consider yourselves ready to perform? No one may stay here with us unless he has some skill or accomplishment beyond that of most men.”
Then the one who had come in last, whose name was Loki, said: “I have a skill I am quite ready to put to the test: there is no one in here who can eat his food faster than I can.”
Utgard-Loki answered: “That is a skill, if you can make good on it, and we shall put this skill to the test.” He called down the bench that the one named Logi should come out onto the floor and compete against Loki. A trough was brought onto the hall floor and filled with meat. Loki sat down at one end and Logi at the other, and each ate as fast as he could until they met in the middle of the trough. Loki had eaten all the meat off the bones, but Logi had eaten all the meat and the bones as well, and also the trough. It now seemed clear to everyone that Loki had lost the contest.
Then Utgard-Loki asked what feats the young man could perform, and Thjalfi said that he would try running a few races against anyone Utgard-Loki chose. Utgard-Loki said that this was a fine skill, and that there was all the more reason to hope he was well endowed with speed if he was to accomplish this feat. Nevertheless, he would soon have it put to the test. Utgard-Loki stood up and went outside, where there was a good course for running across a level plain. He called over a young fellow named Hugi and told him to race against Thjalfi. They ran the first race, and Hugi was so far ahead that he turned back to meet Thjalfi at the end of the course.
Then Utgard-Loki said: “You will have to exert yourself more, Thjalfi, if you are to win the contest. Still, it is true that no men have come here whom I consider swifter on their feet than you.”
They ran a second race, and when Hugi reached the end of the course and turned back, Thjalfi was a long bowshot away.
Then Utgard-Loki said: “I think Thjalfi runs well, but I do not now believe he will win the contest. Still, we shall see when they run the third race.”
They ran again, but when Hugi reached the end of the course and turned back, Thjalfi had not yet reached the halfway point. Then everyone said that this contest was decided.
Utgard-Loki then asked Thor which of his feats he would wish to display before them, since people had told such great tales of his mighty deeds. Thor said that he would most like to take on someone in a drinking contest. Utgard-Loki said that this could easily be arranged, and he went into the hall and called his cupbearer, telling him to fetch the penalty horn from which the members of his household were accustomed to drink. The cupbearer came forward with the horn and placed it in Thor’s hand.
Then Utgard-Loki said: “It is considered good drinking to empty this horn in a single draught. Some men empty it in two, but no one is so poor a drinker that he cannot empty it in three.”
Thor looked at the horn, and it did not seem large to him, though it was rather long. He was very thirsty, and he began to drink, swallowing in great gulps and thinking that he would not need to bend to the horn again. But when his breath ran out and he lifted his head from the horn and looked to see how his drinking had gone, it seemed to him that there could be very little difference between the level in the horn now and what it had been before.
Then Utgard-Loki said: “Well drunk, though not very much. If I had been told that Thor of the Aesir would drink no more than that, I would not have believed it. Still, I know that you will want to empty it in a second draught.”
Thor made no answer. He put the horn to his mouth, intending now to take a greater draught, and strained at his drinking as long as his breath lasted. Yet he still found that the tip of the horn would not rise as high as he wished. When he took the horn from his mouth and looked into it, it seemed to him that he had lowered the level less than the first time. There was now enough space below the rim to carry the horn without spilling.
Then Utgard-Loki said: “What is this, Thor? Are you holding back more for a single draught than will be to your advantage? It seems to me that if you are now to empty the horn at the third draught, this will have to be reckoned the greatest. But you will not be entitled here among us to be called as great a man as the Aesir call you, unless you achieve more in other contests than it seems to me you will in this one.”
Then Thor grew angry. He put the horn to his mouth and drank as fiercely as he could, straining at the draught with all his might. When he looked into the horn, there was now at last some noticeable difference. He handed the horn back and would drink no more.
Then Utgard-Loki said: “It is clear now that your might is not as great as we thought. But would you like to try more contests? We can see that you will gain nothing from this one.”
Thor answered: “I can still try a few more contests, though when I was at home among the Aesir I would have thought it strange if draughts like these were called so small. But what contest will you offer me now?”
Then Utgard-Loki said: “Young boys here do something that will seem of little account: they lift my cat off the ground. I would never have thought of suggesting such a thing to Thor of the Aesir if I had not already seen that you are much less capable than I thought.”
A grey cat, rather large, then bounded out onto the hall floor. Thor went up to it, put his hand beneath the middle of its belly, and lifted. But the cat arched its back as Thor raised his hand. When Thor reached up as high as he possibly could, the cat lifted one foot, and Thor could accomplish no more in this contest.
Then Utgard-Loki said: “This contest has gone as I expected. The cat is rather large, while Thor is short and small beside the great men who are here with us.”
Then Thor said: “Small as you call me, let someone come forward now and wrestle with me! Now I am angry.”
Utgard-Loki answered, looking along the benches: “I see no man in here who would not consider wrestling with you beneath him.” Then he added: “Let us see first. Call my old foster-mother Elli here, and let Thor wrestle with her if he wishes. She has thrown men who seemed to me no less strong than Thor.”
An old woman then came into the hall. Utgard-Loki said that she was to wrestle with Thor of the Aesir. There is no need to make a long story of it. The wrestling went in such a way that the harder Thor strained, the more firmly she stood. Then the old woman began to try her holds, and Thor grew unsteady on his feet. Their struggle was very fierce, and it was not long before Thor fell onto one knee. Utgard-Loki stepped forward and told them to stop wrestling, saying that Thor would have no need to challenge any more men in his household to wrestle. By then night was approaching. Utgard-Loki showed Thor and his companions to their seats, and they stayed there all night, generously entertained.
In the morning, as soon as day broke, Thor and his companions got up, dressed, and prepared to leave. Utgard-Loki came and had a table set for them. There was no lack of generous hospitality, food, or drink. When they had eaten, they set off on their journey. Utgard-Loki accompanied them outside and walked with them out of the stronghold. At their parting, Utgard-Loki spoke to Thor and asked how he thought his journey had turned out, and whether he had met anyone more powerful than himself. Thor said that he could not deny that he had suffered great disgrace in their dealings.
“But I know that you will consider me a man of little consequence, and that displeases me.”
Then Utgard-Loki said: “Now that you have come out of the stronghold, I shall tell you the truth: if I live and have my way, you will never enter it again. And on my faith, you would never have entered it at all if I had known beforehand that you had such strength in you, and that you would bring us so close to great disaster. But I have deceived your sight. The first time was in the forest, when I came to meet you. When you were to untie the food bag, I had bound it with iron wire, and you could not find where to undo it. After that you struck me three blows with your hammer. The first was the lightest, yet it was so great that it would have been enough to kill me if it had landed. But where you saw a flat-topped mountain beside my hall, and saw three square valleys cut into it, one the deepest, those were the marks of your hammer. I brought the mountain in front of the blows, but you did not see that.
“So it was also with the contests you fought against my household. First there was the one Loki undertook. He was very hungry and ate quickly, but the one called Logi was wildfire, and he burned up the trough no less quickly than the meat. And when Thjalfi raced against the one called Hugi, that was my thought, and Thjalfi could hardly hope to compete with him in speed.
“And when you drank from the horn and thought you were making little headway—on my faith, a marvel happened then which I would not have believed possible. The other end of the horn was out in the sea, but you did not see that. Now, when you reach the sea, you will be able to see how much you have lowered it by your drinking. That is now called the ebb.”
He went on: “I thought it no less remarkable when you lifted the cat, and to tell you the truth, everyone who saw it was frightened when you lifted one of its feet off the ground. For that cat was not what it seemed to you. It was the Midgard Serpent, which lies around all lands, and it was scarcely long enough for its tail and head to touch the earth. You reached up so high that there was little distance left to heaven.
“And it was also a great marvel in the wrestling that you held out so long and fell no further than onto one knee when you wrestled with Elli. For no one has ever existed, and no one ever will, who, if he lives long enough to await old age, will not be brought down by it.
“And now, to tell you the truth, we shall part, and it will be better for both sides if you do not come to visit me again. Another time I shall defend my stronghold with tricks like these, or others, so that you will gain no power over me.”
When Thor heard this speech, he seized his hammer and raised it in the air, but as he was about to strike, Utgard-Loki was nowhere to be seen. He turned back towards the stronghold, intending to smash it. Then he saw broad and beautiful plains, but no stronghold. He turned back again and went on his way until he returned to Thrudvangar. But it must be said that he then resolved to seek an encounter with the Midgard Serpent, if he could bring one about, as later happened. Now I think no one can give you a truer account of this journey of Thor’s.”
Then Gangleri said: “Utgard-Loki is very powerful, but he relies heavily on tricks and magic. Yet it is clear that he is powerful, since he had retainers with such great strength. Has Thor never avenged this?”
Har answered: “It is well known, even among those who are not learned, that Thor made amends for the journey just described. He did not stay home long before preparing for another journey so hastily that he took neither his chariot nor his goats, nor any companions. He went out beyond Midgard in the guise of a young lad and arrived one evening, as night was falling, at the home of a giant named Hymir. Thor stayed there for the night.
“At dawn Hymir got up, dressed, and prepared to row out to sea to fish. Thor sprang up, quickly got ready, and asked Hymir to let him row out to sea with him. But Hymir said that he would be little help, being small and only a youngster—‘and you will get cold if I stay out as long and as far from shore as I usually do.’
“But Thor said that he could certainly row far from land, and that it was not certain which of them would first ask to row back. Thor grew so angry with the giant that he nearly let his hammer crash into him at once. But he let it pass, since he intended to try his strength elsewhere. He asked Hymir what they should use for bait, but Hymir told him to get his own bait.
“Then Thor went off to where he saw a herd of oxen belonging to Hymir. He took the largest ox, which was called Himinhrjod, tore off its head, and carried it down to the sea. Hymir had by then pushed the boat out. Thor went aboard, sat down in the bailing space, took two oars, and rowed. Hymir thought his rowing drove them along at a good pace. Hymir rowed forward in the bow, and they made rapid progress.
“Then Hymir said that they had reached the fishing grounds where he usually sat and caught flatfish, but Thor said that he wanted to row much farther, and they put in another vigorous stretch of rowing. Hymir then said that they had come so far out that it was dangerous to stay any farther out because of the Midgard Serpent. But Thor said that he would row a while longer, and so he did. Hymir was by then very unhappy.
“When Thor shipped his oars, he made ready a very strong fishing line, and the hook was no smaller or less formidable. Thor fixed the ox’s head to the hook and cast it overboard, and the hook went to the bottom. And in truth, Thor now deceived the Midgard Serpent no less than Utgard-Loki had mocked Thor when he lifted the serpent up in his hand.
“The Midgard Serpent opened its jaws over the ox’s head, and the hook struck into the roof of its mouth. When the serpent felt this, it jerked away so hard that both Thor’s fists slammed against the gunwale. Then Thor grew angry and summoned his divine strength, bracing himself so hard that both his feet went through the boat, and he planted them against the seabed. Then he pulled the serpent up to the gunwale. And it may be said that anyone who did not see Thor glaring at the serpent, while the serpent stared back at him from below and blew out venom, has never seen a truly terrible sight.
“It is said that the giant Hymir then changed colour, turned pale, and grew afraid when he saw the serpent and the sea pouring in and out over the boat. At the very moment when Thor seized his hammer and raised it, the giant fumbled for his bait knife and cut Thor’s line at the gunwale, and the serpent sank into the sea. Thor threw his hammer after it, and people say that he struck off its head among the waves. But I believe the truth to tell you is that the Midgard Serpent still lives and lies in the sea encircling the world. Thor swung his fist and struck Hymir by the ear, so that he toppled overboard and the soles of his feet could be seen. Then Thor waded ashore.”
Then Gangleri said: “Have any greater events taken place among the Aesir? Thor performed a very great feat of strength on this journey.”
Har answered: “There are events to tell of that the Aesir considered of greater consequence. The beginning of this story is that Baldr the Good dreamed great and ominous dreams concerning his life. When he told the Aesir his dreams, they took counsel together, and it was decided to seek protection for Baldr against every kind of danger. Frigg took oaths that fire and water, iron and every kind of metal, stones, earth, trees, diseases, beasts, birds, poison, and serpents would spare Baldr.
“When this had been done and made known, it became a pastime for Baldr and the Aesir that he should stand up at their assemblies while all the others either shot at him, struck at him, or pelted him with stones. Whatever was done to him, he suffered no harm, and everyone thought this a great glory.
“But when Loki, son of Laufey, saw this, he was displeased that Baldr suffered no harm. He went to Frigg at Fensalir, having assumed the shape of a woman. Frigg asked whether the woman knew what the Aesir were doing at the assembly. She said that they were all shooting at Baldr, and that he suffered no harm.
“Then Frigg said: ‘Neither weapons nor wood will harm Baldr. I have received oaths from them all.’
“Then the woman asked: ‘Have all things sworn oaths to spare Baldr?’
“Frigg answered: ‘A shoot of wood grows west of Valhalla. It is called mistletoe. I thought it too young to demand an oath from it.’
“Then the woman went away. Loki took the mistletoe, pulled it up, and went to the assembly. Hod was standing on the outside of the circle of people, because he was blind.
“Loki said to him: ‘Why are you not shooting at Baldr?’
“He answered: ‘Because I cannot see where Baldr is, and also because I have no weapon.’
“Then Loki said: ‘You should still do as the others do and honour Baldr as other people do. I will show you where he is standing. Shoot this twig at him.’
“Hod took the mistletoe and shot at Baldr as Loki directed. The missile flew through Baldr, and he fell dead to the ground. This was the greatest misfortune ever brought about among gods and men.
“When Baldr had fallen, all the Aesir were struck speechless, and their hands failed them when they tried to take hold of him. They looked at one another, and all were of one mind towards the one who had done the deed, but no one could take vengeance: the place was so sacred a sanctuary. When the Aesir tried to speak, weeping came first, so that none could tell another in words of his grief. But Odin bore this loss worst of all, for he understood most fully how great a deprivation and loss Baldr’s death was to the Aesir.
“When the gods recovered their senses, Frigg spoke and asked who among the Aesir wished to gain all her love and favour, and would ride the road to Hel and try to find Baldr, and offer Hel a ransom if she would let Baldr go home to Asgard. The one who undertook this journey was Hermod the Bold, Odin’s son. Then Sleipnir, Odin’s horse, was brought out, and Hermod mounted him and galloped away.
“The Aesir took Baldr’s body and carried it to the sea. Baldr’s ship was called Hringhorni. It was the largest of all ships. The gods wanted to launch it and hold Baldr’s funeral burning aboard it, but the ship would not move. Then word was sent to Jotunheim for a giantess named Hyrrokkin. When she arrived, riding a wolf and using a viper for reins, she sprang off her mount. Odin summoned four berserks to look after the mount, but they could not hold it until they had thrown it to the ground.
“Then Hyrrokkin went to the prow of the ship and shoved it forward at the first push, so that fire flew from the rollers and all the lands shook. Thor grew angry, seized his hammer, and would have smashed her head, had all the gods not begged that she be spared.
“Then Baldr’s body was carried out onto the ship. When his wife Nanna, Nep’s daughter, saw this, her heart burst with grief and she died. She was carried onto the pyre, and it was set alight. Thor stood by and consecrated the pyre with Mjolnir. A dwarf named Lit ran in front of his feet, and Thor kicked him into the fire, where he burned.
“Many kinds of beings attended this burning. First to speak of Odin: with him came Frigg, the Valkyries, and his ravens. Frey drove in a chariot drawn by the boar called Gullinbursti or Slidrugtanni. Heimdall rode the horse called Gulltopp, and Freyja drove her cats. A great host of frost giants and mountain giants also came.
“Odin laid on the pyre the gold ring called Draupnir. It had this property: every ninth night, eight gold rings of equal weight dripped from it. Baldr’s horse was led onto the pyre with all its harness.
“Now it is to be told of Hermod that he rode for nine nights through valleys so dark and deep that he saw nothing until he came to the river Gjoll and rode onto the bridge over it. It was roofed with gleaming gold. The maiden who guards the bridge is called Modgud. She asked his name and lineage, and said that the day before, five companies of dead men had ridden over the bridge—‘yet the bridge thunders no less beneath you alone, and you do not have the colour of dead men. Why are you riding here on the road to Hel?’
“He answered: ‘I am to ride to Hel to seek Baldr. Have you seen anything of Baldr on the road to Hel?’
“She said that Baldr had ridden there across the bridge over Gjoll, ‘but the road to Hel leads down and north.’
“Then Hermod rode on until he came to Hel’s gates. He dismounted and tightened his horse’s girth, mounted again, and spurred him on. The horse leaped so powerfully over the gate that he came nowhere near touching it. Then Hermod rode up to the hall and dismounted. He went inside the hall and saw his brother Baldr sitting there in the seat of honour. Hermod stayed there that night.
“In the morning Hermod asked Hel to let Baldr ride home with him, and told her how great the weeping was among the Aesir. But Hel said that it should be put to the test whether Baldr was as well loved ‘as people say. If all things in the world, living and dead, weep for him, then he shall go back to the Aesir. But he shall remain with Hel if anyone speaks against it or refuses to weep.’
“Then Hermod rose, and Baldr accompanied him out of the hall. He took the ring Draupnir and sent it to Odin as a keepsake. Nanna sent Frigg a linen cloth and other gifts as well, and Fulla a gold finger ring. Then Hermod rode back the way he had come, arrived in Asgard, and told all that he had seen and heard.
“After this the Aesir sent messengers throughout the world to ask that Baldr be wept out of Hel. All did so: people, living creatures, the earth, stones, trees, and every kind of metal, just as you will have seen these things weep when they come out of the frost into warmth.
“As the messengers were returning home, having carried out their errand well, they found a giantess sitting in a cave. She called herself Thokk. They asked her to weep Baldr out of Hel. She said:
‘Thokk will weep
with dry tears
for Baldr’s funeral burning;
living or dead,
the old man’s son brought me no joy.
Let Hel keep what she has.’
“People believe that this was Loki, son of Laufey, who has done the most evil among the Aesir.”
Then Gangleri said: “Loki accomplished a great deal when he first brought about Baldr’s death and then prevented him from being released from Hel. Was any vengeance taken on him for this?”
Har said: “He was repaid for this in a way he will feel for a long time. When the gods had grown as angry with him as might be expected, he ran away and hid on a mountain. There he made a house with four doors so that he could look out of it in every direction. During the day he often took the shape of a salmon and hid in the place called Franang Falls. He pondered what device the Aesir might invent to catch him in the waterfall. While he sat in the house, he took linen thread and knotted it into meshes, as nets have been made ever since, and a fire burned before him. Then he saw that the Aesir were not far away: Odin had seen from Hlidskjalf where he was. He immediately sprang up and out into the river, throwing the net onto the fire.
“When the Aesir reached the house, the first to enter was the wisest of them all, whose name is Kvasir. When he saw in the fire the ash left by the burnt net, he understood that it must be a device for catching fish, and told the Aesir. They then set about making themselves a net, following the pattern they could see in the ashes of the one Loki had made. When the net was ready, the Aesir went to the river and cast it into the waterfall. Thor held one end of the net, while all the other Aesir held the other, and they dragged it along. But Loki moved ahead of it and lay down between two stones. They dragged the net over him and felt that something alive was beneath it. They went up to the waterfall a second time and cast out the net, attaching weights heavy enough to prevent anything from passing underneath. Loki then moved ahead of the net. But when he saw that the sea was close, he leaped over the net’s upper cord and darted back up into the waterfall.
“Now the Aesir saw where he went. They went up to the waterfall again and divided their company into two groups, while Thor waded down the middle of the river, and in this way they moved towards the sea. Loki now saw two choices: to leap into the sea would put his life in danger, while the other choice was to leap over the net again. This he did, leaping over the net’s cord as swiftly as he could. Thor grabbed at him and caught him, but he slipped through Thor’s hand until the hand stopped at his tail. This is why the salmon tapers towards its tail.
“Loki was now captured without any promise of mercy and taken into a cave. They took three stone slabs, set them on edge, and struck a hole through each. Then Loki’s sons, Vali and Nari or Narvi, were seized. The Aesir changed Vali into a wolf, and he tore his brother Narvi apart. Then the Aesir took his entrails and bound Loki with them across the three sharp-edged stones. One stands beneath his shoulders, another beneath his loins, and the third beneath the backs of his knees. These bonds turned to iron. Then Skadi took a venomous snake and fastened it above him so that its venom would drip onto his face. But Sigyn, his wife, stands beside him and holds a basin beneath the drops of venom. When the basin is full, she goes to pour the venom away, and meanwhile the venom drips onto his face. Then he convulses so violently that the whole earth shakes. That is what you call an earthquake. There he lies bound until Ragnarok.”
Then Gangleri said: “What is there to tell of Ragnarok? I have never heard it mentioned before.”
Har said: “There are many great events to tell of. The first is that the winter called Fimbulwinter will come. Snow will drive from every direction. There will be bitter frosts and sharp winds. The sun will give no benefit. Three such winters will follow one another, with no summer between them. But before these will come three other winters, during which great battles will rage throughout the world. Brothers will kill one another out of greed, and no one will spare father or son in murder or the breaking of kinship. As it says in the Seeress’s Prophecy:
Brothers will fight
and kill one another;
sisters’ sons will
betray their kinship.
Hard times among men,
adultery rampant;
an axe-age, a sword-age,
shields are split;
a wind-age, a wolf-age,
before the world falls.
“Then something will happen that will be thought a great event: the wolf will swallow the sun, and people will regard it as a terrible calamity. Then the other wolf will seize the moon, and he too will cause great harm. The stars will vanish from the sky. Then the whole earth and the mountains will shake so violently that trees will be uprooted from the ground, mountains will collapse, and all fetters and bonds will break and snap. Then Fenrir will be free. The sea will surge over the land, for Jormungand will writhe in a giant’s fury and make his way ashore. Then the ship called Naglfar will also break loose. It is made from dead people’s nails, and for this reason it is worth guarding against anyone dying with untrimmed nails: such a person adds greatly to the material for the ship Naglfar, which gods and men would wish never to be finished. In this flooding sea, Naglfar will float. The giant who steers Naglfar is called Hrym.
