Frumheimild: „Lokasenna“

Lokasenna

Hér geturðu lesið verkið á ensku og nútímaíslensku ásamt fornnorræna frumtextanum þar sem hann er tiltækur. Veldu texta með hnöppunum efst; valið vistast og gildir á öllum heimildasíðum vefsins.

Þýðing á nútímaíslensku, unnin með gervigreind úr fornnorrænum frumtexta með ensku þýðinguna til hliðsjónar.

1

„Segðu mér það, Eldir,
áður en þú gengur
einu skrefi lengra,
hvað hér inni
synir sigursælu goðanna
ræða yfir bjórnum.“
Eldir sagði:

2

„Um vopn sín tala
og hreysti sína í bardaga
synir sigursælu goðanna;
meðal ása og álfa
sem hér eru inni
talar enginn vinsamlega um þig.“
Loki sagði:

3

„Inn skal ég ganga
í hallir Ægis
til að sjá veisluna;
úlfúð og ósætti
færi ég sonum ásanna
og blanda þannig bölvi í mjöð þeirra.“
Eldir sagði:

4

„Veistu að ef þú gengur inn
í hallir Ægis
til að sjá veisluna
og hellir háðung og rógi
yfir hin hollu goð,
munu þau þurrka það af sér á þér.“
Loki sagði:

5

„Veistu það, Eldir,
að ef við tveir einir ætlum
að deila með særandi orðum,
mun mig ekki
skorta svörin
ef þú talar of mikið.“
Síðan gekk Loki inn í höllina. Þegar þeir sem fyrir voru sáu hver var kominn inn þögnuðu þeir allir.
Loki sagði:

6

„Þyrstur kom ég
til þessarar hallar,
ég, Loftur, um langan veg,
til að biðja ásana
að einhver gæfi mér
góðan mjöð að drekka.

7

Hvers vegna þegið þið svona,
þið þrútnu goð,
svo að þið getið ekki talað?
Veljið mér sæti og stað
við veisluna
eða skipið mér að fara héðan.“
Bragi sagði:

8

„Sæti og stað
við veisluna munu þér
ásarnir aldrei velja,
því að ásarnir vita
hverjum þeir eiga
að bjóða til veglegrar veislu.“
Loki sagði:

9

„Manstu það, Óðinn,
þegar við í árdaga
blönduðum blóði okkar saman?
Þú sagðist aldrei
mundu drekka bjór
nema okkur báðum væri borinn hann.“
Óðinn sagði:

10

„Stattu þá upp, Víðarr,
og leyfðu föður úlfsins
að sitja við veisluna,
svo að Loki fari síður
að svívirða okkur
í höll Ægis.“
Þá stóð Víðarr upp og skenkti Loka. En áður en Loki drakk ávarpaði hann ásana:

11

„Heilir séuð þið, æsir,
heilar séuð þið, ásynjur,
og öll hin háheilögu goð,
nema sá eini ás
sem situr innar
á bekknum, Bragi.“
Bragi sagði:

12

„Hest og sverð
gef ég þér af eigum mínum,
og baug gefur Bragi þér í bætur,
svo að þú berir síður
illvilja til ásanna;
reittu ekki goðin til reiði við þig.“
Loki sagði:

13

„Hest og armbauga
mun þig alltaf
hvort tveggja skorta, Bragi;
af ásum og álfum
sem hér eru inni
er þér verst við bardaga
og þú hræðist mest skothríð.“
Bragi sagði:

14

„Ég veit að ef ég væri fyrir utan,
eins og ég er nú fyrir innan,
höll Ægis,
myndi ég bera höfuð þitt
í hendi mér;
þannig launaði ég þér lygina.“
Loki sagði:

15

„Hraustur ertu í sætinu,
en þú munt ekki gera þetta,
Bragi, bekkjarskraut;
farðu að berjast
ef þú ert reiður;
hugrakkur maður hikar ekki.“
Iðunn sagði:

16

„Ég bið þig, Bragi,
að virða skyldleika barnanna
og allra óskasonanna,
svo að þú svívirðir
ekki Loka
í höll Ægis.“
Loki sagði:

17

„Þegiðu, Iðunn,
ég segi að þú sért allra kvenna
graðastar eftir körlum,
því að þú lagðir
vandlega þvegna handleggina
utan um þann sem banaði bróður þínum.“
Iðunn sagði:

18

„Ég svívirði ekki
Loka með orðum
í höll Ægis;
ég róa Braga,
sem er glaður af bjórnum;
ég vil ekki að þið berjist í reiði.“
Gefjun sagði:

19

„Hvers vegna þurfið þið tveir æsir
að deila hér inni
með særandi orðum?
Loftur veit ekki
að hann er hafður að háði
og að allar lífverur hata hann.“
Loki sagði:

20

„Þegiðu, Gefjun,
ég mun nú nefna þann
sem tældi þig,
hvíta sveininn
sem gaf þér hálsmen
og þú lagðir lærið yfir.“
Óðinn sagði:

21

„Brjálaður ertu, Loki,
og vitskertur,
þegar þú reitir Gefjun til reiði við þig,
því að örlög allra manna
held ég að hún þekki
jafnvel og ég.“
Loki sagði:

22

„Þegiðu, Óðinn,
þú kunnir aldrei
að ráða úrslitum bardaga meðal manna;
oft gafstu þeim
sem þú áttir ekki að gefa,
hinum slakari, sigurinn.“
Óðinn sagði:

23

„Þótt ég gæfi þeim
sem ég átti ekki að gefa,
hinum slakari, sigurinn,
varst þú í átta ár
niðri undir jörðinni,
kona sem mjólkaði kýr,
og þar hefurðu alið börn;
mér fannst það eðli karlmanns sem lætur nota sig sem konu.“
Loki sagði:

24

„En sagt var að þú stundaðir seið
á Sámsey
og berðir á lok eins og völvur;
í líki seiðmanns
fórstu meðal manna,
og mér fannst það eðli karlmanns sem lætur nota sig sem konu.“
Frigg sagði:

25

„Frá fortíð ykkar
ættuð þið aldrei
að segja mönnum,
því sem þið tveir æsir
gerðuð í árdaga;
menn ættu alltaf að láta gömul mál liggja.“
Loki sagði:

26

„Þegiðu, Frigg,
þú ert dóttir Fjörgyns
og hefur alltaf verið sólgin í karla,
því að Vé og Vilja
leyfðirðu, eiginkona Viðris,
báðum að taka þig í faðm sér.“
Frigg sagði:

27

„Veistu að ef ég ætti hér inni
í höllum Ægis
son sem líktist Baldri,
kæmist þú ekki út
frá sonum ásanna,
og þá yrði ráðist á þig í reiði.“
Loki sagði:

28

„Enn viltu, Frigg,
að ég telji upp fleiri
af illvirkjum mínum:
ég olli því
að þú sérð Baldur ekki
ríða til hallanna framar.“
Freyja sagði:

29

„Brjálaður ertu, Loki,
þegar þú telur upp
ljót illvirki ykkar;
öll örlög held ég
að Frigg þekki,
þótt hún segi ekki sjálf frá.“
Loki sagði:

30

„Þegiðu, Freyja,
ég þekki þig til hlítar,
þig skortir ekki lestina:
af ásum og álfum
sem hér eru inni
hefur hver og einn verið elskhugi þinn.“
Freyja sagði:

31

„Svikul er tunga þín,
ég held að hún muni fyrr en varir
syngja þér til ills;
reiðir eru þér æsir
og ásynjur,
hryggur muntu fara heim.“
Loki sagði:

32

„Þegiðu, Freyja,
þú ert galdranorn
og full af illsku,
því að hin góðu goð
stóðu þig að verki með bróður þínum,
og þá leystirðu vind, Freyja.“
Njörður sagði:

33

„Það skiptir litlu
þótt konur fái sér
mann, eiginmann eða elskhuga;
hitt er furðulegt að karlmaður sem lætur nota sig sem konu
skuli vera kominn hingað inn,
og hann hefur alið börn.“
Loki sagði:

34

„Þegiðu, Njörður,
þú varst sendur héðan austur
til goðanna sem gísl;
dætur Hymis
notuðu þig sem hlandtrog
og migu þér í munn.“
Njörður sagði:

35

„Það var mér til huggunar,
þegar ég var sendur langt héðan
til goðanna sem gísl,
að þá eignaðist ég son
sem enginn hatar
og þykir vera verndari ásanna.“
Loki sagði:

36

„Hættu nú, Njörður,
hafðu hemil á þér,
ég ætla ekki að leyna þessu lengur:
Með systur þinni
gastu slíkan son,
og er það þó ekki verra en búast mátti við.“
Týr sagði:

37

„Freyr er bestur
allra kappa
í görðum ásanna;
hann lætur hvorki meyjar gráta
né eiginkonur annarra
og leysir alla úr fjötrum.“
Loki sagði:

38

„Þegiðu, Týr,
þú hefur aldrei kunnað
að sætta tvo menn;
ég ætla að minnast
á hægri höndina
sem Fenrisúlfur sleit af þér.“
Týr sagði:

39

„Ég sakna handarinnar,
en þú Hróðvitnis,
söknuðurinn er okkur báðum böl;
úlfinum líður heldur ekki vel,
þar sem hann verður að bíða
ragnaraka í fjötrum.“
Loki sagði:

40

„Þegiðu, Týr,
það kom fyrir konu þína
að hún eignaðist son með mér;
hvorki alin vaðmáls né pening
fékkstu nokkurn tíma í bætur
fyrir þá smán, vesalingur.“
Freyr sagði:

41

„Ég sé úlf liggja
við árós,
þar til guðin farast;
þú verður næstur,
ef þú þegir ekki núna,
bundinn, ólánssmiður.“
Loki sagði:

42

„Þú lést kaupa fyrir gull
dóttur Gymis
og seldir þannig sverðið þitt;
en þegar synir Múspells
ríða yfir Myrkvið,
veistu þá ekki, vesalingur, hvernig þú átt að berjast.“
Byggvir sagði:

43

„Veistu, ef ég væri jafnættgöfugur
og Ingunar-Freyr
og ætti jafnveglegan bústað,
myndi ég mala þessa óheillakráku
smærra en merg
og lemja hana alla sundur í liðamótunum.“
Loki sagði:

44

„Hvað er þetta litla
sem ég sé dilla skottinu
og sníkja sér bita af ákefð?
Við eyru Freys
muntu alltaf vera
og skvaldra undir kvörnunum.“
Byggvir sagði:

45

„Byggvir heiti ég,
og snaran segja mig
öll goð og menn;
þess vegna er ég stoltur hér,
að synir Hrofts drekka
allir bjór saman.“
Loki sagði:

46

„Þegiðu, Byggvir,
þú hefur aldrei kunnað
að skipta mat milli manna,
og enginn gat fundið þig
í stráunum á gólfinu
þegar menn börðust.“
Heimdallur sagði:

47

„Þú ert drukkinn, Loki,
svo að þú ert orðinn vitskertur,
— hvers vegna hættirðu ekki, Loki? —
því að ofdrykkja
veldur því að enginn
gætir að því hvað hann segir.“
Loki sagði:

48

„Þegiðu, Heimdallur,
þér var í árdaga
ætlað ömurlegt líf;
með blautt bakið
muntu alltaf standa
og vaka sem vörður guðanna.“
Skaði sagði:

49

„Þú ert kátur, Loki;
en þú munt ekki lengi enn
leika lausum hala,
því að guðin munu binda þig á klett
með görnum
hins hrímkalda sonar þíns.“
Loki sagði:

50

„Veistu, þótt guðin bindi mig á klett
með görnum
hins hrímkalda sonar míns,
var ég fyrstur og síðastur
að leggja á banaráðin
þegar við réðumst á Þjaza.“
Skaði sagði:

51

„Veistu, ef þú varst fyrstur og síðastur
að leggja á banaráðin
þegar þið réðust á Þjaza,
munu frá helgidómum mínum
og völlum alltaf
berast þér fjandsamleg ráð.“
Loki sagði:

52

„Þú varst blíðari í tali
við son Laufeyjar
þegar þú bauðst mér í rúmið þitt;
við verðum að geta slíks
ef við ætlum að telja
öll okkar skammarverk.“
Þá gekk Sif fram, hellti miði í hrímbikar handa Loka og sagði:

53

„Heill sértu nú, Loki,
og taktu við hrímbikar
fullum af gömlum miði,
og láttu mig eina
meðal sona ásanna
vera lausa við ámæli.“
Hann tók við horninu og drakk úr því:

54

„Þú værir ein um það
ef þú værir svo
varkár og fráhverf karlmönnum;
ég veit um einn,
eins víst og ég veit nokkuð,
sem þú hélst fram hjá Hlórriða með,
og það var hinn lævísi Loki.“
Beyla sagði:

55

„Öll fjöll skjálfa;
ég held að á ferð sé
Hlórriði að heiman;
hann þaggar niður
í þeim sem rægir hér
öll goð og menn.“
Loki sagði:

56

„Þegiðu, Beyla,
þú ert kona Byggvis
og full af illsku;
meira ógeð
hefur ekki komið meðal sona ásanna;
öll ertu, ambátt, útötuð í skít.“
Þá kom Þór að og sagði:

57

„Þegiðu, raga skepna,
máttugur hamar minn,
Mjölnir, skal þagga niður í þér;
hausinn
slæ ég af hálsinum á þér,
og þá er lífi þínu lokið.“
Loki sagði:

58

„Sonur Jarðar
er nú kominn hér inn,
hvers vegna læturðu svona, Þór?
En þá brestur þig kjark
þegar þú átt að berjast við úlfinn
og hann gleypir Sigföður í heilu lagi.“
Þór sagði:

59

„Þegiðu, raga skepna,
máttugur hamar minn,
Mjölnir, skal þagga niður í þér;
ég þeyti þér upp
og austur í lönd,
svo að enginn sjái þig framar.“
Loki sagði:

60

„Frá ferðum þínum austur
skaltu aldrei
segja mönnum,
því að í hanskaþumli
hnipraðirðu þig saman, kappi,
og þá fannst þér þú ekki vera Þór.“
Þór sagði:

61

„Þegiðu, raga skepna,
máttugur hamar minn,
Mjölnir, skal þagga niður í þér;
með hægri hendi
slæ ég þig með bana Hrungnis,
svo að hvert bein í þér brotni.“
Loki sagði:

62

„Ég ætla mér að lifa
langa ævi,
þótt þú ógnir mér með hamrinum;
þér þóttu ólar Skrýmis
harðar viðureignar,
og þá náðirðu ekki í nestið
og sveltir þótt þú værir heill á húfi.“
Þór sagði:

63

„Þegiðu, raga skepna,
máttugur hamar minn,
Mjölnir, skal þagga niður í þér;
bani Hrungnis
mun senda þig til Heljar
niður fyrir nágrindurnar.“
Loki sagði:

64

„Ég sagði við ásana,
ég sagði við syni ásanna
það sem mér bjó í brjósti,
en fyrir þér einum
mun ég ganga út,
því að ég veit að þú slærð til.

65

Bjór bruggaðirðu, Ægir,
en þú munt aldrei
halda drykkjuveislu framar;
yfir allar eigur þínar,
sem hér eru inni,
leiki loginn
og brenni þér bakið.“
Eftir þetta faldi Loki sig í Fránangursfossi í laxslíki. Þar tóku æsirnir hann. Hann var bundinn með þörmum Vála, sonar síns, en Narfi sonur hans varð að úlfi. Skaði tók eitursnák og festi hann upp yfir andlit Loka. Úr honum draup eitur. Sigyn, kona Loka, sat þar og hélt skál undir eitrið. Þegar skálin var full bar hún eitrið út, en á meðan draup eitrið á Loka. Þá kipptist hann svo harkalega við að öll jörðin skalf. Það eru nú kallaðir jarðskjálftar.