“Fenrir will advance with his mouth gaping, his lower jaw against the earth and his upper jaw against the sky. He would gape wider if there were room. Flames will blaze from his eyes and nostrils. Jormungand will blow out so much venom that he will spray all the air and sea. He will be utterly terrifying and will advance beside the wolf. Amid this tumult the sky will split apart, and the sons of Muspell will ride out of it. Surt will ride first, with fire blazing before and behind him. His sword is exceedingly fine; it shines more brightly than the sun. When they ride over Bifrost, it will break, as was said before. The sons of Muspell will advance onto the field called Vigrid. Fenrir and Jormungand will also come there. Loki and Hrym will have arrived there too, and with Hrym all the frost-giants, while all Hel’s followers will accompany Loki. But the sons of Muspell will have their own battle formation, and it will be very bright. The field Vigrid is a hundred leagues across in every direction.
“When these events take place, Heimdall will rise and blow mightily into Gjallarhorn, waking all the gods, and they will hold an assembly together. Then Odin will ride to Mimir’s well and seek Mimir’s counsel for himself and his company. Then Yggdrasil’s ash will tremble, and nothing in heaven or on earth will be without fear. The Aesir and all the Einherjar will arm themselves and advance onto the field. Odin will ride first, wearing his golden helmet and fine coat of mail and carrying his spear, called Gungnir. He will make for Fenrir, while Thor advances beside him. Thor will be unable to help him, for he will have his hands full fighting Jormungand. Frey will fight Surt, and their encounter will be fierce before Frey falls. His death will result from his lacking the good sword he gave to Skirnir.
“Then the dog Garm, who is bound before Gnipa Cave, will also have broken free. He is a monstrous creature. He will fight Tyr, and each will kill the other. Thor will slay Jormungand and take nine steps away from him. Then he will fall dead to the ground from the venom the serpent has blown onto him. The wolf will swallow Odin, and that will be his death. But immediately afterwards Vidar will stride forward and set one foot on the wolf’s lower jaw. On that foot he wears the shoe for which material has been gathered throughout all time: the scraps of leather people cut from their shoes at the toes or heels. Anyone wishing to help the Aesir should therefore throw those scraps away. With one hand he will seize the wolf’s upper jaw and tear his mouth apart, and that will be the wolf’s death. Loki will fight Heimdall, and each will kill the other. After that, Surt will fling fire over the earth and burn the whole world. As it says in the Seeress’s Prophecy:
Loudly Heimdall blows,
the horn is raised;
Odin speaks
with Mimir’s head.
Yggdrasil’s ash
trembles where it stands;
the ancient tree groans,
and the giant breaks loose.
What is happening among the Aesir?
What is happening among the elves?
All Jotunheim resounds;
the Aesir are in council.
The dwarfs groan
before their stone doors,
masters of the rocky cliffs.
Do you know yet, or what?
Hrym drives from the east,
raising his shield before him;
Jormungand writhes
in a giant’s fury.
The serpent lashes the waves;
the eagle will shriek,
pale-beaked, tearing corpses;
Naglfar breaks loose.
A ship sails from the east;
Muspell’s people will come
across the sea,
and Loki steers.
There are all the monsters’ sons
with the ravenous wolf;
Byleist’s brother
is with them on their journey.
Surt comes from the south
with the scourge of branches;
from his sword shines
the sun of the battle-gods.
Rocky crags crash,
and giantesses stumble;
men tread the road to Hel,
and the sky splits apart.
Then Hlin’s
second grief comes,
when Odin goes
to fight the wolf,
and Beli’s bright slayer
against Surt;
there Frigg’s beloved
will fall.
Odin’s son goes
to fight the wolf,
Vidar on his way
towards the carrion beast;
with his hand he drives
his sword into the heart
of Hvedrung’s son;
then his father is avenged.
The glorious son
of Hlodyn walks,
hard-pressed by the serpent
that fears no disgrace;
all men will
leave their dwellings
when Midgard’s defender
strikes in fury.
The sun will turn black,
the earth sinks into the sea;
from the sky vanish
the bright stars.
Smoke rages
and life-feeding fire;
high heat plays
against heaven itself.
“And elsewhere it says:
Vigrid is the name of the field
where Surt and the dear gods
will meet in battle;
a hundred leagues
it measures in every direction;
that field is appointed for them.”
Then Gangleri said: “What will remain when the whole world is burned and all the gods and all the Einherjar and all humankind are dead? You have said before that everyone will live in some world for all eternity.”
Then Thridi answered: “There will be many good dwelling places then, and many bad ones. It will be best to be at Gimle in heaven. There will also be an ample supply of good drink for those who enjoy it in the hall called Brimir. It stands at Okolnir. There is also a fine hall standing in Nidafjoll, made of red gold. It is called Sindri. Good and virtuous people will dwell in these halls.
“On Nastrond there is a great and dreadful hall, whose doors face north. It is woven entirely from snakes’ spines, like a house of wattles, but all the snakes’ heads face into the house and blow venom, so that rivers of venom run through the hall. Oath-breakers and murderers wade in those rivers, as it says here:
I know a hall standing
far from the sun
on Nastrond;
its doors face north.
Drops of venom fall
in through the smoke-hole;
that hall is woven
from snakes’ spines.
There must wade
through heavy currents
men who swear false oaths
and murderers.
“But it is worst in Hvergelmir:
There Nidhogg torments
the bodies of the dead.”
Then Gangleri said: "Will any of the gods be alive then, or will there be any earth or heaven?"
Har says: "The earth will rise out of the sea then, green and fair. Fields will grow unsown. Vidar and Vali will live, for neither the sea nor Surt's fire will have harmed them, and they will dwell on Idavoll, where Asgard once stood. Thor's sons, Modi and Magni, will come there too, bringing Mjolnir. Next Baldr and Hod will come there from Hel. They will all sit together and talk, recall their secret counsels, and discuss the events of former times, the Midgard Serpent and Fenrir. Then they will find in the grass the golden gaming pieces that the Aesir once owned. As it is said:
Vidar and Vali
will dwell in the gods' sanctuaries
when Surt's flame darkens;
Modi and Magni
shall have Mjolnir
when Vingnir's fighting ends.
But in the place called Hoddmimir's Wood, two human beings named Lif and Lifthrasir will hide from Surt's fire. They will feed on morning dew, and from these people will come so many descendants that the whole world will be inhabited, as it says here:
Lif and Lifthrasir,
they will hide
in Hoddmimir's wood;
morning dew
they will have for food,
and from them generations will be born.
And you will think this remarkable: Sol will have borne a daughter no less fair than herself, and she will then follow her mother's paths, as it says here:
A single daughter
Alfrodull bears
before Fenrir takes her;
she shall ride,
when the gods die,
the maiden, on her mother's paths.
But if you can ask about anything further into the future, I do not know where that knowledge comes to you from, for I have heard no one tell of the course of the ages beyond this. Now make good use of what you have learned."
Next Gangleri heard great crashing sounds on every side and looked to one side. And when he looked around further, he found himself standing outside on a level plain, with no hall and no stronghold in sight. He then went on his way and returned home to his kingdom, where he told of the things he had seen and heard. After him, each person told these stories to another.
But the Aesir then sat down to talk and take counsel together. They recalled all these accounts that had been told to him and gave the very same names mentioned before to the people and places there, so that, when long ages had passed, people would have no doubt that the Aesir of whom these stories had just been told and those who were then given these same names were all the same beings. There was someone there who was then called Thor, and he is Asa-Thor of old.
고대 노르드어 원문을 바탕으로 영어 번역을 참고해 AI로 번역한 한국어 본문입니다.
길피 왕은 지금 스웨덴이라 불리는 땅을 다스렸다. 그에 관해서는 이런 이야기가 전해진다. 그는 떠돌아다니던 한 여인이 자신을 즐겁게 해 준 보답으로, 황소 네 마리가 하루 낮과 밤 동안 갈아낼 수 있는 만큼의 땅을 자신의 왕국에서 주었다. 그런데 그 여인은 아스 신족의 혈통으로, 게피온이라는 이름이었다. 그녀는 북쪽 요툰헤임에서 황소 네 마리를 데려왔는데, 그들은 어느 거인과 그녀 사이에서 태어난 아들들이었다. 그녀가 그들을 쟁기에 매자, 쟁기는 어찌나 넓고 깊게 파고들었던지 땅덩이가 통째로 떨어져 나왔다. 황소들은 그 땅을 바다로 끌고 나가 서쪽으로 향하다가 어느 해협에서 멈추었다. 게피온은 그곳에 땅을 내려놓고 셸란이라는 이름을 붙였다. 땅이 뽑혀 나간 자리에는 호수가 남았다. 지금 스웨덴에서 뢰그린이라 부르는 호수인데, 그 호수의 후미들은 셸란의 곶들과 모양이 서로 들어맞는다. 옛 시인 브라기는 이렇게 읊었다.
게피온은 기뻐하며 길피에게서
땅의 깊은 원반을 끌어냈다.
내달리는 짐승들에게서 김이 솟도록,
덴마크의 땅을 늘리려고.
황소들은 여덟 개의
이마 달을 이고 나아갔다.
풀밭 섬에서 넓게 뜯어 낸 땅 앞에
네 개의 머리를 내밀고.
길피 왕은 지혜롭고 마법에도 능한 사람이었다. 그는 아스 신족이 어찌나 재주가 뛰어난지 모든 일이 그들의 뜻대로 이루어지는 것을 몹시 신기하게 여겼다. 그것이 그들 자신의 타고난 능력 때문인지, 아니면 그들이 제사를 바치는 신들의 힘 때문인지 곰곰이 생각했다. 그는 아스가르드로 길을 떠났는데, 남몰래 움직이며 늙은이의 모습으로 변하여 정체를 감추었다. 그러나 아스 신족은 예지력이 있어 그보다 더 많이 알고 있었다. 그가 도착하기도 전에 그의 여정을 내다보고 그를 맞을 환영을 만들어 두었다. 그가 성안으로 들어서자 꼭대기가 거의 보이지 않을 만큼 높은 전당이 눈에 들어왔다. 지붕에는 널빤지 대신 금빛 방패가 덮여 있었다. 흐빈 출신 티오돌프는 발할라가 방패로 덮여 있었다며 이렇게 읊었다.
슬기로운 전사들은 등에
스바프니르 전당의 지붕널을
번쩍이게 하였다.
그 위로 돌들이 쏟아졌다.
길피는 전당 문간에서 한 사내를 보았다. 그는 단검을 던져 받으며 놀고 있었는데, 일곱 자루를 한꺼번에 공중에 띄우고 있었다. 그 사내가 먼저 이름을 물었다. 길피는 자신을 강글레리라 밝히고, 외진 길을 떠돌다 왔다며 하룻밤 묵기를 청하고는 이 전당이 누구의 것이냐고 물었다. 사내는 자기네 왕의 것이라 대답했다. “내가 그분께 안내해 줄 수 있소. 이름은 직접 여쭈어 보시오.” 그러고는 앞장서 전당으로 들어갔다. 길피가 뒤따라 들어서자마자 그의 발뒤꿈치 뒤로 문이 닫혔다. 안에는 여러 칸의 넓은 공간과 많은 사람이 보였다. 놀이를 하는 이들도 있고, 술을 마시는 이들도 있고, 무기를 들고 싸우는 이들도 있었다. 그는 주위를 둘러보며 눈앞의 많은 광경을 믿기 어렵다고 여겼다. 그러고는 이렇게 말했다.
모든 문간은
앞으로 들어서기 전에
두루 살펴야 한다.
안쪽 자리에
적들이 어디 앉아 있는지
알 수 없으니.
그는 높이가 서로 다른 세 개의 높은 자리를 보았고, 자리마다 사내가 한 명씩 앉아 있었다. 그가 그 우두머리들의 이름을 묻자, 자신을 안내해 온 사내가 가장 낮은 자리에 앉은 이가 왕이라 대답했다. “이름은 하르요. 그다음 자리에 앉은 분은 야픈하르, 맨 위에 앉은 분은 트리디라 하오.” 그러자 하르가 찾아온 이에게 다른 용건이 있느냐고 묻고, 이 하르의 전당에 있는 모든 이와 마찬가지로 그에게도 음식과 술이 얼마든지 마련되어 있다고 했다. 길피는 우선 이 안에 학식이 깊은 사람이 있는지 묻고 싶다고 했다. 하르는 그가 더 많이 아는 사람이 아니라면 여기서 무사히 나가지는 못할 것이라 말하고는 덧붙였다.
“앞에 서 있으라,
네가 묻는 동안에는.
말하는 이는 앉아 있으리라.”
강글레리가 이렇게 말을 꺼냈다. “모든 신 가운데 가장 높거나 가장 오래된 이는 누구입니까?”
하르가 말했다. “우리말로는 알푀드르라 한다. 그러나 옛 아스가르드에서 그는 열두 이름을 지녔다. 첫째는 알푀드르, 둘째는 헤란 또는 헤리안, 셋째는 니카르 또는 흐니카르, 넷째는 니쿠드 또는 흐니쿠드, 다섯째는 푈니르, 여섯째는 오스키, 일곱째는 오미, 여덟째는 비플리디 또는 비플린디, 아홉째는 스비두르, 열째는 스비드리르, 열한째는 비드리르, 열두째는 얄그 또는 얄크다.”
그러자 강글레리가 물었다. “그 신은 어디에 계시며, 어떤 능력이 있고, 어떤 위업을 이루셨습니까?”
하르가 말했다. “그는 영원토록 살아 있으며 자신의 온 나라를 다스리고, 크고 작은 모든 일을 주관한다.”
그러자 야픈하르가 말했다. “그는 하늘과 땅과 대기, 그리고 그 안의 모든 것을 만들었다.”
트리디가 말했다. “그러나 가장 위대한 일은 사람을 만들고 그에게 영혼을 준 것이다. 그 영혼은 육신이 썩어 흙이 되거나 불타 재가 되더라도 살아 있으며 결코 사라지지 않는다. 올바르게 살아가는 사람들은 모두 살아남아 김레 또는 빙골프라 불리는 곳에서 그와 함께 지내게 된다. 그러나 악한 사람들은 헬에게 가고, 거기서 다시 니플헬로 간다. 그곳은 아래로 아홉 번째 세계다.”
그러자 강글레리가 말했다. “하늘과 땅이 만들어지기 전에는 그가 무엇을 하고 계셨습니까?”
하르가 대답했다. “그때는 서리 거인들과 함께 있었다.”
강글레리가 말했다. “맨 처음에는 무엇이 있었으며, 어떻게 시작되었습니까? 그보다 앞서서는 무엇이 있었습니까?”
하르가 대답했다. “『볼루스파』에 이렇게 나와 있다.
아득한 태초,
아무것도 없던 때,
모래도 바다도 없었고
서늘한 물결도 없었다.
땅도 없었고
드높은 하늘도 없었다.
긴눙가의 틈이 벌어져 있었으나
풀은 없었다.”
그러자 야픈하르가 말했다. “땅이 창조되기 여러 시대 전에 니플헤임이 만들어졌다. 그 한가운데에는 흐베르겔미르라는 샘이 있고, 거기서 스뵐, 군트라, 푀름, 핌불툴, 슬리드와 흐리드, 쉴그르와 윌그르, 비드, 레이프트라는 강들이 흘러나온다. 굘은 헬의 문에 가장 가까이 있다.”
트리디가 말했다. “그러나 맨 먼저 있었던 것은 남쪽의 무스펠이라는 세계다. 그곳은 밝고 뜨겁다. 그쪽은 온통 불꽃이 타오르고 이글거린다. 그곳 출신이 아니거나 거기에 제 땅이 없는 자는 드나들 수 없다. 수르트라는 이가 그 땅의 끝에 앉아 땅을 지킨다. 그는 불타는 검을 지녔으며, 세상의 끝에 나아가 싸움을 벌이고 모든 신을 무찌른 뒤 온 세계를 불태울 것이다. 『볼루스파』에 이렇게 나와 있다.
수르트가 남쪽에서 온다,
나뭇가지를 해치는 불을 들고.
그의 검에서 빛난다,
전투 신들의 태양이.
바위산들이 부딪쳐 울고
거인 여인들은 비틀거리며,
사람들은 헬로 가는 길을 밟고
하늘은 갈라진다.”
강글레리가 말했다. “종족들이 생겨나거나 사람들이 불어나기 전에는 세상이 어떻게 되어 있었습니까?”
하르가 말했다. “엘리바가르라 불리는 강들이 수원에서 아주 멀리 흘러가자, 강물에 섞인 독액이 불에서 흘러나오는 쇠똥처럼 굳어 얼음이 되었다. 그 얼음이 멈추어 더는 흐르지 않게 되자 그 위로 얼음이 덮였다. 독액에서 피어오른 습기는 얼어 서리가 되었고, 서리는 겹겹이 쌓여 긴눙가 전체로 퍼져 나갔다.”
그러자 야픈하르가 말했다. “북쪽을 향한 긴눙가는 얼음과 서리의 무거운 덩어리로 가득 찼으며, 그 안에는 습기와 바람이 들이쳤다. 그러나 긴눙가의 남쪽 부분은 무스펠헤임에서 날아온 불꽃과 불똥을 맞아 가벼워졌다.”
트리디가 말했다. “니플헤임에서 추위와 온갖 매서운 것이 뻗어 나왔듯, 무스펠 가까운 쪽의 모든 것은 뜨겁고 밝았다. 그러나 긴눙가는 바람 없는 대기처럼 온화했다. 서리와 더운 기운이 만나 서리가 녹아 물방울로 떨어지자, 그 생명의 물방울들에서 열기를 보낸 이의 힘으로 생명이 깨어나 사람의 형상이 되었다. 그의 이름은 이미르였으나 서리 거인들은 아우르겔미르라 부른다. 서리 거인들의 종족은 그에게서 나왔다. 『짧은 볼루스파』에 이렇게 나와 있다.
모든 예언하는 여인은
비돌프에게서,
모든 마법사는
빌메이드에게서,
세이드를 행하는 자들은
스바르트회프디에게서,
모든 거인은
이미르에게서 나왔다.
또 거인 바프스루드니르는 이렇게 말한다.
엘리바가르에서
독의 물방울이 튀어 올라
자라나 마침내 거인이 되었다.
우리 종족들은
모두 거기서 나왔으니,
그래서 언제나 그토록 사납다.”
그러자 강글레리가 말했다. “어떻게 그에게서 종족들이 불어났으며, 어떻게 더 많은 사람이 생겨났습니까? 그리고 지금 말씀하신 이를 신이라고 믿으십니까?”
하르가 대답했다. “우리는 결코 그를 신으로 인정하지 않는다. 그는 악하며 그의 모든 혈족도 마찬가지다. 우리는 그들을 서리 거인이라 부른다. 전해지는 말로는, 그가 잠을 자다가 땀을 흘렸다고 한다. 그러자 왼쪽 겨드랑이 아래에서 남자 하나와 여자 하나가 자라났고, 한쪽 발은 다른 쪽 발과 함께 아들을 낳았다. 거기서 종족들이 생겨났다. 그들이 바로 서리 거인들이다. 그 늙은 서리 거인을 우리는 이미르라 부른다.”
그러자 강글레리가 말했다. “이미르는 어디에 살았으며, 무엇을 먹고 살았습니까?”
하르가 대답했다. “그다음에는 서리가 녹아 떨어지면서 아우둠라라는 암소가 생겨났다. 그 젖꼭지에서 네 줄기의 젖 강이 흘러나왔고, 그 젖으로 이미르를 먹여 살렸다.”
강글레리가 말했다. “그 암소는 무엇을 먹고 살았습니까?”
하르가 대답했다. “소금기 있는 서리 덮인 돌들을 핥았다. 돌들을 핥은 첫날 저녁에는 돌 속에서 사람의 머리카락이 나왔고, 둘째 날에는 사람의 머리가, 셋째 날에는 온전한 사람이 나왔다. 그의 이름은 부리다. 그는 용모가 아름답고 몸집이 크며 힘이 셌다. 그에게서 보르라는 아들이 태어났다. 보르는 거인 볼토른의 딸인 베스틀라라는 여인과 혼인하여 아들 셋을 얻었다. 첫째는 오딘, 둘째는 빌리, 셋째는 베였다. 나는 이 오딘과 그의 형제들이 하늘과 땅을 다스리는 이들이라고 믿는다. 우리는 그가 그런 이름을 지녔으리라 생각한다. 우리가 아는 가장 위대하고 가장 훌륭한 이의 이름이 그러하며, 너희도 그를 그렇게 불러도 좋을 것이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “그들은 서로 어떻게 지냈으며, 어느 쪽이 더 강했습니까?”
하르가 대답했다. “보르의 아들들이 거인 이미르를 죽였다. 그가 쓰러지자 상처에서 어찌나 많은 피가 쏟아졌던지, 그 피로 서리 거인의 온 종족을 익사시켰다. 다만 한 명이 제 식솔과 함께 빠져나왔다. 거인들은 그를 베르겔미르라 부른다. 그는 아내와 함께 제 나무 궤 위에 올라가 거기서 살아남았다. 서리 거인들의 종족은 그들에게서 나왔다. 여기에 이렇게 나와 있다.
헤아릴 수 없이 많은 겨울 전,
땅이 만들어지기도 전에
베르겔미르가 태어났다.
내가 맨 처음 기억하는 것은
그 지혜로운 거인이
나무 궤 위에 놓인 일이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “그렇다면 보르의 아들들은 무엇을 했습니까? 당신은 그들이 신이라고 믿고 계시지요?”
하르가 말했다. “그에 관해서는 할 이야기가 적지 않다. 그들은 이미르를 데려다가 긴눙가 한가운데 놓고 그에게서 땅을 만들었으며, 그의 피로 바다와 호수들을 만들었다. 살에서는 땅을, 뼈에서는 산들을 만들었다. 이와 어금니, 부러진 뼈들에서는 돌과 돌무더기를 만들었다.”
야픈하르가 말했다. “그들은 상처에서 흘러나와 자유로이 흐르던 피로 바다를 만들었다. 땅을 만들고 단단히 이어 붙인 뒤 그 바다를 땅 둘레에 고리처럼 두른 것이다. 대부분의 사람은 그 바다를 건널 수 없다고 여길 것이다.”
트리디가 말했다. “또 그들은 그의 머리뼈를 가져다가 하늘을 만들어 네 귀퉁이를 받쳐 땅 위에 세웠으며, 모퉁이마다 난쟁이를 하나씩 두었다. 그들의 이름은 아우스트리·베스트리·노르드리·수드리다. 그런 다음 무스펠헤임에서 튀어나와 떠돌던 불똥과 불꽃을 가져다가 긴눙가 한가운데 있는 하늘의 위아래에 놓아 하늘과 땅을 밝히게 했다. 그들은 모든 빛나는 것에 자리를 정해 주었다. 일부는 하늘에 고정하고 일부는 하늘 아래를 자유로이 돌아다니게 했지만, 그것들에게도 자리를 정하고 운행할 길을 마련해 주었다. 옛 지식에 따르면 그때부터 낮과 밤이 구분되고 해를 헤아리게 되었다. 『볼루스파』에 이렇게 나와 있다.
솔은 알지 못했다,
자신의 거처가 어디인지.
마니는 알지 못했다,
자신이 어떤 힘을 지녔는지.
별들은 알지 못했다,
자신의 자리가 어디인지.
이 일이 있기 전에는 그러했다.”
그러자 강글레리가 말했다. “지금 들은 것은 참으로 놀라운 이야기입니다. 경이롭고 솜씨 좋게 이루어진 일이군요. 땅은 어떤 모습이었습니까?”
하르가 대답했다. “땅의 바깥 둘레는 둥글고, 그 밖으로 깊은 바다가 둘러 있다. 그들은 그 바닷가를 따라 거인 종족들이 살 땅을 주었다. 그러나 땅 안쪽에서는 거인들의 공격에 대비하여 세상 둘레에 성벽을 세웠다. 거인 이미르의 눈썹으로 그 성벽을 만들고 미드가르드라 불렀다. 또 그의 뇌를 가져다가 공중에 던져 구름을 만들었다. 여기에 이렇게 나와 있다.
이미르의 살에서
땅이 만들어졌고,
피에서는 바다,
뼈에서는 산,
머리카락에서는 나무,
머리뼈에서는 하늘이 만들어졌다.
그의 눈썹으로는
자애로운 신들이
사람의 아들들을 위해 미드가르드를 만들었고,
그의 뇌에서는
그 사나운
구름들이 모두 만들어졌다.”
그러자 강글레리가 말했다. “땅과 하늘을 만들고 해와 천체들을 제자리에 놓고 낮과 밤을 나누었다면, 그들은 참으로 큰일을 이루었다고 생각하오. 그런데 이 세상에 사는 사람들은 어디에서 왔소?”
하르가 말했다. “보르의 아들들이 바닷가를 거닐다가 나무 두 그루를 발견했네. 그들은 그 나무들을 집어 들어 사람을 만들었지. 첫째는 숨과 생명을, 둘째는 지각과 움직임을, 셋째는 얼굴과 말과 청각과 시각을 주었으며, 그들에게 옷과 이름도 주었네. 남자는 아스크라 하고 여자는 엠블라라 했지. 그들에게서 인류가 태어났고, 인류에게는 미드가르드 안에 살 곳이 주어졌네.
그다음 그들은 세상 한가운데에 자신들이 살 성채를 지었으니, 이를 아스가르드라 하네. 우리가 트로이라고 부르는 곳이지. 그곳에는 신들과 그들의 일족이 살았고, 그로부터 땅과 하늘에서 많은 사건과 일들이 벌어졌네. 그곳에 흘리드스캴프라는 곳이 하나 있는데, 오딘이 그곳의 높은 자리에 앉으면 온 세상과 모든 사람의 행실을 볼 수 있었고, 눈에 보이는 모든 것을 알았네.
그의 아내는 표르긴의 딸 프리그라 했으며, 두 사람의 혈통에서 우리가 아스 신족의 일족이라 부르는 자들이 나왔네. 그들은 옛 아스가르드와 거기에 딸린 나라들에 살았으며, 모두 신에게서 비롯된 일족이지. 오딘을 알푀드르라 부를 수 있는 것은 그가 모든 신과 인간의 아버지이며, 그와 그의 힘으로 완성된 모든 것의 아버지이기 때문이네. 요르드는 그의 딸이자 아내였네. 그는 그녀에게서 맏아들을 얻었으니, 바로 아스 신족의 토르일세. 토르에게는 힘과 강인함이 따랐으며, 그로써 그는 모든 살아 있는 것을 이기네.
요툰헤임에 사는 거인이 있었는데, 이름은 뇌르피 또는 나르피였네. 그에게는 노트라는 딸이 있었지. 그녀는 제 혈통을 닮아 검고 어두웠네. 그녀는 나글파리라는 남자와 혼인했고, 두 사람의 아들은 아우드라 했네. 그다음에는 아나르라는 이와 혼인했으며, 두 사람의 딸은 요르드라 했지. 마지막으로 델링이 그녀를 아내로 맞았는데, 그는 아스 신족의 혈통이었네. 두 사람의 아들은 다그였고, 그는 아버지를 닮아 밝고 아름다웠네.
알푀드르는 노트와 그녀의 아들 다그를 데려다가 말 두 마리와 수레 두 대를 주고 하늘로 올려 보냈네. 그들은 하루낮 하룻밤마다 땅을 한 바퀴 돌아야 했지. 노트가 흐림팍시라는 말을 몰고 앞서 가는데, 그 말은 아침마다 재갈에서 떨어지는 거품으로 땅에 이슬을 뿌리네. 다그의 말은 스킨팍시라 하며, 그 갈기에서 나오는 빛이 온 하늘과 땅을 밝히네.”
그러자 강글레리가 말했다. “그는 해와 달의 운행을 어떻게 다스리오?”
하르가 말했다. “문딜파리라는 사람이 있었는데, 자식이 둘이었네. 둘 다 몹시 곱고 아름다워서 그는 아들에게는 마니라는 이름을, 딸에게는 솔이라는 이름을 붙였고, 딸을 글렌이라는 남자와 혼인시켰지. 그러나 신들은 이런 오만함에 노하여 그 남매를 데려다 하늘에 올려놓았네. 그리고 솔에게 태양의 수레를 끄는 말들을 몰게 했지. 그 태양은 신들이 무스펠헤임에서 날아온 불티로 여러 세상을 밝히려고 만든 것이었네. 그 말들의 이름은 아르바크와 알스비드일세. 신들은 말들의 어깨 아래에 바람을 일으키는 풀무 두 개를 달아 열을 식혀 주었는데, 어떤 전승에서는 그것을 이사른콜이라 부르네.
마니는 달의 운행을 다스리고 달이 차고 기우는 것을 관장하네. 그는 땅에서 두 아이를 데려왔는데, 이름은 빌과 휴키일세. 아이들은 뷔르기르라는 샘에서 돌아오는 길이었고, 어깨에 막대를 메고 세그라는 물통을 나르고 있었네. 그 막대는 시물이라 했지. 아이들의 아버지는 비드핀이라 하네. 이 아이들은 마니를 따라다니니, 땅에서도 그 모습을 볼 수 있네.”
그러자 강글레리가 말했다. “해는 몹시 빠르게 움직이니, 거의 겁에 질린 듯하오. 제 죽음이 두려워 달아난다 해도 그보다 더 서두를 수는 없겠소.”
하르가 대답했다. “그녀가 그토록 급히 가는 것도 이상할 일은 아니네. 뒤쫓는 자가 바싹 다가와 있으니, 달아나는 수밖에 다른 도리가 없지.”
강글레리가 말했다. “그녀를 그렇게 괴롭히는 자는 누구요?”
하르가 말했다. “늑대가 둘 있네. 그녀를 뒤쫓는 늑대의 이름은 스콜일세. 그녀는 그를 두려워하며, 그는 결국 그녀를 잡을 것이네. 그녀 앞에서 달리는 늑대는 흐로드비트니르의 아들 하티라 하네. 그는 달을 잡으려 하며, 결국 그렇게 될 것이네.”
강글레리가 말했다. “그 늑대들의 혈통은 어떠하오?”
하르가 말했다. “미드가르드 동쪽, 야른비드라는 숲에 여자 거인이 하나 살고 있네. 그 숲에는 야른비드 여인들이라 불리는 트롤 여인들이 살지. 그 늙은 여자 거인은 거인 아들들을 많이 낳는데, 모두 늑대의 모습을 하고 있네. 이 늑대들도 거기에서 나왔지. 전해지기로는 그 혈통 가운데 마나가름이라 불리는 자가 가장 강해질 것이라 하네. 그는 죽는 모든 사람의 생명으로 배를 채우고 달을 삼키며, 하늘과 온 대기에 피를 흩뿌릴 것이네. 그러면 해는 빛을 잃고, 바람은 사나워져 이곳저곳에서 울부짖을 것이네. 《볼루스파》에서는 이렇게 말하지.
동쪽 야른비드에
늙은 여인이 살며
그곳에서 낳는다,
펜리르의 자손들을.
그들 모두 가운데
어느 하나가
트롤의 모습으로
달을 낚아채는 자가 되리라.
죽을 운명의 사람들의
생명으로 배를 채우고,
신들의 거처를
붉은 피로 물들이리라.
그 뒤 여름이면
햇빛은 검어지고,
날씨는 모두 사나워지리라.
더 알고 싶은가, 아니면 어찌하겠는가?”
그러자 강글레리가 말했다. “땅에서 하늘로 가는 길은 어디에 있소?”
하르가 웃으며 대답했다. “이번 물음은 그리 슬기롭지 못하군. 신들이 땅에서 하늘로 이어지는 비프로스트라는 다리를 놓았다는 이야기를 듣지 못했는가? 자네도 보았을 것이네. 아마 자네는 그것을 무지개라 부르겠지. 그 다리는 세 가지 빛깔을 띠며 몹시 튼튼하고, 다른 어떤 조형물보다도 뛰어난 솜씨와 지식으로 만들어졌네. 그러나 그토록 튼튼해도 무스펠의 아들들이 와서 말을 타고 건너면 부서지고 말 것이네. 그러면 그들의 말들은 큰 강들을 헤엄쳐 건널 것이니, 그들은 그렇게 나아올 것이네.”
강글레리가 말했다. “신들은 뜻대로 무엇이든 만들 수 있는데도 다리가 부서질 수 있게 만들었다면, 나는 그들이 그 다리를 성심껏 만들었다고 생각하지 않소.”
하르가 말했다. “그 다리를 만든 일로 신들이 비난받을 까닭은 없네. 비프로스트는 훌륭한 다리일세. 하지만 무스펠의 아들들이 쳐들어올 때 이 세상의 그 어떤 것도 스스로의 힘만 믿고 버틸 수는 없네.”
그러자 강글레리가 말했다. “아스가르드가 완성된 뒤 알푀드르는 무엇을 했소?”
하르가 말했다. “맨 먼저 그는 다스리는 자들을 자리에 앉히고, 자신과 함께 인간의 운명을 판결하고 성채의 배치를 의논하게 했네. 그곳은 성채 한가운데 있는 이다볼이라는 곳이었지. 그들이 처음 한 일은 알푀드르의 높은 자리 말고도 자신들의 자리 열둘이 놓인 신전을 짓는 것이었네. 그 집은 땅 위에서 가장 훌륭하게 지어졌으며 가장 컸네. 안팎이 모두 순금 같았지. 사람들은 그곳을 글라드스헤임이라 부르네.
그들은 또 다른 전당도 지었네. 여신들의 성소였는데, 몹시 아름다웠지. 사람들은 그 집을 빙골프라 부르네. 그다음에는 화덕들을 들여놓을 집을 짓고, 그 일을 위해 망치와 집게와 모루를 만들었으며, 이어서 다른 온갖 연장도 만들었네. 그런 다음 금속과 돌과 나무를 다루었고, 특히 금이라는 금속을 아주 풍족하게 만들어 모든 살림살이와 온갖 장비를 금으로 갖추었지. 이 시대를 황금시대라 하네. 여자들이 찾아와 그 시대를 망치기 전의 일이었지. 그 여자들은 요툰헤임에서 왔네.
그다음 신들은 자신들의 자리에 올라앉아 판결을 내렸고, 난쟁이들이 어디에서 생겨났는지 되짚어 보았네. 난쟁이들은 살 속의 구더기처럼 흙 속과 땅속에서 생겨났지. 난쟁이들은 처음에 이미르의 살 속에서 형체를 갖추고 생명을 얻었으며, 그때는 구더기였네. 그러나 신들의 결정으로 인간의 지각을 갖추고 사람의 모습을 얻었지. 그래도 땅과 돌 속에 산다네. 모트소그니르가 으뜸이고 두린이 둘째였네. 《볼루스파》에서는 이렇게 말하지.
그때 모든 권능자들이
판결의 자리로 나아가니,
지극히 성스러운 신들이
그 일을 의논했다.
누가 난쟁이들의
무리를 만들어 낼 것인가,
피 묻은 바다와
블라인의 팔다리에서.
그곳에서 사람 모습을 한
많은 이들이 만들어졌으니,
땅속의 난쟁이들이라,
두린이 말한 대로였다.
그리고 여예언자는 그 난쟁이들의 이름을 이렇게 말하네.
뉘이, 니디,
노르드리, 수드리,
아우스트리, 베스트리,
알티오프, 드발린,
나르, 나인,
니핑, 다인,
비푸르, 바푸르,
뵘부르, 노리,
오리, 오나르,
오인, 묘드비트니르.
비그와 간달프,
빈달프, 토린,
필리, 킬리,
푼딘, 발리,
트로르, 트로인,
테크, 리트와 비트르,
뉘르, 뉘라드,
레크, 라드스비드.
다음 이들 또한 난쟁이들인데, 앞서 말한 이들이 흙 속에 사는 데 비해 이들은 돌 속에 사네.
드라우프니르, 돌그트바리,
하르, 후그스타리,
흘레디올프, 글로인,
도리, 오리,
두프, 안드바리,
헤프티필리,
하르, 스비아르.
그리고 다음 이들은 스바린스하우그에서 요루벨리르의 아우르방가르로 왔으며, 로파르도 그들에게서 나왔네. 그들의 이름은 이러하네.
스키르피르, 비르피르,
스카피드, 아이,
알프, 잉그비,
에이킨스캴디,
팔, 프로스티,
피드, 긴나르.”
그러자 강글레리가 말했다. “신들의 으뜸가는 거처, 또는 성소는 어디에 있소?”
하르가 대답했다. “물푸레나무 이그드라실에 있네. 신들은 날마다 그곳에서 재판을 열어야 하네.”
강글레리가 말했다. “그곳에 관해 무슨 이야기가 있소?”
그러자 야픈하르가 말했다. “그 물푸레나무는 모든 나무 가운데 가장 크고 훌륭하네. 가지는 온 세상으로 뻗어 하늘 위까지 솟아 있지. 나무를 떠받치는 뿌리는 셋인데, 아주 넓게 퍼져 있네. 하나는 아스 신족에게 있고, 다른 하나는 서리 거인들에게 있으니, 옛날 긴눙가가 있던 곳일세. 셋째는 니플헤임 위에 있으며, 그 뿌리 아래에 흐베르겔미르가 있고, 니드호그가 밑에서 뿌리를 갉아먹고 있네.
서리 거인들을 향해 뻗은 뿌리 아래에는 지혜와 지각이 깃든 미미르의 샘이 있네. 그 샘의 주인은 미미르라 하지. 그는 걀라르호른이라는 뿔잔으로 그 샘물을 마시기 때문에 지식이 충만하네. 알푀드르가 그곳을 찾아가 샘물을 한 모금 마시게 해 달라고 청했으나, 자기 눈 하나를 담보로 맡기고서야 얻을 수 있었네. 《볼루스파》에서는 이렇게 말하지.
나는 모두 안다, 오딘이여,
그대가 어디에 눈을 감추었는지,
저 이름 높은
미미르의 샘 속이다.
미미르는 아침마다
벌꿀술을 마신다,
발푀드르가 담보로 맡긴 것에서.
더 알고 싶은가, 아니면 어찌하겠는가?
물푸레나무의 셋째 뿌리는 하늘에 있으며, 그 뿌리 아래에는 우르드의 샘이라는 지극히 성스러운 샘이 있네. 신들의 재판장이 그곳에 있지. 아스 신족은 날마다 비프로스트를 지나 그곳으로 말을 타고 올라가네. 비프로스트는 아스 신족의 다리라고도 하네. 아스 신족의 말 이름은 이러하네. 가장 뛰어난 말은 슬레이프니르이며 오딘의 말일세. 다리가 여덟이지. 둘째는 글라드, 셋째는 길리르, 넷째는 글렌, 다섯째는 스케이드브리미르, 여섯째는 실프린토프, 일곱째는 시니르, 여덟째는 기슬, 아홉째는 팔호프니르, 열째는 굴토프, 열한째는 레트페티일세. 발드르의 말은 그와 함께 화장되었네. 토르는 재판장까지 걸어가며 다음과 같은 이름의 강들을 걸어서 건너지.
쾨르므트와 외르므트,
그리고 두 케를라우가르,
토르는 그 강들을 건너야 한다,
날마다,
재판하러 갈 때면,
물푸레나무 이그드라실로.
아스 신족의 다리가
온통 불길에 타오르고,
성스러운 물이 끓어오르기 때문이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “비프로스트 위에 불이 타오르오?”
하르가 말했다. “무지개에서 붉게 보이는 것이 타오르는 불일세. 건너려는 자라면 누구나 비프로스트를 건널 수 있다면, 서리 거인들과 산거인들이 하늘로 올라오겠지. 하늘에는 아름다운 곳이 많으며, 그곳은 어디나 신의 보호를 받고 있네.
물푸레나무 아래, 샘 곁에 아름다운 전당 하나가 있네. 그 전당에서 세 처녀가 나오는데, 이름은 우르드, 베르단디, 스쿨드일세. 이 처녀들이 사람들의 수명을 정하네. 우리는 그들을 노른이라 부르지. 노른은 그들 말고도 더 있네. 아이가 태어날 때마다 찾아가 수명을 정하는 이들인데, 어떤 이들은 신의 혈통이고, 다른 이들은 요정의 혈통이며, 또 다른 이들은 난쟁이의 혈통일세. 여기서 이렇게 말하듯이.
내 말하노니 노른들은
그 태생이 몹시도 다르며,
한 혈통을 함께하지 않는다.
어떤 이들은 아스 신족의 혈통,
어떤 이들은 요정의 혈통,
어떤 이들은 드발린의 딸들이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “노른이 인간의 운명을 정한다면, 그들은 몹시 불공평하게 나누어 주는구려. 어떤 이는 풍족하고 좋은 삶을 누리지만, 어떤 이는 재물도 명예도 거의 없으며, 어떤 이는 오래 살고 어떤 이는 짧게 사니 말이오.”
하르가 말했다. “좋은 혈통을 지닌 선한 노른들은 좋은 삶을 정해 주네. 그러나 불운을 겪는 사람들이 있다면, 그것은 악한 노른들 때문일세.”
그러자 강글레리가 물었다. “그 물푸레나무에 관하여 또 어떤 놀라운 이야기가 있습니까?”
하르가 말했다. “이야기할 것이 많지. 물푸레나무 가지에는 독수리 한 마리가 앉아 있는데, 많은 것을 알고 있다. 그 독수리의 두 눈 사이에는 베드르폴니르라는 매가 앉아 있지. 라타토스크라는 다람쥐가 물푸레나무를 오르내리며 독수리와 니드호그 사이에 헐뜯는 말을 전한다. 또 사슴 네 마리가 물푸레나무 가지 사이를 뛰어다니며 잎을 뜯어 먹는다. 그 이름은 다인, 드발린, 두네이르, 두라스로르다. 흐베르겔미르에는 니드호그와 함께 있는 뱀들이 너무나 많아 어느 누구도 다 헤아려 말할 수 없다. 여기 이렇게 읊어져 있다.
이그드라실 물푸레나무는
사람들이 아는 것보다
더 큰 고통을 견딘다.
위에서는 사슴이 뜯어 먹고,
옆구리는 썩어 가며,
아래에서는 니드호그가 갉아 먹는다.
또 이렇게도 읊어져 있다.
이그드라실 물푸레나무 아래에는
어리석은 바보가 생각하는 것보다
더 많은 뱀들이 누워 있다.
고인과 모인,
그들은 그라프비트니르의 아들들,
그라바크와 그라프뵐루드,
오프니르와 스바프니르가
언제까지나 그 나무의 가지를
갉아 먹으리라고 나는 생각한다.
또 전해지기를, 우르드의 샘 곁에 사는 노른들은 날마다 샘물을 길어 샘 둘레에 놓인 진흙과 함께 물푸레나무 위에 끼얹는데, 그 가지가 마르거나 썩지 않게 하려는 것이다. 그 물은 어찌나 성스러운지, 샘에 들어가는 것은 무엇이든 달걀 껍데기 안쪽에 붙어 있는 스캴이라는 얇은 막처럼 하얗게 된다. 여기 이렇게 읊어져 있듯이 말이다.
나는 한 물푸레나무를 안다,
그 이름은 이그드라실,
희디흰 진흙이 끼얹어진
높고 성스러운 나무.
거기에서 이슬이 나와
골짜기에 내린다.
그 나무는 늘 푸르게 서 있다,
우르드의 샘 위에.
거기서 땅으로 떨어지는 이슬을 사람들은 꿀이슬이라 부르며, 벌들은 그것을 먹고 산다. 우르드의 샘에서는 두 마리의 새가 자라난다. 그 새들은 백조라 불리며, 그 둘에게서 같은 이름으로 불리는 새의 무리가 생겨났다.”
그러자 강글레리가 말했다. “하늘에 관하여 참으로 놀라운 이야기를 들려주시는군요. 우르드의 샘 말고 또 어떤 중요한 곳이 있습니까?”
하르가 말했다. “그곳에는 훌륭한 곳이 많다. 그중 하나는 알프헤임이라 불린다. 거기에는 빛의 요정이라 불리는 무리가 산다. 어둠의 요정들은 땅속에 사는데, 이들은 빛의 요정들과 생김새도 다르지만 본성은 훨씬 더 다르다. 빛의 요정들은 해보다도 아름답게 보이지만, 어둠의 요정들은 역청보다도 검다. 또 브레이다블리크라 불리는 곳이 있는데, 그곳보다 아름다운 곳은 없다. 글리트니르라는 곳도 있다. 그 벽과 모든 들보와 기둥은 붉은 황금으로 되어 있고 지붕은 은으로 되어 있다. 또 히민뵤르그라는 곳이 있다. 그곳은 하늘 끝, 비프로스트가 하늘에 닿는 다리 어귀에 서 있다. 또 발라스캴프라는 큰 거처가 있다. 그곳의 주인은 오딘이다. 신들이 그곳을 짓고 순은으로 지붕을 덮었다. 그 전당 안에는 흘리드스캴프라는 옥좌가 있는데, 알푀드르는 그 자리에 앉으면 온 세상을 두루 볼 수 있다. 하늘 남쪽 끝에는 모든 전당 가운데 가장 아름답고 해보다도 밝은 전당이 있는데, 김레라 불린다. 하늘과 땅이 모두 멸망한 뒤에도 그 전당은 서 있을 것이며, 선하고 의로운 사람들이 그곳에서 영원토록 살 것이다. 『볼루스파』에는 이렇게 읊어져 있다.
나는 한 전당이 서 있음을 안다,
해보다도 아름답고,
황금으로 지붕을 덮은 전당이
김레에 있다.
그곳에는 올곧은
무리가 살며,
영원토록
기쁨을 누리리라.”
그러자 강글레리가 물었다. “수르트의 불길이 하늘과 땅을 태울 때 무엇이 그곳을 지켜 줍니까?”
하르가 말했다. “이 하늘의 남쪽 위로 또 다른 하늘이 있으며, 그 이름은 안들랑그라고 전해진다. 그 위에는 다시 세 번째 하늘이 있는데, 그 이름은 비드블라인이다. 우리는 그 전당이 바로 그 하늘에 있으리라 생각한다. 그리고 지금 그곳들에는 빛의 요정들만이 살고 있으리라 생각한다.”
그러자 강글레리가 물었다. “바람은 어디서 옵니까? 바람은 큰 바다를 뒤흔들고 불길을 거세게 할 만큼 강합니다. 그러나 그렇게 강하면서도 눈에 보이지 않으니, 참으로 기묘하게 만들어졌습니다.”
그러자 하르가 말했다. “그것은 내가 잘 설명해 줄 수 있다. 하늘 북쪽 끝에는 흐레스벨그라는 거인이 앉아 있다. 그는 독수리의 모습을 하고 있으며, 날아오르려고 날개를 펴면 그 날개 밑에서 바람이 일어난다. 여기 이렇게 읊어져 있다.
흐레스벨그라 불린다,
하늘 끝에 앉아 있는,
독수리 모습을 한 거인은.
그의 날개에서
바람이 나온다고 한다,
모든 사람들 위로.”
그러자 강글레리가 물었다. “여름은 덥고 겨울은 추우니, 어찌하여 이토록 다릅니까?”
하르가 말했다. “그렇게 박식한 사람이라면 그런 것을 묻지 않을 것이다. 누구나 그 까닭을 말할 줄 아니 말이다. 그러나 너 혼자만 그토록 무지하여 이 이야기를 듣지 못했다면, 마땅히 알아야 할 것을 모른 채 더 오래 지내기보다는 한 번 어리석은 질문을 하는 편을 나는 좋게 여기겠다. 여름의 아버지는 스바수드라 불린다. 그는 삶이 그토록 즐거워서, 다정한 것을 ‘스바슬리그’라 부르는 말도 그의 이름에서 나왔다. 겨울의 아버지는 빈들로니라고도 하고 빈드스발이라고도 한다. 그는 바사드의 아들이며, 그 일족은 사납고 마음이 냉혹했다. 겨울도 그들의 성정을 물려받았지.”
그러자 강글레리가 물었다. “사람들이 마땅히 믿고 섬겨야 할 아스 신족은 누구입니까?”
하르가 말했다. “신성을 지닌 아스 신족 남신은 열둘이다.”
그러자 야픈하르가 말했다. “여신들도 그에 못지않게 성스러우며, 그 권능도 뒤지지 않는다.”
그러자 트리디가 말했다. “오딘은 아스 신족 가운데 가장 높고 가장 오래된 신이다. 그는 만사를 다스리며, 다른 신들이 아무리 강력하다 해도 모두 자식이 아버지를 섬기듯 그를 섬긴다. 그의 아내는 프리그다. 그녀는 사람들의 운명을 알지만 예언을 입 밖에 내지는 않는다. 여기 전해지는 대로, 오딘이 로키라는 아스 신족 신에게 몸소 한 말과 같지.
너는 미쳤구나, 로키,
정신이 나갔구나.
어찌 잠자코 있지 않느냐, 로키?
프리그는 모든 운명을
알고 있으리라 나는 생각한다,
그녀가 스스로 말하지 않을 뿐.
오딘은 모든 신의 아버지이기에 알푀드르라 불린다. 또 전장에서 쓰러지는 자들이 모두 그가 택한 아들이기에 발푀드르라 불린다. 그는 그들에게 발할라와 빙골프를 거처로 정해 주며, 그들은 그때부터 에인헤랴르라 불린다. 그는 또한 항가구드, 하프타구드, 파르마구드라 불리며, 게이르뢰드 왕에게 갔을 때에는 그 밖에도 여러 이름으로 자신을 일컬었다.
나는 그림이라 불렸고,
강글레리,
헤랸, 햘름베리,
테크, 트리디,
투드, 우드,
헬블린디, 하르, 사드, 스비팔,
산게탈,
헤르테이트, 흐니카르,
빌레이그, 발레이그,
볼베르크, 푤니르,
그림니르, 글라프스비드, 푤스비드,
시드회트, 시드스케그,
시그푀드르, 흐니쿠드,
알푀드르, 아트리드, 파르마티르,
오스키, 오미,
야픈하르, 비플린디,
괸들리르, 하르바르드,
스비두르, 스비드리르,
얄크, 캴라르, 비두르,
트로르, 이그, 툰드,
바크, 스킬핑그,
바푸드, 흐로프타티르,
가우트, 베라티르.”
그러자 강글레리가 말했다. “그분께 참으로 많은 이름을 붙이셨군요. 이 이름들 하나하나가 어떤 사건에서 비롯되었는지 그 까닭과 이야기를 아는 사람이라면 참으로 학식이 깊으리라는 생각이 듭니다.”
그러자 하르가 말했다. “그것을 낱낱이 되짚어 보려면 대단한 지식이 필요하다. 그러나 가장 간단히 말하자면, 대부분의 이름은 세상에 서로 다른 언어가 많고 모든 민족이 저마다 그를 부르고 기도하기 위해 그의 이름을 자기 언어로 바꾸어야 한다고 여긴 데서 생겨났다. 다만 그 이름들 가운데 일부는 그가 여행 중에 겪은 사건에서 비롯되었으며, 그 일들은 이야기로 전해진다. 그런 큰 사건들을 이야기할 줄 모른다면 너는 박식한 사람이라 불릴 수 없을 것이다.”
그러자 강글레리가 물었다. “다른 아스 신족의 이름은 무엇이며, 그들은 무슨 일을 하고, 어떤 업적을 세워 명성을 얻었습니까?”
하르가 말했다. “그들 가운데 가장 뛰어난 이는 토르로, 아사 토르 또는 외쿠 토르라 불린다. 그는 모든 신과 인간 가운데 가장 힘이 세다. 그가 다스리는 곳은 트루드방가르라 불리며, 그의 전당 이름은 빌스키르니르다. 그 전당에는 방이 오백 마흔 개 있다. 사람이 아는 한 가장 큰 집이지. 『그림니르가 말하기를』에는 이렇게 읊어져 있다.
오백 개의 방에
마흔 개를 더한 만큼,
빌스키르니르에는 굽이굽이 방이 있으리라.
내가 알기로
지붕이 덮인 집들 가운데
내 아들의 집이 가장 크다.
토르에게는 탄그뇨스트와 탄그리스니르라는 염소 두 마리가 있고, 그가 타는 수레가 있는데, 그 염소들이 수레를 끈다. 그래서 그는 외쿠 토르라 불린다. 그에게는 보물도 세 가지 있다. 그 하나는 망치 묠니르로, 서리 거인들과 산 거인들은 그것이 허공으로 치켜들어지는 순간 알아본다. 그럴 만도 하지. 그 망치는 그들의 아버지나 친족의 머리통을 수없이 깨뜨렸으니 말이다. 그에게는 또 다른 훌륭한 보물인 힘의 허리띠가 있다. 그것을 몸에 두르면 그의 신적인 힘이 절반만큼 더 늘어난다. 세 번째 물건도 매우 귀중하다. 그것은 쇠장갑인데, 망치 자루를 잡을 때에는 반드시 있어야 한다. 그의 위업을 모두 헤아릴 수 있을 만큼 박식한 사람은 없다. 그래도 내가 아는 이야기를 전부 들려주려면 오랜 시간이 걸릴 만큼, 나는 그에 관해 많은 이야기를 해 줄 수 있다.”
그러자 강글레리가 말했다. “다른 아스 신족에 관한 이야기도 듣고 싶습니다.”
하르가 말했다. “오딘의 또 다른 아들은 발드르이며, 그에 관해서는 좋은 이야기만 할 수 있다. 그는 가장 훌륭한 신으로, 모두가 그를 찬양한다. 그의 모습은 어찌나 아름답고 환한지 빛이 뿜어져 나온다. 어떤 풀은 몹시 희어서 발드르의 속눈썹에 견주어지는데, 모든 풀 가운데 가장 희다. 그것으로 그의 머리카락과 몸이 얼마나 아름다운지 짐작할 수 있다. 그는 아스 신족 가운데 가장 지혜롭고, 말이 가장 아름다우며, 가장 자비롭다. 그러나 그에게는 자신이 내린 어떤 판결도 이루어지지 않는 특성이 따른다. 그는 브레이다블리크라는 곳에 살며, 그곳은 하늘에 있다. 그곳에는 부정한 것이 아무것도 있을 수 없다. 여기 이렇게 읊어져 있듯이 말이다.
브레이다블리크라 불린다,
발드르가 자신을 위해
전당들을 지어 둔 곳은.
내가 아는 한
그 땅에는 흉악한 일이
가장 적게 깃들어 있다.
세 번째 아스 신족 신은 뇨르드라 불린다. 그는 하늘의 노아툰이라는 곳에 산다. 그는 바람의 움직임을 다스리며 바다와 불을 잠재운다. 항해와 고기잡이를 위해서는 그를 불러야 한다. 그는 재물이 풍부하고 부유하여, 자신을 부르는 이들에게 땅이나 동산의 부를 줄 수 있다. 그런 것을 얻으려면 그를 불러야 한다. 뇨르드는 아스 신족 혈통이 아니다. 그는 바나헤임에서 자랐으나, 반 신족이 그를 신들에게 인질로 보내고 그 대신 회니르라는 이를 인질로 받았다. 그는 신들과 반 신족 사이의 화해의 징표가 되었다.
뇨르드에게는 스카디라는 아내가 있는데, 거인 티아지의 딸이다. 스카디는 아버지가 소유했던 거처에서 살고 싶어 한다. 그곳은 어느 산속에 있으며 트림헤임이라 불린다. 그러나 뇨르드는 바다 가까이에 있고 싶어 한다. 둘은 트림헤임에서 아흐레 밤을 지내고, 그다음에는 노아툰에서 아흐레 밤을 지내기로 합의했다. 그러나 뇨르드는 산에서 노아툰으로 돌아오자 이렇게 노래했다.
산은 내게 싫구나,
오래 머물지도 않았건만,
고작 아흐레 밤이었건만.
늑대들의 울부짖음은
내게 듣기 괴로웠다,
백조의 노래에 견주니.
그러자 스카디는 이렇게 노래했다.
나는 잠들 수 없었다,
바닷가의 잠자리에서,
새의 울음소리 때문에.
넓은 바다에서 날아오는
그 갈매기가 나를 깨운다,
아침마다.
그러고는 스카디가 산으로 올라가 트림헤임에 살았다. 그녀는 자주 스키를 타고 활을 지닌 채 돌아다니며 짐승을 쏜다. 그녀는 스키의 신 또는 스키의 여신이라 불린다. 이렇게 읊어져 있다.
트림헤임이라 불린다,
티아지가 살던 곳은,
그 힘센 거인이.
그러나 이제는 신들의 빛나는 신부,
스카디가 살고 있다,
아버지의 옛 집터에.
노아툰의 뇨르드는 그 뒤 두 아이를 얻었다. 아들의 이름은 프레이였고, 딸의 이름은 프레이야였다. 둘은 용모가 아름답고 힘이 강했다. 프레이는 아스 신족 가운데 가장 빼어난 신이다. 그는 비와 햇빛을 다스리고, 그에 따라 땅의 결실도 다스리니, 풍년과 평화를 바라며 그에게 기원하면 좋다. 그는 사람들의 재물운도 다스린다. 프레이야는 아스 여신들 가운데 가장 빼어나다. 그녀는 하늘에 폴크방이라는 거처를 가지고 있다. 어디로 싸우러 말을 타고 나가든, 전사자의 절반은 그녀의 몫이고 절반은 오딘의 몫이다. 여기서 이렇게 말한 바와 같다.
폴크방이라 불리는 곳,
그곳 전당에서 프레이야가
자리의 배정을 다스린다.
전사자의 절반을
그녀는 날마다 고르고,
나머지 절반은 오딘의 몫이다.
그녀의 전당 세스룸니르는 크고 아름답다. 길을 나설 때면 고양이 두 마리가 끄는 수레에 올라탄다. 그녀는 자신에게 기원하는 사람들의 청을 가장 잘 들어준다. 귀부인들을 프루라 부르는 존칭도 그녀의 이름에서 나왔다. 그녀는 사랑의 노래를 무척 좋아했다. 사랑을 바라며 그녀에게 기원하면 좋다.”
그러자 강글레리가 말했다. “이 아스 신족은 참으로 대단해 보입니다. 그대들이 신들의 사정을 알고, 어떤 소원을 누구에게 빌어야 하는지 안다니, 그대들에게 큰 힘이 따르는 것도 이상하지 않습니다. 그런데 신들이 더 있습니까?”
하르가 말했다. “티르라는 아스 신도 있다. 그는 가장 용감하고 담력이 뛰어나며, 전투의 승패를 크게 좌우한다. 용사들이 그에게 기원하면 좋다. 남들보다 뛰어나고 앞뒤를 재지 않는 사람을 두고 ‘티르처럼 용맹하다’고 하는 말이 있다. 그는 지혜롭기도 해서, 가장 지혜로운 사람을 두고 ‘티르처럼 현명하다’고도 한다. 그의 용기를 보여주는 일이 하나 있다. 아스 신족이 펜리르 늑대를 꾀어 글레이프니르라는 족쇄를 채우려 했을 때, 늑대는 티르의 손을 제 입에 담보로 넣어주기 전에는 그들이 자신을 풀어주리라고 믿지 않았다. 아스 신족이 풀어주려 하지 않자 늑대는 지금 ‘늑대 관절’이라 부르는 곳에서 그의 손을 물어 끊었다. 그래서 그는 외손이며, 사람들을 화해시키는 신으로 불리지는 않는다.
브라기라는 신도 있다. 그는 지혜로 이름 높으며, 특히 뛰어난 말솜씨와 유창한 언변으로 유명하다. 그는 시에 관해 가장 잘 안다. 그에게서 유래하여 시를 브라그라 부르며, 남자든 여자든 남들보다 말솜씨가 뛰어난 사람을 그의 이름을 따서 남자들의 브라그 또는 여자들의 브라그라 부른다. 그의 아내는 이둔이다. 그녀는 나무 상자에 사과들을 간직하고 있는데, 신들은 늙으면 그 사과를 베어 먹어야 한다. 그러면 모두 젊어지며, 라그나로크가 올 때까지 줄곧 그러할 것이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “신들은 이둔의 보살핌과 신의에 참으로 많은 것을 맡겨두고 있는 듯합니다.”
그러자 하르가 웃으며 말했다. “한번은 그 때문에 큰일이 날 뻔했지. 그 이야기도 해줄 수 있지만, 우선은 아스 신들의 이름을 더 들어보아라.
헤임달이라는 신도 있다. 그는 흰 아스 신이라 불린다. 그는 위대하고 신성하다. 아홉 처녀가 그를 아들로 낳았는데, 모두 자매였다. 그는 할린스키디, 굴린탄니라고도 불린다. 그의 이는 황금으로 되어 있었다. 그의 말 이름은 굴토프르다. 그는 비프로스트 곁의 히민뵤르그라는 곳에 산다. 그는 신들의 파수꾼으로, 하늘 끝에 앉아 산거인들에게서 다리를 지킨다. 그는 새보다도 잠이 적다. 밤에도 낮과 다름없이 백 라스트(거리 단위) 밖까지 내다본다. 땅에서 풀이 자라는 소리나 양에게서 털이 자라는 소리를 비롯하여, 그보다 큰 소리는 무엇이든 듣는다. 그는 걀라르호른이라는 나팔을 가지고 있는데, 그것을 부는 소리는 모든 세계에 들린다. 헤임달의 칼은 ‘사람의 머리’라 불린다. 여기서는 이렇게 말한다.
히민뵤르그라 불리는 곳,
그곳에서 헤임달이
성소들을 다스린다고 한다.
그곳 평온한 집에서
신들의 파수꾼은 기꺼이
좋은 벌꿀술을 마신다.
또 그는 직접 「헤임달의 주문」에서 이렇게 말한다.
나는 아홉 어머니의 아들,
나는 아홉 자매의 아들.
아스 신 가운데 회드라는 신이 있다. 그는 눈이 멀었다. 힘은 무척 세지만, 신들은 이 아스 신의 이름을 입에 올릴 필요가 없기를 바랄 것이다. 그의 손이 저지른 일은 신들과 사람들 사이에서 오래도록 기억될 것이기 때문이다.
비다르라는 신도 있는데, 말없는 아스 신이다. 그는 두꺼운 신발을 신고 있다. 힘은 토르 다음으로 세다. 신들은 온갖 시련 속에서 그를 크게 의지한다.
알리 또는 발리라는 신도 있는데, 오딘과 린드의 아들이다. 그는 전투에서 용감하며, 쏘는 것마다 아주 잘 맞힌다.
울르라는 신도 있는데, 시프의 아들이며 토르의 의붓아들이다. 그는 활을 잘 쏘고 스키에 능하여 누구도 그와 겨룰 수 없다. 또한 용모가 아름답고 전사의 재주를 갖추었다. 결투할 때 그에게 기원하면 좋다.
포르세티는 발드르와 네프의 딸 난나의 아들이다. 그는 하늘에 글리트니르라는 전당을 가지고 있다. 송사로 다투다가 그를 찾아오는 사람들은 모두 화해하고 돌아간다. 그곳은 신들과 사람들 사이에서 가장 훌륭한 재판소다. 여기서 이렇게 말한다.
글리트니르라 불리는 전당,
황금 기둥으로 받치고
은으로 지붕을 덮었다.
그곳에서 포르세티는
하루의 대부분을 지내며
모든 송사를 잠재운다.
아스 신족으로 꼽히는 이가 또 있는데, 어떤 이들은 그를 아스 신족 사이에 불화를 퍼뜨리는 자, 기만을 처음 일으킨 자, 모든 신과 인간의 수치라 부른다. 그는 로키 또는 로프트라 불리며, 거인 파르바우티의 아들이다. 어머니의 이름은 라우페이 또는 날이다. 형제들은 뷜레이스트와 헬블린디다. 로키는 용모가 곱고 아름다우나 성품이 악하며, 행실이 몹시 변덕스럽다. 그는 간교함이라 불리는 지략과 온갖 계략에서 남들보다 뛰어났다. 늘 아스 신족을 큰 곤경에 빠뜨렸으며, 꾀를 써서 그들을 구해내는 일도 잦았다. 그의 아내는 시긴이며, 둘의 아들은 나리 또는 나르비다.
로키에게는 아이들이 더 있었다. 요툰헤임에 앙그르보다라는 여자 거인이 살았다. 로키는 그녀와의 사이에서 세 아이를 얻었다. 하나는 펜리르 늑대였고, 둘째는 요르문간드, 곧 미드가르드의 뱀이었으며, 셋째는 헬이었다. 신들은 이 세 남매가 요툰헤임에서 자라고 있음을 알게 되었고, 예언을 살펴 이 남매에게서 큰 해악과 불행이 닥치리라는 것을 알아냈다. 모두들 어머니의 혈통만 보아도 큰 악이 생기리라 여겼고, 아버지의 혈통을 보면 더욱 나쁘리라 여겼다. 그러자 알푀드르는 신들을 보내 아이들을 붙잡아 자기에게 데려오게 했다.
아이들이 그에게 오자, 그는 뱀을 모든 땅을 에워싼 깊은 바다에 던졌다. 뱀은 무럭무럭 자라 바다 한가운데서 모든 땅을 휘감고 제 꼬리를 물게 되었다. 헬은 니플헤임에 던져 아홉 세계를 다스릴 권한을 주고, 그녀에게 보내지는 자들, 곧 병이나 노환으로 죽은 이들에게 거처와 양식을 나누어주게 했다. 그녀는 그곳에 넓은 거처를 가지고 있으며, 담장은 몹시 높고 문도 크다. 그녀의 전당은 엘류드니르, 접시는 훙그르, 칼은 술트르, 남자 종은 강글라티, 여자 종은 강글뢰트, 안으로 들어가는 문턱은 팔란다포라드, 침상은 쾨르, 침상 휘장은 블리캰다뵐이라 불린다. 그녀의 몸은 절반이 검푸르고 절반은 살빛이다. 그래서 쉽게 알아볼 수 있으며, 고개를 푹 숙인 모습에 사납게 생겼다.
늑대는 아스 신족이 자기들의 거처에서 길렀는데, 티르만이 감히 다가가 먹이를 주었다. 신들은 늑대가 날마다 얼마나 크게 자라는지 보았고, 모든 예언은 늑대가 그들에게 해를 끼칠 운명이라고 말했다. 그러자 아스 신족은 아주 튼튼한 족쇄를 만들어 레이딩이라 부르기로 했다. 그들은 그것을 늑대에게 가져가 족쇄를 상대로 힘을 시험해보라고 했다. 늑대는 자기 힘으로 충분히 감당할 수 있으리라 여겨 그들이 마음대로 하게 내버려두었다. 그러나 늑대가 처음 힘을 주어 버티자마자 족쇄는 부서졌다. 그렇게 그는 레이딩에서 풀려났다.
그다음 아스 신족은 두 배로 튼튼한 족쇄를 만들어 드로미라 부르고, 늑대에게 그 족쇄로 다시 힘을 시험해보라고 했다. 이처럼 거대한 물건으로도 그를 붙잡아둘 수 없다면 힘으로 크게 이름을 떨치리라고 말했다. 늑대는 이 족쇄가 아주 튼튼하다고 생각했으나, 레이딩을 부순 뒤로 자신의 힘도 더 세어졌다고 생각했다. 이름을 떨치려면 위험을 무릅써야겠다는 생각이 들어, 제 몸에 족쇄를 채우게 했다. 아스 신족이 준비가 다 되었다고 하자, 늑대는 몸을 흔들고 족쇄를 땅에 내리쳤다. 온 힘을 다해 몸부림치고 버티어 족쇄를 부수니, 부서진 조각들이 멀리 날아갔다. 그렇게 그는 드로미를 떨쳐 벗어났다. 그 뒤로 무슨 일이든 맹렬하게 밀어붙일 때면 ‘레이딩에서 풀려나다’ 또는 ‘드로미를 떨쳐 벗어나다’라는 말을 쓰게 되었다.
그 일이 있은 뒤 아스 신족은 늑대를 묶을 수 없을까 두려워했다. 그러자 알푀드르는 프레이의 심부름꾼인 스키르니르라는 이를 스바르트알프헤임의 난쟁이들에게 내려보내 글레이프니르라는 족쇄를 만들게 했다. 그것은 여섯 가지로 만들었다. 고양이의 발소리, 여자의 수염, 산의 뿌리, 곰의 힘줄, 물고기의 숨결, 새의 침이었다. 네가 이 이야기를 전에는 몰랐더라도, 내가 네게 거짓말을 하지 않았다는 참된 증거는 이제 곧 찾아볼 수 있다. 여자에게는 수염이 없고, 고양이는 달려도 발소리가 나지 않으며, 산 아래에는 뿌리가 없다는 것을 보았을 것이다. 맹세코, 내가 네게 말한 것은 모두 그와 마찬가지로 참되다. 네가 확인할 수 없는 것들이 더러 있더라도 말이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “이것이 참말이라는 것은 분명히 알겠습니다. 그대가 방금 예로 든 것들은 제가 눈으로 볼 수 있으니까요. 그런데 그 족쇄는 어떤 모습으로 만들어졌습니까?”
하르가 말했다. “그것은 잘 말해줄 수 있다. 족쇄는 비단 조각처럼 매끄럽고 부드러웠지만, 얼마나 질기고 튼튼했는지는 이제 듣게 될 것이다. 족쇄가 아스 신족에게 전해지자, 그들은 심부름을 마친 사자에게 크게 고마워했다. 그러고는 암스바르트니르라는 호수에 있는 링비라는 작은 섬으로 가서 늑대도 불러 함께 데려갔다. 그들은 늑대에게 비단 끈을 보여주며 끊어보라고 했다. 그 굵기로 짐작되는 것보다는 좀 더 질기다고 말하며, 서로 건네주고 손의 힘으로 잡아당겼으나 끊어지지 않았다. 그래도 늑대라면 끊을 수 있으리라고 말했다.
그러자 늑대가 대답했다. ‘내가 보기에는 이런 가느다란 끈을 끊어보았자 이름을 떨칠 수는 없겠구나. 하지만 보기에 작더라도 마법과 속임수로 만든 것이라면, 그 끈은 내 다리에 채워지지 않을 것이다.’
아스 신족은 그가 앞서 커다란 쇠 족쇄들도 부쉈으니, 가느다란 비단 끈쯤은 곧 끊어버릴 것이라고 말했다. ‘하지만 이 끈을 끊을 수 없다면, 너는 신들을 두렵게 할 수도 없을 것이다. 그때는 우리가 너를 풀어주마.’
늑대가 말했다. ‘너희가 나를 묶어 스스로 풀려날 수 없게 하면, 너희는 교묘하게 나를 속여 도와주기를 한없이 미룰 것이다. 이 끈을 내 몸에 채우게 하고 싶지는 않다. 하지만 너희가 내 용기를 헐뜯게 하느니, 너희 가운데 하나가 내 입에 손을 넣어 이 일에 속임수가 없다는 담보로 삼아라.’
아스 신들은 서로를 바라보았다. 이제 곤란한 일이 두 가지가 되었다고 여겼으며, 아무도 제 손을 내놓으려 하지 않았다. 마침내 티르가 오른손을 내밀어 늑대의 입에 넣었다. 늑대가 힘을 주어 버티자 끈이 팽팽해졌고, 몸부림칠수록 더욱 세게 조여들었다. 그러자 티르만 빼고 모두 웃었다. 그는 손을 잃었다.
아스 신족은 늑대가 완전히 묶였음을 보고, 족쇄에 달린 겔갸라는 사슬을 잡아 굘이라는 커다란 바위판에 꿰었다. 그리고 그 바위판을 땅속 깊이 박았다. 그다음에는 트비티라는 큰 돌을 가져다 땅속 더 깊이 박아 넣고, 그 돌을 사슬의 고정 말뚝으로 삼았다. 늑대는 입을 크게 벌리고 몹시 몸부림치며 그들을 물려고 했다. 그들은 늑대의 입에 칼 한 자루를 쑤셔 넣었다. 칼자루의 가로막이는 아래턱에 걸리고 칼끝은 위턱에 닿았다. 그것이 늑대의 입을 벌려놓는 버팀대가 되었다. 늑대는 끔찍하게 울부짖으며 입에서 침을 흘린다. 그것이 반이라는 강이다. 그는 라그나로크가 올 때까지 그곳에 누워 있다.”
그러자 강글레리가 말했다. “로키는 참으로 끔찍한 자식들을 얻었군요. 하지만 이 남매는 하나같이 대단합니다. 그런데 아스 신족은 늑대에게서 해악이 닥치리라 예상하면서도 왜 그를 죽이지 않았습니까?”
하르가 대답했다. “신들은 자신들의 성소와 평화가 보장된 곳들을 그토록 소중히 여겨, 늑대가 오딘을 죽이게 되리라는 예언에도 불구하고 그 피로 그곳을 더럽히려 하지 않았다.”
그러자 강글레리가 물었다. “아스 여신들은 누구입니까?”
하르가 말했다. “프리그가 가장 높다. 그녀는 펜살리르라는 거처를 소유하고 있는데, 그곳은 매우 장엄하다. 둘째는 사가다. 그녀는 소크바베크에 사는데, 그곳은 넓고 훌륭한 곳이다. 셋째는 에이르다. 그녀는 가장 뛰어난 의술을 지녔다. 넷째는 게피온이다. 그녀는 처녀이며, 처녀로 죽은 여자들이 그녀를 섬긴다. 다섯째는 풀라다. 그녀 또한 처녀로, 머리를 풀어 늘어뜨리고 머리에 금띠를 두른다. 그녀는 프리그의 함을 들고 다니며 신발을 돌보고, 프리그와 은밀한 의논을 나눈다.
프레이야는 프리그와 더불어 가장 존귀하다. 그녀는 오드라는 남자와 혼인했다. 그들의 딸은 흐노스다. 흐노스는 어찌나 아름다운지, 아름답고 귀한 물건을 그녀의 이름을 따서 흐노시르라고 부른다. 오드는 먼 길을 떠났고, 프레이야는 그를 그리워하며 눈물을 흘리는데, 그녀의 눈물은 붉은 금이다. 프레이야에게는 이름이 많다. 그 까닭은 오드를 찾아 낯선 민족들 사이를 돌아다니며 스스로 여러 이름을 썼기 때문이다. 그녀는 마르돌, 회른, 게픈, 쉬르라고도 불린다. 프레이야는 브리싱가멘을 소유했다. 그녀는 바나디스라고도 불린다.
일곱째는 쇼픈이다. 그녀는 여자든 남자든 사람들의 마음이 사랑으로 향하도록 힘쓴다. 그래서 사랑하는 마음을 그녀의 이름을 따서 샤프니라고 부른다. 여덟째는 로픈이다. 그녀는 몹시 자애로우며 간청을 잘 들어 주므로, 전에는 금지되었거나 단호히 거절당한 듯한 경우에도 알푀드르나 프리그에게서 여자와 남자가 맺어질 허락을 받아 낸다. 허락을 로프라고 부르는 것은 그녀의 이름에서 비롯되었으며, 사람들이 그녀를 크게 칭송한다는 말도 그러하다. 아홉째는 바르다. 그녀는 사람들이 하는 맹세와 여자와 남자가 서로 맺는 사사로운 약속을 듣는다. 그래서 그런 약속을 바라르라고 부른다. 그녀는 약속을 저버리는 자들에게 복수한다. 열째는 보르다. 그녀는 지혜롭고 캐묻기를 잘하여, 어떤 일도 그녀에게 숨길 수 없다. 여자가 무엇을 알게 되면 그것을 ‘보르가 되었다’고 하는 표현은 여기서 나왔다.
열한째는 쉰이다. 그녀는 전당의 문을 지키며 들어와서는 안 되는 자들 앞에서 문을 닫는다. 또한 민회에서는 자신이 거짓임을 밝히려는 송사를 막는 일을 맡는다. 그래서 누군가가 부인할 때 ‘쉰이 앞을 가로막는다’고 한다. 열두째는 흘린이다. 그녀는 프리그가 어떤 위험에서든 구해 주고자 하는 사람들을 지키는 일을 맡는다. 여기서 위험을 피하는 사람을 두고 ‘흘레이니르’라고 하는 표현이 나왔다. 열셋째는 스노트라다. 그녀는 지혜롭고 몸가짐이 단정하다. 절제할 줄 아는 여자나 남자를 스노트르라고 부르는 것은 그녀의 이름에서 비롯되었다.
열넷째는 그나다. 프리그는 자신의 심부름을 시키려고 그녀를 여러 세계로 보낸다. 그녀에게는 하늘과 바다를 달리는 말이 있는데, 그 이름은 호프바르프니르다. 언젠가 그녀가 말을 타고 가는데, 반 신족 몇몇이 그녀가 공중을 달리는 모습을 보았다. 그때 그들 가운데 하나가 말했다.
‘저기 날아가는 것은 무엇인가,
저기 가는 것은 무엇인가,
저 하늘을 미끄러져 가는 것은?’
그녀가 대답했다.
‘나는 날지 않는다,
다만 달려가며
하늘을 미끄러져 갈 뿐,
호프바르프니르를 타고.
함스케르피르가
가르드로파와 낳은 말이지.’
높이 솟은 것을 두고 ‘그네파르’라고 하는 말은 그나의 이름에서 비롯되었다. 솔과 빌도 아스 여신들에 속하지만, 그들의 본성에 대해서는 앞서 이야기했다.”
“그 밖에도 발할라에서 술을 나르고 식기와 술잔을 돌보며 섬기는 여자들이 있다. 그들의 이름은 「그림니르가 말하기를」에 이렇게 나온다.
흐리스트와 미스트가
내게 뿔잔을 가져오기를 바라노라,
스케기욜드와 스코굴,
힐드와 트루드,
흘로크와 헤르표투르,
골과 게이라회드,
란드그리드와 라드그리드,
그리고 레긴레이프,
그들이 에인헤랴르에게 맥주를 나른다.
이들은 발키리라고 불린다. 오딘은 전투가 벌어질 때마다 이들을 보낸다. 이들은 사람들 가운데 죽을 자를 고르고 승패를 결정한다. 군과 로타, 그리고 스쿨드라는 가장 어린 노른은 언제나 말을 타고 나가 전사할 자들을 고르고 싸움의 향방을 결정한다. 토르의 어머니 요르드와 발리의 어머니 린드도 아스 여신들에 속한다.”
“기미르라는 남자가 있었는데, 그의 아내는 아우르보다였다. 그녀는 산거인의 혈통이었다. 그들의 딸은 게르드로, 모든 여자 가운데 가장 아름다웠다. 어느 날 프레이가 흘리드스캴프에 올라 온 세상을 둘러보았다. 북쪽을 바라보니 어느 거처에 크고 아름다운 집이 있었고, 한 여자가 그 집으로 걸어가고 있었다. 그녀가 두 손을 들어 자기 앞의 문을 열자, 그 손에서 하늘과 바다로 빛이 퍼져 나가 온 세상이 그녀로 말미암아 밝아졌다. 프레이는 그 성스러운 자리에 앉은 크나큰 오만의 대가로 이처럼 슬픔에 잠긴 채 그곳을 떠나게 되었다. 집에 돌아와서도 그는 아무 말도 하지 않았다. 잠도 자지 않고 마시지도 않았다. 누구도 감히 그에게 말을 걸지 못했다.
그러자 뇨르드가 프레이의 시종 스키르니르를 불러, 프레이에게 가서 말을 걸고 누구에게 그토록 화가 나서 사람들과 말도 하지 않는지 물어보라고 했다. 스키르니르는 가겠다고 했지만 내키지 않았고, 그에게서 험한 대답을 듣게 될 것이라고 말했다. 프레이에게 간 스키르니르는 어째서 그토록 풀이 죽어 사람들과 말도 하지 않느냐고 물었다. 프레이는 아름다운 여자를 보았으며, 그녀 때문에 너무나 괴로워 그녀를 얻지 못하면 오래 살지 못할 것이라고 대답했다. ‘그러니 이제 네가 가서 나를 위해 그녀에게 청혼하고, 그녀의 아버지가 원하든 원하지 않든 그녀를 이리로 데려와야겠다. 그 보답은 넉넉히 하마.’
스키르니르는 그 심부름을 가겠지만, 프레이가 자기에게 검을 주어야 한다고 대답했다. 그 검은 스스로 싸울 만큼 훌륭한 검이었다. 프레이는 그것 때문에 일이 막히게 두지 않고 그에게 검을 주었다. 스키르니르는 가서 프레이를 위해 그녀에게 청혼하여 승낙을 받아 냈다. 아흐레 뒤에 그녀는 바레이란 곳으로 와서 프레이와 혼례를 올리기로 했다. 스키르니르가 심부름의 결과를 프레이에게 전하자, 프레이는 이렇게 읊었다.
하룻밤도 길고,
이튿밤도 긴데,
사흘 밤을 어찌 견딜까?
내게는 흔히 한 달도
더 짧게 느껴졌건만,
이 혼인을 기다리는 반밤보다.
프레이가 벨리와 싸울 때 그토록 무기가 없어 사슴뿔로 그를 죽인 까닭이 바로 이것이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “프레이 같은 위대한 우두머리가 그만큼 좋은 다른 검도 없으면서 자기 검을 내주려 했다니 참으로 놀랍습니다. 벨리라는 자와 싸울 때 그것이 그에게 엄청난 곤경을 안겨 주었을 것입니다. 맹세컨대, 그때는 검을 준 일을 후회했을 것입니다.”
하르가 대답했다. “벨리와 맞붙었을 때는 대수로운 일이 아니었다. 프레이는 맨손으로도 그를 죽일 수 있었다. 무스펠의 아들들이 쳐들어올 때가 되면, 프레이는 검을 잃은 일이 훨씬 더 뼈아프게 느껴질 것이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “세상이 시작된 이래 전투에서 쓰러진 사람들은 모두 이제 발할라의 오딘에게 갔다고 하셨습니다. 오딘은 그들에게 어떤 양식을 마련해 줍니까? 그곳에는 사람들이 엄청나게 많을 듯합니다.”
하르가 대답했다. “네 말이 옳다. 그곳에는 사람들이 엄청나게 많다. 앞으로는 훨씬 더 많아질 것이지만, 늑대가 올 때면 그마저도 너무 적다고 여길 것이다. 그러나 발할라에 사람이 아무리 많아도 세흐림니르라는 수퇘지의 고기는 그들 모두가 먹기에 넉넉하다. 그 돼지는 날마다 삶아지지만 저녁이면 온전해진다. 다만 네가 지금 묻는 이 물음에 관해서는, 참되게 이야기할 만큼 아는 사람이 드물 듯하구나. 요리사의 이름은 안드흐림니르이며, 솥의 이름은 엘드흐림니르다. 이렇게 전해진다.
안드흐림니르는
엘드흐림니르에서
세흐림니르를 삶는다,
고기 가운데 으뜸인 것을.
그러나 아는 이는 드물다,
에인헤랴르가 무엇을 먹고 사는지.”
그러자 강글레리가 물었다. “오딘도 에인헤랴르와 같은 음식을 먹습니까?”
하르가 말했다. “그는 자기 식탁에 놓인 음식을 자신이 기르는 두 늑대에게 주는데, 그들의 이름은 게리와 프레키다. 그 자신에게는 음식이 필요 없다. 포도주가 그에게는 음료이자 음식이다. 이렇게 전해진다.
게리와 프레키를
싸움에 익숙한,
영광스러운 군세의 아버지가 배불리 먹인다.
그러나 포도주만으로
무기로 이름 높은
오딘은 언제나 살아간다.
까마귀 두 마리가 그의 어깨에 앉아, 보고 들은 소식을 모두 그의 귓가에 전한다. 그들의 이름은 후긴과 무닌이다. 그는 동틀 무렵 그들을 내보내 온 세상을 날아다니게 하며, 그들은 아침 식사 때 돌아온다. 이 덕분에 그는 많은 소식을 안다. 그래서 사람들은 그를 까마귀의 신이라고 부른다. 이렇게 전해지는 것처럼 말이다.
후긴과 무닌은
날마다 날아다닌다,
드넓은 대지 위를.
나는 후긴이
돌아오지 않을까 두렵지만,
무닌이 더욱 걱정된다.”
그러자 강글레리가 물었다. “에인헤랴르에게는 음식처럼 넉넉하게 마실 수 있는 무엇이 있습니까? 아니면 그곳에서는 물을 마십니까?”
하르가 말했다. “알푀드르가 왕들이나 야를들, 그 밖의 권세 있는 사람들을 불러 놓고 물을 마시게 하겠느냐고 묻다니, 이번에는 이상한 질문을 하는구나. 맹세컨대, 발할라에 오는 많은 이들은 죽기까지 상처와 고통을 견뎌 냈는데, 그곳에서 더 나은 환대를 받지 못한다면 물 한 모금에 너무 비싼 값을 치렀다고 여길 것이다. 그곳에 관해 다른 이야기를 해 주마. 헤이드룬이라는 암염소가 발할라 위에 서서 레라드라는 매우 이름난 나무의 가지에서 잎을 뜯어 먹는다. 그 젖꼭지에서는 봉밀주가 흘러나와 날마다 큰 술통을 하나 가득 채운다. 그 양이 어찌나 많은지 에인헤랴르가 모두 흠뻑 취할 수 있다.”
그러자 강글레리가 말했다. “그들에게 참으로 쓸모 있는 염소로군요. 그 염소가 뜯어 먹는 나무도 더없이 훌륭한 나무일 것입니다.”
하르가 말했다. “그보다 더 놀라운 것은 에이크쉬르니르라는 수사슴이다. 그 사슴도 발할라 위에 서서 그 나무의 가지를 뜯어 먹는다. 그 뿔에서 물방울이 어찌나 많이 떨어지는지, 아래에 있는 흐베르겔미르로 흘러들어 다음과 같은 이름의 강들이 거기서 흘러나온다. 시드, 비드, 세킨, 에킨, 스뵐, 군트로, 표름, 핌불툴, 기풀, 괴풀, 괴물, 게이르비물이다. 이 강들은 아스 신족의 거처를 가로질러 흐른다. 또 이런 이름의 강들도 있다. 튄, 빈, 퇼, 횔, 그라드, 군트라인, 뉘트, 뇌트, 뇬, 흐뢴, 비나, 베그스빈, 티오드누마다.”
그러자 강글레리가 말했다. “지금 들려주신 이야기들은 참으로 놀랍습니다. 발할라는 엄청나게 큰 집일 것입니다. 문 앞이 몹시 붐빌 때가 많겠군요.”
하르가 대답했다. “어째서 그 전당에 문이 몇 개나 있는지, 또는 얼마나 큰지는 묻지 않느냐? 그 이야기를 듣고 나면, 누구든 원하는 대로 드나들지 못하는 쪽이 오히려 이상하다고 할 것이다. 그리고 참으로 말하건대, 그곳에 자리를 잡는 일도 그곳으로 들어가는 일만큼이나 비좁을 것이 없다. 「그림니르가 말하기를」에서 이 대목을 들어 보아라.
오백 개의 문에
마흔 개를 더한 만큼,
발할라에 문이 있다고 나는 생각한다.
팔백 명의 에인헤랴르가
한꺼번에 한 문으로 나간다,
늑대와 싸우러 떠날 때면.”
그러자 강글레리가 말했다. “발할라에는 참으로 많은 사람이 있군요. 내 믿음을 걸고 말하건대, 그토록 큰 군대를 거느리는 오딘은 참으로 위대한 군주입니다. 그런데 에인헤랴르는 술을 마시지 않을 때 무엇을 즐깁니까?”
하르가 말했다. “그들은 날마다 옷을 입고 나면 무장을 갖추고 뜰로 나가 싸우며 서로를 쓰러뜨린다. 그것이 그들의 놀이다. 그러다 아침 끼니때가 가까워지면 말을 타고 발할라로 돌아와 술자리에 앉는다. 여기서 이렇게 말한 바와 같다.
모든 에인헤랴르는
오딘의 뜰에서
날마다 서로 칼을 휘두른다.
죽을 자들을 골라내고
싸움터에서 말을 타고 돌아와
다시 화목하게 함께 앉는다.
네가 한 말은 참으로 옳다. 오딘은 참으로 위대하다. 그것을 보여 주는 예는 많다. 아스 신족 자신들의 말에도 이렇게 나와 있다.
물푸레나무 이그드라실은
나무 가운데 으뜸이요,
스키드블라드니르는 배 가운데,
오딘은 아스 신족 가운데,
슬레이프니르는 말 가운데,
비프로스트는 다리 가운데,
브라기는 시인 가운데,
하브로크는 매 가운데,
가름은 개 가운데 으뜸이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “그 말 슬레이프니르는 누구의 소유이며, 그 말에 관해서는 어떤 이야기가 있습니까?”
하르가 말했다. “너는 슬레이프니르에 관해 알지 못하고, 그 말이 태어나게 된 사연도 모르는구나. 하지만 그 이야기는 네가 듣기에 흥미로울 것이다. 신들이 터전을 잡기 시작한 지 얼마 안 되었을 때, 신들이 미드가르드를 세우고 발할라를 지은 뒤에 어떤 장인이 찾아왔다. 그는 산거인과 서리거인들이 미드가르드 안으로 들어오더라도 든든하고 안전하게 막아 낼 만큼 훌륭한 성벽을 한 해 반 만에 지어 주겠다고 했다. 그 대가로 프레이야를 아내로 얻고, 해와 달도 받겠다고 요구했다.
그러자 아스 신족은 모여 이야기를 나누며 의논했고, 장인과 이런 계약을 맺었다. 그가 한겨울 동안 성벽을 완성한다면 요구한 것을 얻되, 여름 첫날에 성벽의 어느 한 부분이라도 미완성으로 남아 있다면 보수를 받지 못한다는 것이었다. 그는 그 일에 누구의 도움도 받아서는 안 되었다. 그들이 이 조건을 말해 주자, 그는 스바딜파리라는 자기 말의 도움을 받을 수 있도록 허락해 달라고 청했다. 로키가 권하여 그 요구가 받아들여졌다.
그는 겨울 첫날부터 성벽을 짓기 시작했고, 밤이면 말을 부려 돌을 날랐다. 아스 신족은 그 말이 그토록 커다란 바위들을 끄는 것을 보고 크게 놀랐다. 말은 장인보다 배나 되는 힘든 일을 해냈다. 그들의 계약에는 확실한 증인들과 수많은 맹세가 따랐다. 토르가 돌아왔을 때를 생각하면 거인으로서는 신변의 안전을 보장받지 않고 아스 신족과 함께 있는 것이 불안했기 때문이다. 그때 토르는 트롤들을 때려잡으러 동쪽으로 떠나 있었다.
겨울이 지나가면서 성벽을 쌓는 일은 크게 진척되었다. 성벽은 너무도 높고 튼튼하여 공격할 엄두도 낼 수 없었다. 여름이 사흘 앞으로 다가왔을 때는 성문도 거의 완성되어 있었다. 그러자 신들은 재판석에 앉아 대책을 의논하며 서로에게 물었다. 누가 프레이야를 요툰헤임으로 시집보내거나, 하늘에서 해와 달을 떼어 거인들에게 줌으로써 대기와 하늘을 그토록 망쳐 놓자고 했느냐는 것이었다. 모두가 한마음으로, 온갖 악한 일을 꾸미는 자인 라우페이의 아들 로키가 이 일을 꾸몄을 것이라고 결론지었다. 그들은 장인이 보수를 받지 못하게 할 방도를 찾아내지 못한다면 로키는 비참하게 죽어 마땅하다고 말하며 그를 몰아붙였다. 겁이 난 로키는 무슨 수를 쓰더라도 장인이 보수를 받지 못하도록 하겠다고 맹세했다.
바로 그날 저녁, 장인이 스바딜파리를 데리고 돌을 가지러 나갔을 때 어떤 숲에서 암말 한 마리가 달려 나와 그 말에게 다가가 울었다. 말은 그것이 어떤 말인지 알아차리자 흥분하여 밧줄을 끊고 암말에게 달려갔다. 암말은 숲으로 달아났고, 장인은 말을 붙잡으려고 뒤쫓았다. 두 말은 밤새 달렸으므로 그날 밤의 작업은 중단되었으며, 이튿날에도 전처럼 일이 진척되지 않았다. 일을 완성할 수 없으리라는 것을 깨달은 장인은 거인의 격노에 휩싸였다.
아스 신족은 찾아온 자가 산거인이라는 사실을 확실히 알게 되자 맹세를 지킬 생각을 버리고 토르를 불렀다. 토르는 곧바로 왔고, 이내 망치 묠니르가 공중으로 치솟았다. 토르는 해나 달 대신 그것으로 공사 대금을 치렀다. 그가 요툰헤임에서 살아갈 길을 막아 버린 것이다. 첫 타격에 두개골을 산산조각 내어 그를 니플헤임 아래로 내려보냈다.
한편 로키는 스바딜파리와 그런 일을 치른 탓에 얼마 뒤 망아지를 낳았다. 그 망아지는 잿빛에 다리가 여덟이었으며, 신들과 인간들 사이에서 가장 뛰어난 말이다. 「볼루스파」에는 이렇게 나온다.
그러자 모든 권능의 신들이
심판의 자리에 앉아,
더없이 거룩한 신들이
이 일을 의논했다.
누가 온 하늘을
간계로 더럽혔는가,
누가 거인의 종족에게
오드의 여인을 내주었는가.
맹세는 짓밟혔다.
말과 서약도,
그들 사이에 오갔던
굳건한 약속도 모두.
토르 홀로 거기서 쳐 죽였다,
분노에 휩싸여.
그런 소식을 들으면
그는 좀처럼 가만히 있지 않는다.”
그러자 강글레리가 말했다. “스키드블라드니르에 관해 어떤 이야기가 있기에 배 가운데 으뜸이라 합니까? 그만큼 큰 배는 없습니까?”
하르가 말했다. “스키드블라드니르는 배 가운데 가장 뛰어나며 더없이 정교하게 만들어졌지만, 가장 큰 배는 나글파르다. 그것은 무스펠의 소유다. 이발디의 아들들인 몇몇 난쟁이가 스키드블라드니르를 만들어 프레이에게 주었다. 그 배는 아스 신족 모두가 무기와 군장을 갖추고 탈 수 있을 만큼 크다. 돛을 올리기만 하면 어디로 가든 순풍이 분다. 바다로 나가지 않을 때에는 천처럼 접어 주머니에 넣어 둘 수 있는데, 그만큼 많은 부품으로 더없이 솜씨 있게 만들어졌기 때문이다.
그러자 강글레리가 말했다. “스키드블라드니르는 훌륭한 배군요. 하지만 그렇게 만들려면 대단한 마법을 썼을 것입니다. 토르는 어디에 가서든 힘이나 마법 때문에 자기가 감당하지 못할 만큼 강력하거나 힘센 상대를 만난 적이 없습니까?”
그러자 하르가 말했다. “그런 이야기를 할 수 있는 사람은 드물 것 같다. 하지만 그도 어렵다고 여긴 일은 많았다. 설령 무언가가 너무도 강하거나 힘이 세어 토르가 이겨 내지 못한 일이 있었다 해도, 그런 일을 이야기할 의무는 없다. 토르가 가장 강하다는 것을 보여 주는 예는 많으며, 그러므로 모두가 그것을 믿어야 하기 때문이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “내가 여러분 가운데 아무도 대답할 수 없는 일을 물은 듯하군요.”
그러자 야픈하르가 말했다. “우리는 사실이라고 믿기 어려운 사건들에 관한 이야기를 들은 적이 있다. 하지만 그 일의 진상을 전할 수 있는 이가 여기 가까이 앉아 있을 것이다. 여태껏 한 번도 거짓말을 하지 않은 그가 이제 처음으로 거짓말을 하지는 않으리라고 너도 믿을 것이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “이 물음에 답을 얻을 수 있다면 나는 여기 서서 듣겠습니다. 그렇지 않고 내가 묻는 것에 대답하지 못한다면, 여러분이 패했다고 하겠습니다.”
그러자 트리디가 말했다. “우리로서는 이야기하기가 달갑지 않아도, 그가 이 이야기를 알고 싶어 한다는 것은 이제 분명하다. 이야기의 시작은 이렇다. 수레를 모는 토르가 염소들을 데리고 수레를 타고 길을 떠났는데, 로키라는 아스 신도 함께 갔다. 그들은 저녁에 한 농부의 집에 이르러 하룻밤 묵게 되었다. 그날 저녁 토르는 자기 염소 두 마리를 모두 잡았다. 그런 다음 가죽을 벗겨 솥에 넣었다. 고기가 익자 토르와 그의 동행은 저녁을 먹으려고 자리에 앉았다. 토르는 농부와 그의 아내, 아이들도 함께 먹자고 불렀다. 농부의 아들은 티알피, 딸은 로스크바라는 이름이었다. 토르는 염소 가죽들을 불에서 떨어진 곳에 펼쳐 놓고, 농부와 그 집 사람들이 뼈를 염소 가죽 위에 던져 놓아야 한다고 말했다. 농부의 아들 티알피는 염소의 넓적다리뼈를 들고 자기 칼로 쪼개 깨뜨려 골수를 꺼내 먹었다.
토르는 그곳에서 밤을 보냈다. 동이 트기 전 새벽에 그는 일어나 옷을 입고 망치 묠니르를 들어 염소 가죽들을 축성했다. 그러자 염소들이 일어났는데, 한 마리는 뒷다리를 절었다. 토르는 그것을 알아차리고 농부나 그 집 사람들이 염소 뼈를 제대로 다루지 않았으리라고 말했다. 그는 넓적다리뼈가 부러졌음을 알아보았다. 그 일을 길게 이야기할 필요는 없다. 토르가 눈썹을 눈 위로 내려뜨리는 모습을 보았을 때 농부가 얼마나 겁에 질렸을지는 누구나 알 수 있을 것이다. 눈이 드러난 부분을 보자 농부는 그 눈길만으로도 자신이 쓰러져 죽으리라고 생각했다. 토르는 손마디가 하얗게 질리도록 망치 자루를 움켜쥐었다. 농부와 온 집안사람들은 당연히 그럴 만도 하게 다급히 소리치며 살려 달라고 빌었고, 보상으로 가진 것을 모두 내놓겠다고 했다. 그들이 두려워하는 모습을 보자 토르의 분노가 가라앉았고 마음이 누그러졌다. 그는 화해의 대가로 그들의 아이들 티알피와 로스크바를 받았다. 그리하여 둘은 그의 종이 되어 그 뒤로 늘 그를 따라다닌다.
그는 염소들을 그곳에 남겨 두고 동쪽 요툰헤임으로 길을 떠나 바다에까지 이르렀으며, 그 깊은 바다를 건넜다. 육지에 닿자 그는 로키, 티알피, 로스크바와 함께 뭍으로 올라갔다. 그들이 잠시 걸어가자 커다란 숲이 나타났다. 그들은 어두워질 때까지 온종일 걸었다. 티알피는 모든 사람 가운데 발이 가장 빨랐다. 그는 토르의 양식 자루를 짊어지고 있었지만, 먹을 것은 넉넉하지 않았다.
어두워지자 그들은 하룻밤 묵을 곳을 찾다가 몹시 커다란 집 한 채를 발견했다. 입구는 집 한쪽 끝에 있었고, 너비가 집의 너비와 같았다. 그들은 그곳에서 잠자리를 잡았다. 그런데 한밤중에 큰 지진이 일어났다. 땅이 그들 밑에서 크게 출렁였고 집도 흔들렸다. 토르는 일어나 동행들을 불렀고, 그들은 주위를 더듬어 살피다가 집 한가운데 오른쪽으로 딸린 방을 찾아 그리로 들어갔다. 토르는 입구에 앉았고, 나머지는 그보다 안쪽에 있었다. 그들은 겁에 질렸지만, 토르는 망치 자루를 붙들고 자신을 지킬 작정이었다. 그때 그들은 커다란 울림과 굉음을 들었다.
동이 트자 토르는 밖으로 나갔다. 그러자 멀지 않은 숲속에 한 사내가 누워 있는 것이 보였는데, 몸집이 보통 큰 것이 아니었다. 그는 잠들어 요란하게 코를 골고 있었다. 토르는 밤중에 무슨 소리가 났던 것인지 이제 알겠다고 생각했다. 그는 힘의 띠를 졸라맸고, 신의 힘이 더욱 강해졌다. 바로 그때 사내가 잠에서 깨어 재빨리 일어났다. 전해지는 말로는 토르가 망치로 그를 치기를 주저한 것은 그때 한 번뿐이었다고 한다. 토르는 그의 이름을 물었다. 그는 자기가 스크리미르라고 하며 말했다. “하지만 나는 네 이름을 물을 필요가 없다. 네가 아스 신족의 토르인 줄 알겠다. 그런데 네가 내 장갑을 끌어다 놓았느냐?”
스크리미르는 손을 뻗어 장갑을 집어 들었다. 그제야 토르는 밤중에 집으로 여겼던 것이 그것이고, 딸린 방은 장갑의 엄지손가락이었다는 것을 알았다. 스크리미르는 토르에게 자기가 길동무가 되어도 좋겠느냐고 물었고, 토르는 그러자고 했다. 스크리미르는 양식 꾸러미를 풀어 아침을 먹을 준비를 했고, 토르와 동료들은 다른 곳에서 그리했다. 스크리미르는 양식을 한데 합치자고 제안했고, 토르는 동의했다. 그러자 스크리미르는 그들의 양식을 모두 한 꾸러미에 묶어 등에 짊어졌다. 그는 낮 동안 앞장서 걸었는데, 보폭이 제법 컸다. 저녁 늦게 스크리미르는 커다란 참나무 아래에 그들이 밤을 보낼 자리를 잡았다. 그러고는 토르에게 자기는 누워 자겠다고 말하며 덧붙였다. “너희는 양식 꾸러미를 가져다가 저녁을 차려 먹어라.”
이내 스크리미르는 잠들어 심하게 코를 골았다. 토르는 양식 꾸러미를 가져다가 풀려고 했다. 믿기 어려운 이야기겠지만, 그는 매듭 하나도 풀지 못했고 가죽끈 끝 하나도 움직여 전보다 느슨하게 만들 수 없었다. 아무 소용이 없다는 것을 깨달은 그는 화가 나서 망치 묠니르를 두 손으로 움켜쥐고, 스크리미르가 누운 곳으로 한 발을 내디뎌 그의 머리를 내리쳤다. 스크리미르는 잠에서 깨어 나뭇잎이라도 머리에 떨어졌느냐고 묻더니, 그들은 이제 밥을 먹고 잠자리에 들 준비가 되었느냐고 물었다. 토르는 이제 자러 가겠다고 말했다. 그들은 다른 참나무 아래로 갔다. 사실대로 말하자면, 그때 그들은 마음 놓고 잠들 수가 없었다.
한밤중에 토르는 스크리미르가 곤히 잠들어 숲이 쩌렁쩌렁 울리도록 코 고는 소리를 들었다. 그는 일어나 스크리미르에게 다가가 망치를 빠르고 힘차게 휘둘러 정수리 한가운데를 내리쳤다. 망치 대가리가 머릿속으로 깊이 박히는 것이 느껴졌다. 바로 그때 스크리미르가 잠에서 깨어 말했다. “이번에는 무슨 일이냐? 도토리라도 내 머리에 떨어졌느냐? 아니면 토르, 네게 무슨 일이라도 있느냐?”
토르는 황급히 물러나 자신도 방금 잠에서 깼다고 대답하고는, 지금은 한밤중이니 아직 잘 때라고 말했다. 토르는 세 번째로 그를 칠 기회가 생긴다면 그가 다시는 자기를 보지 못하도록 하겠다고 생각했다. 그는 누운 채 스크리미르가 다시 깊이 잠들기를 기다렸다. 동트기 조금 전, 스크리미르가 잠들었음을 알리는 소리를 듣자 그는 일어나 달려들었다. 그러고는 온 힘을 다해 망치를 휘둘러 위로 드러난 관자놀이를 내리쳤다. 망치는 자루 바로 밑까지 박혀 들어갔다.
하지만 스크리미르는 일어나 앉아 뺨을 쓸며 말했다. “내 위의 나무에 새들이 앉아 있나? 잠에서 깨어 보니 나뭇가지에서 무슨 부스러기가 머리로 떨어진 것 같더구나. 토르, 깨어 있느냐? 이제 일어나 옷을 입을 때가 되었겠구나. 너희는 이제 우트가르드라는 성까지 멀리 갈 필요가 없다. 너희가 나더러 몸집이 작은 사내는 아니라고 서로 수군대는 것을 들었다만, 우트가르드에 가면 나보다 더 큰 사내들을 보게 될 것이다. 이제 너희에게 좋은 충고를 해 주겠다. 잘난 체하지 마라. 우트가르드 로키의 가신들은 너희 같은 꼬마들이 건방진 소리를 하는 것을 순순히 참아 주지 않을 것이다. 아니면 되돌아가라. 내 생각에는 그쪽을 택하는 편이 너희에게 낫겠다. 그래도 계속 가겠다면 동쪽으로 향해라. 나는 이제 너희 눈에 보이는 저 산들을 향해 북쪽으로 가야 한다.”
스크리미르는 양식 꾸러미를 들어 등에 걸머지고는 그들의 길에서 옆으로 꺾어 숲속으로 떠났다. 아스 신들이 그에게 무사히 다시 만나자고 인사했다는 이야기는 전해지지 않는다.
토르와 그 일행은 다시 길을 나서 정오까지 걸었다. 그러자 어느 들판에 성 하나가 서 있는 것이 보였다. 그 꼭대기를 올려다보려면 목덜미가 등에 닿도록 고개를 젖혀야 했다. 그들은 성으로 다가갔다. 성문 앞에는 빗장살로 된 문이 닫혀 있었다. 토르가 그 문으로 가서 열어 보려 했으나 열 수 없었다. 그래도 성 안에 들어가려고 애쓰다가 빗장살 사이로 몸을 밀어 넣어 안으로 들어갔다. 그곳에서 큰 전당을 보고 그리로 향했다. 전당의 문은 열려 있었다. 안으로 들어가 보니 두 줄의 긴 의자에 사람들이 많이 앉아 있었는데, 대부분 몸집이 몹시 컸다.
이윽고 그들은 왕인 우트가르드 로키 앞으로 가서 인사를 했다. 그는 한참 만에 그들을 쳐다보더니 이를 드러내며 씩 웃고 말했다. “먼 곳 소식은 늦게야 듣는 법이지. 내 짐작이 틀렸나? 이 애송이가 바로 수레를 모는 토르란 말인가? 그래도 보기보다는 대단한 자겠지. 그런데 그대들 일행은 어떤 재주를 겨룰 자신이 있는가? 어떤 기예나 솜씨든 남들 대부분보다 뛰어난 것이 없으면 이곳에서 우리와 함께 지낼 수 없네.”
그러자 맨 뒤에 들어온 로키라는 자가 말했다. “제게는 당장이라도 겨룰 수 있는 재주가 하나 있습니다. 이 안에 저보다 음식을 빨리 먹을 자는 아무도 없습니다.”
우트가르드 로키가 대답했다. “말대로 해낸다면 그것도 재주지. 그렇다면 그 재주를 시험해 보세.” 그러고는 긴 의자 저편을 향해 로기라는 자에게 전당 한가운데로 나와 로키와 겨루라고 외쳤다. 커다란 구유 하나를 가져다가 전당 바닥에 놓고 고기를 가득 채웠다. 로키는 한쪽 끝에 앉고 로기는 다른 쪽 끝에 앉았다. 둘은 저마다 있는 힘껏 빨리 먹어 치워 구유 한가운데서 만났다. 로키는 뼈에 붙은 고기를 모두 먹었으나, 로기는 고기에 뼈까지 모두 먹고 구유마저 먹어 버렸다. 그러니 모두가 로키의 패배라고 여겼다.
이어서 우트가르드 로키는 저 젊은이는 무슨 재주를 부릴 수 있느냐고 물었다. 티알피는 우트가르드 로키가 내세우는 누구와든 몇 차례 달리기를 겨뤄 보겠다고 했다. 우트가르드 로키는 훌륭한 재주라고 하면서, 이 재주를 제대로 보이려면 발이 아주 빨라야 할 터라고 말했다. 그래도 곧바로 겨뤄 보게 하겠다고 했다. 우트가르드 로키가 일어나 밖으로 나갔다. 그곳에는 평평한 들판을 따라 달리기 좋은 길이 있었다. 우트가르드 로키는 후기라는 어린 소년을 불러 티알피와 달리기를 겨루라고 했다.
첫 번째로 달리자 후기는 티알피보다 훨씬 앞서서, 결승점에 닿고도 몸을 돌려 그를 마주하러 달려왔다. 우트가르드 로키가 말했다. “티알피, 이기려면 더욱 힘을 내야겠군. 그래도 지금껏 이곳에 온 사람 가운데 그대만큼 발 빠른 자는 보지 못했다는 것도 사실일세.”
그들은 다시 두 번째로 달렸다. 이번에 후기가 결승점에 닿아 몸을 돌렸을 때는 티알피와의 거리가 화살을 멀리 쏘아야 닿을 만큼 벌어져 있었다. 우트가르드 로키가 말했다. “티알피도 잘 달린다고 생각하네만, 이제 그가 이기리라고는 믿지 않네. 그래도 세 번째로 달려 보면 판가름이 나겠지.”
그들은 또 달렸다. 후기가 결승점에 이르러 몸을 돌렸을 때, 티알피는 아직 중간에도 이르지 못했다. 그러자 모두가 이 승부는 결판이 났다고 말했다.
이어서 우트가르드 로키는 토르에게, 사람들이 그의 위업에 관해 그토록 대단한 이야기를 하고 있으니 그들 앞에서 어떤 재주를 보이고 싶으냐고 물었다. 토르는 누구와든 술 마시기를 겨루는 것이 가장 좋겠다고 말했다. 우트가르드 로키는 좋다고 하더니 전당 안으로 들어가 시종을 불렀다. 그리고 신하들이 벌주를 마실 때 쓰는 뿔잔을 가져오라고 했다. 곧 시종이 뿔잔을 가져와 토르의 손에 건넸다.
우트가르드 로키가 말했다. “이 뿔잔은 단숨에 비워야 잘 마셨다고 하지. 두 번에 나누어 비우는 사람도 있네만, 아무리 술을 못 마셔도 세 번에 비우지 못하는 자는 없네.”
토르가 뿔잔을 보니 그다지 커 보이지는 않았으나 길이는 제법 길었다. 그는 몹시 목이 말랐으므로 술을 마시기 시작했다. 다시는 뿔잔에 고개를 숙일 필요가 없으리라 생각하며 꿀꺽꿀꺽 크게 들이켰다. 그러나 숨이 다해 뿔잔에서 고개를 들고 얼마나 줄었는지 살펴보니, 아까보다 수위가 낮아졌다고 해도 그 차이가 아주 조금인 듯했다.
우트가르드 로키가 말했다. “잘 마셨네만, 그리 많이 마시지는 않았군. 아스 신족의 토르가 이보다 더 마시지 못한다는 말을 들었다면 나는 믿지 않았을 걸세. 그래도 두 번째에는 다 비우고 싶겠지.”
토르는 아무 대답도 하지 않고 뿔잔을 입에 댔다. 이번에는 더 크게 한 모금 마시리라 생각하며 숨이 닿는 데까지 힘껏 들이켰다. 그러나 뿔잔의 뾰족한 끝은 여전히 그가 바라는 만큼 올라가려 하지 않았다. 입에서 뿔잔을 떼고 안을 들여다보니 이번에는 처음보다도 적게 줄어든 듯했다. 그래도 이제는 잔이 넘칠 걱정 없이 들고 다닐 만한 여유가 생겼다.
우트가르드 로키가 말했다. “이게 어찌 된 일인가, 토르? 마지막 한 모금을 위해 힘을 아끼는 모양인데, 그래서는 득이 없을 걸세. 내 보기에 세 번째에 이 뿔잔을 비우려면 이번에 가장 많이 마셔야 할 것 같군. 다른 겨루기에서도 이번보다 나은 솜씨를 보이지 못한다면, 이곳에서는 아스 신족이 그대를 일컫듯 그토록 대단한 사내라 불릴 수 없을 걸세.”
토르는 화가 나서 뿔잔을 입에 대고 있는 힘껏 맹렬하게 마시며 술을 들이켰다. 뿔잔 안을 살펴보니 이번에는 그나마 조금 눈에 띄게 줄어 있었다. 그는 뿔잔을 내주고 더는 마시려 하지 않았다.
우트가르드 로키가 말했다. “이제 그대의 힘이 우리가 생각했던 만큼 크지 않다는 것은 분명하군. 다른 겨루기도 더 해 보겠는가? 이번 겨루기로는 그대에게 아무런 보탬도 되지 않았음이 드러났네.”
토르가 대답했다. “다른 겨루기도 더 해 볼 수 있소. 하지만 내가 고향에서 아스 신족과 함께 있을 때 이만큼 마신 것을 그토록 적다고 했다면 이상하게 여겼을 것이오. 이제는 무슨 겨루기를 해 보라는 것이오?”
우트가르드 로키가 말했다. “이곳 어린아이들은 내 고양이를 땅에서 들어 올리는 놀이를 한다네. 별것 아닌 일로 여기겠지. 그대가 내 생각보다 훨씬 힘이 약하다는 것을 먼저 보지 못했다면, 아스 신족의 토르에게 이런 말을 꺼낼 생각조차 못 했을 걸세.”
그러자 회색 고양이 한 마리가 전당 바닥으로 뛰어나왔다. 몸집이 제법 컸다. 토르는 고양이에게 다가가 배 한가운데 밑으로 손을 넣고 들어 올렸다. 그러나 토르가 손을 들어 올리는 만큼 고양이도 등을 둥글게 굽혔다. 토르가 팔을 최대한 높이 뻗었을 때 고양이의 발 하나가 땅에서 떨어졌을 뿐, 그 이상은 어찌할 수 없었다.
우트가르드 로키가 말했다. “이 겨루기도 내가 예상한 대로 되었군. 고양이는 제법 크고, 토르는 이곳에 있는 우리 장대한 사내들에 견주면 키도 작고 몸집도 작으니.”
토르가 말했다. “그대들이 나를 그토록 작다고 하니, 누구든 한 사람 나와서 나와 씨름해 보시오! 이제 나는 화가 났소.”
우트가르드 로키는 긴 의자들을 둘러보며 대답했다. “이 안에는 그대와 씨름하는 것을 하찮게 여기지 않을 사람이 하나도 보이지 않는군.” 그러고는 다시 말했다. “우선 이렇게 해 보세. 내 양어머니인 엘리 할멈을 이리로 부르게. 토르가 원한다면 그 할멈과 씨름하게 하지. 내가 보기에 토르 못지않게 힘세 보이던 사내들도 그 할멈에게 넘어졌다네.”
곧 늙은 할머니 하나가 전당 안으로 들어왔다. 우트가르드 로키는 그 할머니에게 아스 신족의 토르와 씨름하라고 했다. 길게 이야기할 것도 없다. 토르가 씨름에 힘을 쓸수록 할머니는 더욱 굳건히 버티고 섰다. 그러더니 할머니가 기술을 걸기 시작했다. 토르는 발밑이 흔들렸고, 몹시 거칠게 뒤엉켜 겨루다가 얼마 지나지 않아 한쪽 무릎을 꿇고 말았다. 우트가르드 로키가 다가와 그만 씨름을 멈추라고 하면서, 토르는 자신의 신하 가운데 다른 누구에게도 씨름을 청할 필요가 없겠다고 말했다. 때마침 밤도 깊어 있었다. 우트가르드 로키는 토르와 그 일행을 자리로 안내했고, 그들은 융숭한 대접을 받으며 그곳에서 하룻밤을 보냈다.
아침이 되어 날이 밝자마자 토르와 그 일행은 일어나 옷을 입고 떠날 채비를 했다. 그때 우트가르드 로키가 와서 그들을 위해 상을 차리게 했다. 좋은 음식과 술을 넉넉히 내어 융숭하게 대접했다. 식사를 마친 그들은 길을 나섰다. 우트가르드 로키는 그들을 배웅하며 성 밖까지 함께 걸어갔다. 헤어질 때가 되자 우트가르드 로키는 토르에게 이번 여행이 어떠했는지, 자신보다 더 강한 자를 만나 보았는지 물었다. 토르는 그들과 겨루면서 크게 수치를 당했다는 사실을 부인할 수는 없겠다고 말했다. “그대들은 나를 힘없는 사내라고 부를 것이오. 그 점이 나는 못마땅하오.”
우트가르드 로키가 말했다. “이제 그대가 성 밖으로 나왔으니 진실을 말해 주겠네. 내가 살아서 뜻대로 할 수 있는 한, 그대는 두 번 다시 그 안에 들어오지 못할 걸세. 맹세코, 그대에게 그토록 엄청난 힘이 있다는 것을 미리 알았더라면 처음부터 들어오지도 못했을 걸세. 그대는 하마터면 우리를 큰 재앙에 빠뜨릴 뻔했네. 하지만 나는 그대에게 눈속임을 썼지. 맨 처음 숲에서 그대들과 만났을 때도 내가 찾아간 것이었네. 그대가 식량 자루를 풀려고 했을 때는 내가 그것을 마법의 쇠로 묶어 놓아서 어디를 풀어야 할지 찾을 수 없었지. 그 뒤 그대는 망치로 나를 세 번 내리쳤네. 첫 번째가 가장 약했지만, 그것조차 맞았다면 나를 죽이기에 충분했을 걸세. 그런데 그대는 내 전당 옆에 꼭대기가 평평한 바위산을 보았지. 거기에 네모진 골짜기 셋이 파여 있고, 그중 하나가 가장 깊은 것도 보았을 걸세. 그것이 그대의 망치 자국이었네. 내가 그 바위산을 내리치는 망치 앞에 가져다 댔지만 그대는 보지 못했지.
그대들이 내 신하들과 겨룬 놀이들도 그와 같았네. 맨 처음은 로키가 한 것이었지. 그는 몹시 배가 고파서 빨리 먹었네만, 로기라는 자는 들불이었네. 그래서 고기를 태우는 것 못지않게 빠르게 구유도 태워 버렸지. 티알피가 후기라는 자와 달리기를 겨뤘을 때, 그 상대는 내 생각이었네. 티알피가 달리기로 그와 겨룰 가망은 없었지.
그대는 뿔잔으로 마실 때 술이 더디게 줄어든다고 여겼네만, 맹세코 그때 벌어진 일은 나도 가능하리라고는 믿지 못했을 기적이었네. 뿔잔의 다른 쪽 끝이 바다에 나가 있었는데 그대는 그것을 보지 못했지. 이제 바닷가에 가면 그대가 바닷물을 얼마나 마셔 없앴는지 볼 수 있을 걸세. 이제 그것을 썰물이라 부른다네.”
그는 또 말했다. “그대가 고양이를 들어 올린 일도 내게는 그 못지않게 대단했네. 사실대로 말하자면, 그대가 고양이의 발 하나를 땅에서 들어 올리는 모습을 본 이들은 모두 겁에 질렸네. 그 고양이는 그대 눈에 보이던 그런 것이 아니었지. 그것은 온 세상의 땅을 두르고 누워 있는 미드가르드의 뱀 요르문간드였네. 그대가 어찌나 높이 들어 올렸는지, 그 뱀은 머리와 꼬리가 땅에 닿을 길이조차 겨우 남아 있었네. 하늘까지도 얼마 남지 않았을 정도였지.
엘리와 씨름하면서 그토록 오래 버티고 한쪽 무릎만 꿇었을 뿐이라는 것도 큰 기적이었네. 늙음을 맞을 만큼 오래 산다면, 늙음에 쓰러지지 않을 자는 지금껏 없었고 앞으로도 없을 것이기 때문일세. 이제 사실대로 말하자면 우리는 여기서 헤어질 것이고, 그대들이 다시는 나를 만나러 오지 않는 편이 양쪽 모두에게 좋을 걸세. 또다시 찾아온다면 나는 이런 계략이든 다른 계략이든 써서 내 성을 지킬 것이니, 그대들은 나를 어찌할 수 없을 걸세.”
토르는 이 말을 듣자 망치를 움켜쥐고 높이 치켜들었다. 그러나 막 내리치려는 순간, 어디에도 우트가르드 로키의 모습이 보이지 않았다. 토르는 성을 부숴 버릴 작정으로 성 쪽을 돌아보았다. 그러나 그곳에는 넓고 아름다운 들판만 있을 뿐, 성은 없었다. 그는 다시 돌아서서 제 갈 길을 가 마침내 트루드방가르에 돌아왔다. 그러나 그때 토르가 미드가르드의 뱀 요르문간드와 맞닥뜨릴 길을 찾아보기로 마음먹었다는 것은 사실이며, 훗날 실제로 그리되었다. 이제 토르의 이번 여행에 관해서는 누구도 내가 한 이야기보다 더 참되게 그대에게 이야기해 줄 수 없으리라 생각하네.”
그러자 강글레리가 말했다. “우트가르드 로키는 참으로 대단한 자입니다. 속임수와 마법을 많이 쓰기는 하지만, 그토록 힘센 자들을 신하로 거느린 것을 보면 그 자신도 대단한 자임을 알 수 있습니다. 그런데 토르는 이 일을 갚아 주지 않았습니까?”
하르가 대답했다. “학식 있는 이가 아니더라도, 토르가 방금 이야기한 그 여행에서 당한 일을 설욕했다는 것은 알고 있지. 그는 집에 오래 머무르지도 않고 몹시 서둘러 길을 나설 채비를 했기에, 수레도 염소들도 데려가지 않았고 동행도 없었네. 그는 젊은 사내의 모습으로 미드가르드를 벗어나 걸어가다가, 어느 날 저녁 해 질 무렵 한 거인의 집에 이르렀네. 그 거인의 이름은 히미르였지. 토르는 거기서 하룻밤 묵었네. 새벽이 되자 히미르는 일어나 옷을 입고 물고기를 잡으러 바다에 나갈 채비를 했네. 토르도 벌떡 일어나 재빨리 준비를 마치고, 히미르에게 자기도 함께 배를 저어 바다로 나가게 해 달라고 했지. 그러나 히미르는 그가 몸집도 작고 어린애에 지나지 않으니 별 도움이 되지 않을 거라며 말했네. ‘내가 늘 하듯 먼바다에 나가 오래 머무르면 너는 추위에 떨게 될 것이다.’
토르는 그러니 육지에서 멀리까지 배를 저어 가도 좋으며, 둘 중 누가 먼저 돌아가자고 할지는 모를 일이라고 했네. 토르는 거인에게 몹시 화가 나 당장 망치로 내리칠 뻔했지만, 다른 데서 제 힘을 시험해 볼 생각으로 그대로 넘겼지. 그는 히미르에게 무엇을 미끼로 쓸 것인지 물었으나, 히미르는 미끼는 스스로 구하라고 했네. 그러자 토르는 히미르가 기르는 소 떼가 보이는 곳으로 갔지. 그는 히민흐료드라는 가장 큰 황소를 붙잡아 머리를 뜯어 내고, 그것을 가지고 바다로 갔네. 그때 히미르는 이미 배를 물에 띄워 놓았지. 토르는 배에 올라 물을 퍼내는 자리에 앉아 노 두 개를 잡고 저었네. 히미르는 그가 노를 저으니 배가 제법 빠르게 나아간다고 여겼지. 히미르는 앞쪽 뱃머리에서 노를 저었고, 배는 빠르게 나아갔네.
이윽고 히미르는 자기가 늘 배를 멈추고 가자미를 낚던 어장에 이르렀다고 했네. 그러나 토르는 훨씬 더 멀리 나가고 싶다고 했고, 둘은 다시 힘차게 노를 저었지. 그러자 히미르는 이제 너무 멀리 나와, 미드가르드의 뱀 때문에 이보다 더 나가 머무르는 것은 위험하다고 했네. 하지만 토르는 한동안 더 젓겠다고 하고 그대로 했지. 히미르는 그때 몹시 언짢아했네.
토르는 노를 거두자 아주 튼튼한 낚싯줄을 준비했네. 낚싯바늘 또한 그에 못지않게 크고 단단했지. 토르는 그 낚싯바늘에 황소 머리를 꿰어 뱃전 너머로 던졌고, 낚싯바늘은 바닥까지 내려갔네. 참으로 말하건대, 이때 토르가 미드가르드의 뱀을 꾀어 낸 수법은, 우트가르드 로키가 토르에게 손으로 그 뱀을 들어 올리게 하며 그를 속여 조롱했던 수법에 조금도 뒤지지 않았네. 미드가르드의 뱀은 황소 머리를 덥석 물었고, 낚싯바늘은 뱀의 입천장을 꿰뚫었지. 뱀은 그것을 느끼자 너무나 거세게 몸을 홱 움직여, 토르의 두 주먹이 뱃전에 부딪쳤네. 그러자 토르는 노하여 신의 힘을 끌어내고 발을 힘껏 버텼지. 그 바람에 두 발이 배를 뚫고 나가 바다 밑바닥을 디뎠고, 그는 뱀을 뱃전까지 끌어 올렸네. 토르가 뱀을 매섭게 쏘아보고 뱀은 아래에서 그를 마주 노려보며 독을 내뿜던 광경을 보지 못한 자는, 참으로 무시무시한 광경을 본 적이 없다고 해도 좋을 것이네.
그때 거인 히미르는 뱀의 모습과 배 안팎으로 넘나드는 바닷물을 보고 낯빛이 변하여 창백해지고 두려움에 떨었다고 하네. 토르가 망치를 움켜쥐고 치켜드는 순간, 거인은 미끼 자르는 칼을 더듬어 잡고 뱃전에서 토르의 낚싯줄을 끊었지. 그러자 뱀은 바닷속으로 가라앉았네. 토르는 그 뒤로 망치를 던졌고, 사람들은 그가 파도 사이에서 뱀의 머리를 쳐 떨어뜨렸다고 하네. 그러나 내가 자네에게 말해 주는 진실은, 미드가르드의 뱀이 아직 살아서 세상을 둘러싼 바다에 누워 있다는 것이라 생각하네. 토르는 주먹을 치켜들어 히미르의 귀를 후려쳤고, 히미르는 발바닥이 드러나도록 뱃전 너머로 거꾸로 처박혔지. 그리고 토르는 물을 헤치고 뭍으로 나왔네.”
그러자 강글레리가 말했다. “아스 신족에게 이보다 더 큰 일이 일어난 적이 있습니까? 토르는 이번 여행에서 참으로 대단한 힘을 보였습니다.”
하르가 대답했다. “아스 신족이 그보다 더 중대하게 여겼던 일을 이야기해야겠군. 그 이야기의 시작은 선량한 발드르가 자신의 목숨에 관한 심상치 않고 불길한 꿈들을 꾸었다는 것이네. 그가 아스 신족에게 꿈 이야기를 하자, 그들은 함께 의논한 끝에 온갖 위험으로부터 발드르의 안전을 보장받기로 했네. 프리그는 불과 물, 쇠와 온갖 금속, 돌, 땅, 나무, 질병, 짐승, 새, 독, 뱀들에게 발드르를 해치지 않겠다는 맹세를 받았지.
이 일이 이루어지고 널리 알려지자, 발드르를 모임 한가운데 세워 놓고 나머지 신들이 저마다 그에게 무언가를 쏘거나, 무기로 내리치거나, 돌을 던지는 것이 발드르와 아스 신족의 즐거움이 되었네. 그러나 무슨 짓을 해도 그는 다치지 않았고, 모두가 이를 몹시 영광스러운 일로 여겼지. 라우페이의 아들 로키는 이것을 보고, 발드르가 다치지 않는 것이 못마땅했네. 그는 여자의 모습으로 변하여 펜살리르에 있는 프리그를 찾아갔네. 프리그는 그 여자에게 아스 신족이 모임에서 무엇을 하고 있는지 아느냐고 물었지. 여자는 모두 발드르에게 무언가를 쏘고 있지만 그는 다치지 않는다고 말했네. 그러자 프리그가 말했지. ‘무기도 나무도 발드르를 해치지 못할 것이다. 그 모두에게서 맹세를 받았으니까.’
여자가 물었네. ‘모든 것이 발드르를 해치지 않겠다고 맹세했습니까?’
프리그가 대답했지. ‘발할라 서쪽에 나뭇가지 하나가 자란다. 겨우살이라고 부르지. 그것은 너무 어려서 맹세를 요구할 수 없겠더구나.’
그 말을 듣자 여자는 곧 떠나갔네. 로키는 겨우살이를 붙잡아 뽑아 들고 모임으로 갔지. 회드는 눈이 멀었기에 사람들이 둘러선 바깥쪽에 서 있었네. 로키가 그에게 말했지. ‘너는 왜 발드르에게 쏘지 않느냐?’
그가 대답했네. ‘발드르가 어디 있는지 보이지 않기 때문이지. 게다가 나는 무기도 없네.’
그러자 로키가 말했네. ‘그래도 다른 이들처럼 해 보아라. 다른 이들처럼 발드르에게 영예를 돌려주어라. 그가 어디 서 있는지는 내가 알려 주마. 이 가지를 그에게 쏘아라.’
회드는 겨우살이를 받아 로키가 알려 주는 대로 발드르에게 쏘았네. 그것은 날아가 발드르의 몸을 꿰뚫었고, 그는 땅에 쓰러져 죽었지. 이는 신들과 인간들 사이에서 일어난 가장 큰 불행이었네.
발드르가 쓰러지자 아스 신족은 모두 말문이 막혔고, 그에게 손을 뻗을 힘마저 잃었네. 그들은 서로를 바라보았고, 그 일을 저지른 자에게 모두 같은 마음을 품었으나 아무도 복수할 수 없었지. 그곳은 그토록 엄중히 평화가 지켜지는 곳이었네. 아스 신족이 말을 하려 했을 때에도 울음이 먼저 터져 나와, 아무도 자기 슬픔을 말로 다른 이에게 전할 수 없었지. 오딘은 그 누구보다 이 상실을 괴로워했네. 발드르의 죽음이 아스 신족에게 얼마나 큰 파멸이며 손실인지를 그가 가장 잘 알았기 때문이지.
신들이 정신을 차리자 프리그가 입을 열어, 아스 신족 가운데 자신의 모든 사랑과 호의를 얻고 싶은 이가 누구냐고 물었네. 헬로 가는 길을 달려가 발드르를 찾을 수 있는지 알아보고, 헬이 발드르를 아스가르드의 집으로 돌려보내 준다면 몸값을 주겠다고 제안할 이가 있느냐는 것이었지. 그 길을 나서기로 한 이는 오딘의 아들, 용감한 헤르모드였네. 오딘의 말 슬레이프니르를 끌어내 오자, 헤르모드는 그 말에 올라타고 달려갔지.
아스 신족은 발드르의 시신을 거두어 바닷가로 옮겼네. 발드르의 배는 흐링호르니라 불렸고, 모든 배 가운데 가장 컸지. 신들은 그 배를 물에 띄워 그 위에서 발드르를 화장하려 했으나, 배는 조금도 움직이지 않았네. 그래서 요툰헤임으로 사람을 보내 히로킨이라는 여자 거인을 불러왔지. 그녀는 독사를 고삐로 삼아 늑대를 타고 왔네. 그녀가 그 짐승에서 뛰어내리자, 오딘은 광전사 넷을 불러 그것을 지키게 했지. 그러나 그들은 늑대를 쓰러뜨리고서야 붙잡아 둘 수 있었네. 히로킨은 배의 이물로 다가가 단번에 배를 밀어 냈고, 그 바람에 배 밑에 받친 통나무에서 불꽃이 튀고 온 땅이 흔들렸지. 그러자 토르는 노하여 망치를 움켜쥐고 그녀의 머리를 부수려 했으나, 모든 신이 그녀를 해치지 말아 달라고 청했네.
이윽고 발드르의 시신을 배 위로 옮겼네. 그의 아내인 네프의 딸 난나는 그것을 보고 슬픔에 심장이 터져 죽었지. 그녀도 장작더미 위로 옮겨졌고, 거기에 불이 붙었네. 토르는 곁에 서서 묠니르로 장작더미를 성별했지. 그런데 그의 발 앞을 리트라는 난쟁이가 달려 지나갔네. 토르는 그를 걷어차 불 속으로 밀어 넣었고, 그는 불에 타 버렸지.
이 화장에는 여러 무리가 찾아왔네. 먼저 오딘을 말하자면, 그와 함께 프리그와 발키리들, 그리고 그의 까마귀들이 왔지. 프레이는 굴린부르스티 또는 슬리드루그탄니라는 멧돼지가 끄는 수레를 타고 왔고, 헤임달은 굴토프라는 말을 타고 왔으며, 프레이야는 자신의 고양이들이 끄는 수레를 타고 왔네. 서리 거인들과 산 거인들도 무리 지어 찾아왔지. 오딘은 드라우프니르라는 금고리를 장작더미 위에 놓았네. 그 고리에는 아흐레 밤마다 무게가 똑같은 금고리 여덟 개가 떨어져 나오는 성질이 있었지. 발드르의 말도 마구를 모두 갖춘 채 장작더미 위로 끌려갔네.
이제 헤르모드의 이야기를 하자면, 그는 아흐레 밤 동안 어둡고 깊은 골짜기들을 말을 타고 지나갔네. 아무것도 보이지 않다가 마침내 굘강에 이르러 굘의 다리 위로 말을 몰았지. 그 다리는 빛나는 금으로 덮여 있었네. 다리를 지키는 처녀의 이름은 모드구드였지. 그녀는 그에게 이름과 혈통을 묻고, 전날에는 죽은 자들의 군대 다섯이 그 다리를 건넜다고 말했네. ‘하지만 그대 혼자 지나갈 때도 다리는 그에 못지않게 울리는군요. 게다가 그대는 죽은 자의 낯빛을 하고 있지도 않아요. 어찌하여 여기 헬로 가는 길을 달려오나요?’
그가 대답했네. ‘나는 발드르를 찾아 헬에게 가야 하오. 혹시 헬로 가는 길에서 발드르를 보았소?’
그녀는 발드르가 그곳 굘의 다리를 말을 타고 건넜다고 말했네. ‘헬로 가는 길은 아래로, 북쪽으로 뻗어 있어요.’
헤르모드는 헬의 문에 이를 때까지 말을 달렸네. 그는 말에서 내려 복대를 단단히 조이고, 다시 올라타 박차를 가했지. 말은 힘차게 뛰어올라 문 어디에도 닿지 않고 훌쩍 넘어갔네. 헤르모드는 전당까지 말을 타고 간 뒤 내려서 안으로 들어갔지. 그곳 높은 자리에 형제 발드르가 앉아 있는 것을 보았고, 헤르모드는 거기서 하룻밤을 머물렀네.
아침이 되자 헤르모드는 헬에게 발드르가 자신과 함께 말을 타고 집으로 돌아가게 해 달라고 청하며, 아스 신족이 얼마나 슬피 울고 있는지 말했네. 그러자 헬은 발드르가 그토록 사랑받는지 다음과 같이 시험해 보겠다고 했지. ‘이야기대로 그렇게 사랑받는다면 말이다. 세상의 모든 것, 산 것과 죽은 것이 모두 그를 위해 울면 그는 아스 신족에게 돌아가리라. 그러나 어느 하나라도 반대하거나 울기를 거부하면 헬 곁에 남아 있어야 한다.’
헤르모드가 일어서자 발드르는 그를 전당 밖까지 배웅하고, 드라우프니르 고리를 꺼내 오딘에게 기념으로 보내 주었네. 난나는 프리그에게 천과 그 밖의 선물들을 보내고, 풀라에게는 금반지를 보냈지. 헤르모드는 왔던 길로 말을 달려 아스가르드에 이르러, 자신이 보고 들은 일을 모두 전했네.
그 뒤 아스 신족은 온 세상에 사자들을 보내, 발드르를 위해 울어 그를 헬에게서 풀려나게 해 달라고 청했네. 모두가 그렇게 했지. 사람도, 살아 있는 짐승도, 땅도, 돌도, 나무도, 온갖 금속도 울었네. 이런 것들이 추운 곳에서 따뜻한 곳으로 나오면 눈물을 흘리는 것을 자네도 보았을 것이네.
사자들은 임무를 잘 마치고 돌아오던 길에 어느 동굴 안에 앉아 있는 여자 거인을 발견했네. 그녀는 자신을 토크라고 했지. 그들은 그녀에게 발드르를 위해 울어 그를 헬에게서 풀려나게 해 달라고 청했네. 그녀가 말했지.
토크는 울리라,
마른 눈물로,
발드르의 화장을 슬퍼하며.
살아 있든 죽었든
그 사내의 아들에게서 나는 덕을 본 적 없으니,
헬은 가진 것을 그대로 간직하라.
사람들은 그자가 아스 신족 사이에서 가장 많은 악행을 저지른 라우페이의 아들 로키였으리라고 짐작하네.”
그러자 강글레리가 말했다. “로키는 처음에 발드르가 죽게 만들고, 또 그가 헬에게서 풀려나지 못하게 했으니 참으로 큰일을 벌였군요. 그렇다면 그 일로 무슨 벌을 받았습니까?”
하르가 말했다. “그는 오래도록 뼈저리게 느낄 만큼 그 대가를 치렀다. 신들이 당연히 그에게 몹시 노하자, 그는 달아나 어느 산에 숨었다. 그곳에 집을 짓고 문을 네 개 내어 집 안에서 사방을 살필 수 있게 했다. 낮에는 자주 연어로 모습을 바꾸어 프라낭그르 폭포라는 곳에 숨었다. 그는 아스 신족이 폭포에서 자신을 붙잡으려고 어떤 꾀를 낼지 궁리했다. 집에 앉아 있을 때면 아마실을 가져다, 훗날 그물을 만들게 된 방식대로 그물코를 맺었다. 그의 앞에는 불이 타고 있었다. 그러다가 아스 신족이 가까이 다가온 것을 보았다. 오딘이 흘리드스캴프에서 그가 있는 곳을 알아보았던 것이다. 그는 즉시 벌떡 일어나 강으로 뛰어들면서 그물을 불 속에 던졌다.
아스 신족이 집에 이르렀을 때 가장 먼저 들어간 이는 그들 가운데 가장 지혜로운 크바시르였다. 그는 그물이 타고 남긴 재의 자국을 불 위에서 보고, 그것이 물고기를 잡는 도구였으리라고 알아차려 아스 신족에게 말했다. 그러자 그들은 재에 남은 자국을 보고 로키가 만들었던 것과 같은 그물을 만들었다. 그물이 완성되자 아스 신족은 강으로 가서 폭포에 그물을 던졌다. 토르가 그물 한쪽 끝을 잡고, 다른 아스 신족 모두가 다른 쪽 끝을 잡아 그물을 끌었다. 로키는 그물 앞에서 헤엄치다가 두 돌 사이에 몸을 눕혔다. 그들은 로키 위로 그물을 끌고 지나갔으나, 앞에 살아 있는 것이 있음을 알아차렸다. 그래서 다시 폭포 위로 올라가 그물을 던지고, 밑으로 빠져나가지 못하도록 아주 무거운 추를 달았다. 로키는 그물 앞에서 헤엄쳐 갔다. 그러다 바다가 얼마 남지 않은 것을 보고 그물 윗줄을 뛰어넘어 폭포로 거슬러 올라갔다.
이제 아스 신족은 그가 어디로 가는지 보았다. 그들은 다시 폭포 위로 올라가 무리를 둘로 나누었고, 토르는 강 한가운데를 걸어 내려갔다. 그렇게 바다를 향해 나아갔다. 로키에게는 두 가지 길이 있었다. 바다로 뛰어드는 것은 목숨을 위태롭게 하는 일이었고, 다른 길은 다시 그물을 뛰어넘는 것이었다. 그는 뒤의 길을 택해 있는 힘껏 재빨리 그물 윗줄을 뛰어넘었다. 토르가 손을 뻗어 그를 움켜잡았으나, 그가 손 안에서 미끄러져 내려가 손이 꼬리에 이르러서야 멎었다. 연어의 꼬리 쪽이 가는 것은 이 때문이다.
이렇게 로키는 자비를 약속받지 못한 채 붙잡혀 어느 동굴로 끌려갔다. 신들은 돌판 세 개를 가져다 모서리가 위로 서도록 세우고, 돌판마다 구멍을 뚫었다. 그런 다음 로키의 아들들인 발리와 나리, 곧 나르비를 붙잡아 왔다. 아스 신족은 발리를 늑대 모습으로 바꾸었고, 그는 제 형제 나르비를 갈기갈기 찢었다. 아스 신족은 나르비의 창자를 가져다, 모서리가 선 그 세 돌 위에 로키를 묶었다. 돌 하나는 어깨 아래에, 하나는 허리 아래에, 세 번째는 무릎 뒤에 놓였다. 그를 묶은 창자는 쇠로 변했다. 그 뒤 스카디가 독사를 가져다 로키 위에 매달아, 뱀의 독이 그의 얼굴로 떨어지게 했다. 그러나 그의 아내 시긴이 곁에 서서 대야를 받쳐 독방울을 받는다. 대야가 가득 차면 그녀는 가서 독을 쏟아 버리는데, 그동안 독이 그의 얼굴에 떨어진다. 그때 그가 어찌나 세차게 몸을 뒤트는지 온 땅이 흔들린다. 너희는 그것을 지진이라고 부른다. 그는 라그나로크가 올 때까지 그곳에 묶여 누워 있다.”
그러자 강글레리가 말했다. “라그나로크에 관해서는 어떤 이야기가 있습니까? 저는 그 이야기를 전에 들어 본 적이 없습니다.”
하르가 말했다. “그에 관해서는 크고도 많은 사건을 이야기할 수 있다. 맨 처음에는 핌불베트르라고 부르는 겨울이 온다. 그때는 사방에서 눈이 휘몰아친다. 추위는 혹독하고 바람은 매섭다. 햇볕도 아무 소용이 없다. 그런 겨울이 세 번 잇달아 오고 그 사이에 여름은 없다. 그러나 그보다 앞서 또 다른 세 겨울이 이어지는데, 그동안 온 세상에서 큰 전쟁이 벌어진다. 형제들이 탐욕 때문에 서로 죽이며, 살인과 혈육의 연을 끊는 일에서 누구도 아버지나 아들을 아끼지 않는다. 《볼루스파》에서는 이렇게 말한다.
형제들이 서로 싸우고
서로를 죽이리라.
자매의 아들들이
혈육의 연을 더럽히리라.
사람들 사이가 험악해지고
간음이 넘치리라.
도끼의 시대, 칼의 시대,
방패는 쪼개지고,
바람의 시대, 늑대의 시대가 오리라.
세상이 무너지기 전에.
그때 큰 사건으로 여겨질 일이 일어난다. 늑대가 태양을 삼키니, 사람들은 이를 큰 재앙으로 여긴다. 또 다른 늑대가 달을 잡아먹으며, 이 또한 큰 해를 끼친다. 별들은 하늘에서 사라진다. 또한 온 땅과 산들이 어찌나 심하게 흔들리는지 나무들이 땅에서 뽑히고 산들이 무너지며, 모든 족쇄와 결박이 부서지고 끊어진다. 그때 늑대 펜리르가 풀려난다. 바다가 뭍으로 넘쳐드는데, 미드가르드의 뱀이 거인의 분노에 사로잡혀 몸을 뒤틀며 뭍으로 올라오기 때문이다.
그때 나글파르라는 배도 풀려난다. 이 배는 죽은 사람들의 손발톱으로 만들어진다. 그러므로 사람이 손발톱을 깎지 않은 채 죽는 일은 경계할 만하다. 그런 사람은 나글파르를 만들 재료를 크게 보태는 셈인데, 신들과 사람들은 그 배가 완성되는 일이 될 수 있는 한 늦어지기를 바라기 때문이다. 이 거센 파도 속에서 나글파르가 떠간다. 나글파르의 키를 잡는 거인은 흐림이라고 한다. 늑대 펜리르는 입을 벌린 채 나아가는데, 아래턱은 땅에 닿고 위턱은 하늘에 닿는다. 벌릴 자리만 있다면 그보다 더 크게 벌릴 것이다. 그의 눈과 콧구멍에서는 불길이 타오른다. 미드가르드의 뱀은 독을 뿜어 온 하늘과 바다에 흩뿌린다. 그 모습은 몹시 끔찍하며, 늑대의 한쪽 곁에서 나아간다.
이 요란한 소리 속에서 하늘이 갈라지고, 그곳에서 무스펠의 아들들이 말을 타고 나온다. 수르트가 맨 앞에 서고, 그의 앞뒤로 불이 타오른다. 그의 칼은 몹시 훌륭하며, 거기서 나는 빛은 햇빛보다 밝다. 그들이 비프로스트를 타고 건너면, 앞서 말했듯이 다리가 부서진다. 무스펠의 아들들은 비그리드라는 들판으로 나아간다. 늑대 펜리르와 미드가르드의 뱀도 그곳으로 온다. 로키와 흐림도 그곳에 와 있으며, 흐림에게는 서리 거인들이 모두 함께하고 로키에게는 헬의 무리가 모두 따른다. 그러나 무스펠의 아들들은 따로 대열을 이루며, 그 대열은 몹시 빛난다. 비그리드 들판은 어느 방향으로나 너비가 백 라스트(거리 단위)이다.
이런 일이 벌어지면 헤임달이 일어나 걀라르호른을 힘차게 불어 모든 신을 깨운다. 신들은 함께 회의를 연다. 그 뒤 오딘은 미미르의 샘으로 말을 달려, 자신과 자신의 무리를 위해 미미르에게 조언을 구한다. 그때 물푸레나무 이그드라실이 흔들리고, 하늘과 땅의 그 무엇도 두려움에서 벗어나 있지 못한다. 아스 신족과 모든 에인헤랴르가 무장하고 들판으로 나아간다. 오딘이 황금 투구와 아름다운 갑옷을 갖추고 궁니르라는 창을 든 채 맨 앞에서 말을 달린다. 그는 늑대 펜리르를 향해 나아가며, 토르는 그의 한쪽 곁에서 전진한다. 그러나 토르는 미드가르드의 뱀과 싸우느라 힘에 부쳐 오딘을 도울 수 없다. 프레이는 수르트와 싸우고, 격렬한 싸움 끝에 쓰러진다. 스키르니르에게 주었던 그 훌륭한 칼이 없는 것이 그의 죽음을 부른다.
그때 그니파 동굴 앞에 묶여 있던 개 가름도 풀려난다. 그는 지극히 무시무시한 괴물이다. 그는 티르와 싸우며, 둘은 서로를 죽인다. 토르는 미드가르드의 뱀을 죽이고 그곳에서 아홉 걸음 물러난다. 그러고는 뱀이 그에게 뿜은 독 때문에 땅에 쓰러져 죽는다. 늑대는 오딘을 삼킨다. 그것이 오딘의 죽음이다. 그러나 곧바로 비다르가 앞으로 나서서 한쪽 발로 늑대의 아래턱을 밟는다. 그 발에는 세상이 생긴 이래 줄곧 재료를 모아 온 신발을 신고 있다. 그 재료는 사람들이 제 신발의 발끝이나 뒤꿈치에서 잘라 내는 가죽 조각들이다. 그러므로 아스 신족을 돕는 데 마음을 쓰려는 사람은 그 가죽 조각들을 버려야 한다. 비다르는 한 손으로 늑대의 위턱을 잡아 아가리를 찢어 벌린다. 그것이 늑대의 죽음이다. 로키는 헤임달과 싸우며, 둘은 서로를 죽인다. 그 뒤 수르트가 땅 위로 불을 내던져 온 세상을 태운다. 《볼루스파》에서는 이렇게 말한다.
헤임달이 드높이 분다.
뿔나팔이 높이 들려 있다.
오딘이 말을 나눈다.
미미르의 머리와.
이그드라실의
우뚝 선 물푸레나무가 흔들리고,
늙은 나무가 신음한다.
거인은 풀려난다.
아스 신족에게 무슨 일이 있는가?
알브들에게 무슨 일이 있는가?
요툰헤임 전체가 울부짖고,
아스 신족은 회의에 모였다.
난쟁이들은 신음한다.
돌문 앞에서,
바위 벽을 잘 아는 이들이.
그대들은 더 알고 싶은가, 어찌하겠는가?
흐림이 동쪽에서 몰고 온다.
앞에 방패를 치켜든다.
요르문간드가 몸을 뒤튼다.
거인의 분노에 사로잡혀.
뱀이 파도를 몰아붙이고,
독수리는 환성을 지르리라.
창백한 부리로 시신을 찢는다.
나글파르가 풀려난다.
배가 동쪽에서 나아온다.
무스펠의 백성들이
바다를 건너오리니,
로키가 키를 잡는다.
그곳에는 괴물의 자손들이
모두 탐욕스러운 늑대와 함께 있다.
그들과 함께 길을 가는 이는
뷜레이스트의 형제다.
수르트가 남쪽에서 온다.
가지들을 해치는 불을 들고.
칼에서는 빛난다.
전투의 신들의 태양이.
바위산들이 서로 부딪치고,
거인 여인들이 비틀거린다.
사람들은 헬로 가는 길을 밟고,
하늘은 갈라진다.
그때 흘린에게
두 번째 슬픔이 닥친다.
오딘이 나아가
늑대와 싸우고,
벨리를 죽인 빛나는 이가
수르트에게 맞설 때.
그곳에서 프리그가 사랑하는 이가
쓰러지리라.
오딘의 아들이 나아가
늑대와 싸운다.
비다르가 길을 나서
살육의 짐승에게 맞선다.
그는 흐베드룽의 아들에게
제 손으로
칼을 심장까지 찔러 넣는다.
그때 아버지의 원수를 갚는다.
이름 높은 이가 걸어간다.
흘로딘의 아들이,
뱀에 지친 채,
치욕을 두려워하지 않는 이가.
모든 사람이
살던 곳을 떠나리라.
미드가르드의 수호자가 노하여
뱀을 죽일 때.
태양은 검게 변하고,
땅은 바다로 가라앉는다.
하늘에서 사라진다.
밝은 별들이.
연기와
생명을 기르던 불길이 치솟고,
높은 열기가 넘실거린다.
하늘 그 자체에 닿도록.
또 여기서는 이렇게 말한다.
비그리드라 불리는 들판에서
싸우러 만나리라.
수르트와 사랑받는 신들이.
백 라스트(거리 단위)가
어느 방향으로나 그 너비이니,
그들에게 정해진 들판이 그곳이다.”
그러자 강글레리가 말했다. “온 세상이 불타고 모든 신과 모든 에인헤랴르, 모든 인간이 죽고 나면 무엇이 남습니까? 앞서 당신들은 모든 사람이 어떤 세계에서 영원토록 살아가리라고 말하지 않았습니까?”
그러자 트리디가 대답했다. “그때에도 좋은 거처가 많고 나쁜 거처도 많다. 가장 좋은 곳은 하늘의 김레이며, 좋은 술을 마시기 좋아하는 이들에게는 브리미르라는 전당에 술이 아주 넉넉하다. 그 전당은 오콜니르에 서 있다. 니다푤에 서 있는 전당도 훌륭하며, 붉은 황금으로 지어졌다. 그 이름은 신드리다. 이 전당들에는 선하고 품행이 바른 사람들이 살게 된다.
나스트론드에는 크고 끔찍한 전당이 있는데, 문들은 북쪽을 향한다. 그 전당은 나뭇가지로 엮은 집처럼 온통 뱀의 등뼈로 엮여 있다. 뱀의 머리들은 모두 집 안을 향해 독을 뿜으며, 그 때문에 전당 안으로 독의 강들이 흐른다. 맹세를 어긴 자들과 살인자들이 그 강들을 걸어서 건넌다. 여기서 말하는 것과 같다.
나는 전당 하나가 서 있음을 안다.
태양에서 멀리 떨어진
나스트론드에.
문들은 북쪽을 향한다.
독방울이 떨어진다.
지붕의 연기구멍으로.
그 전당은 엮여 있다.
뱀의 등뼈로.
그곳에서 헤쳐 건너야 하리라.
거센 물살을,
거짓 맹세를 한 자들과
살인자들이.
그러나 흐베르겔미르가 가장 끔찍하다.
그곳에서 니드호그가 괴롭힌다.
죽은 이들의 시신을.”
그러자 강글레리가 말했다. “그때에도 살아남는 신들이 있습니까? 그때에도 땅이나 하늘이 있습니까?”
하르가 말했다. “그때 땅이 바다에서 솟아오르는데, 푸르고 아름답다. 씨를 뿌리지 않은 밭에서도 곡식이 자란다. 비다르와 발리는 살아남는다. 바다도 수르트의 불길도 그들을 해치지 못하기 때문이다. 그들은 전에 아스가르드가 있던 이다볼에 살며, 토르의 아들들인 모디와 마그니도 그곳으로 와서 묠니르를 갖게 된다. 그 뒤에 발드르와 회드가 헬에게서 돌아온다. 그러면 모두 함께 앉아 이야기를 나누고, 자신들의 룬을 떠올리며, 미드가르드의 뱀과 펜리르 늑대에 관한 일들을 비롯하여 옛날에 있었던 사건들을 이야기한다. 그때 그들은 아스 신족이 가지고 있던 황금 놀이말들을 풀밭에서 찾아낸다. 이렇게 전한다.
비다르와 발리는
신들의 성소에 살리라,
수르트의 불길이 어두워질 때.
모디와 마그니는
묠니르를 가지리라,
빙니르의 싸움이 끝나면.
그리고 호드미미스홀트라는 곳에서는 리프와 리프트라시르라는 두 사람이 수르트의 불길을 피해 숨어 산다. 그들은 아침 이슬을 양식으로 삼으며, 이 두 사람에게서 온 세상을 가득 채울 만큼 많은 후손이 태어난다. 여기서 이렇게 말한 바와 같다.
리프와 리프트라시르,
그들은 몸을 숨기리라,
호드미미르의 숲속에.
아침 이슬을
그들은 양식으로 삼고,
그들에게서 인류가 태어나리라.
또 네가 놀랍게 여길 일이 있다. 태양은 자신 못지않게 아름다운 딸을 낳았으며, 그 딸이 어머니의 길을 따라가게 된다는 것이다. 여기서 이렇게 말한 바와 같다.
딸 하나를
알프뢰둘은 낳으리라,
펜리르가 그녀를 삼키기 전에.
그 처녀는 달리리라,
신들이 죽을 때,
어머니가 가던 길을 따라.
네가 이보다 더 먼 훗날의 일을 물을 줄 안다면, 그런 물음이 네게 어디서 생겨나는지 나는 모르겠다. 나는 그 누구에게서도 이보다 더 먼 훗날까지 세상이 흘러가는 이야기를 듣지 못했다. 이제 배운 것을 잘 써라.”
그다음 강글레리는 사방에서 커다란 굉음을 듣고 옆을 돌아보았다. 그리고 다시 주위를 둘러보니, 자신은 평평한 들판에 서 있었으며 전당도 성채도 보이지 않았다. 그는 길을 떠나 자기 나라로 돌아가서 보고 들은 일들을 전했다. 그의 이야기를 들은 사람들은 저마다 다른 이들에게 이 이야기들을 전했다.
한편 아스 신족은 함께 앉아 의논하고 계책을 세우며, 그에게 들려주었던 그 모든 이야기를 떠올렸다. 그리고 그곳에 있던 사람들과 장소들에 앞서 언급한 것과 똑같은 이름들을 붙였다. 오랜 세월이 흐른 뒤 사람들이, 방금 이야기한 아스 신족과 그때 그와 같은 이름을 받은 이들이 모두 같은 존재였음을 의심하지 않게 하려는 것이었다. 그때 그곳에 토르라 불리는 이가 있었으니, 그가 바로 옛 아사 토르이다.