Frumheimild: „Hrafnagaldr Óðins“

Alföðr orkar,
álfar skilja,
Vanir vitu,
vísa nornir,
elr íviðja,
aldir bera,
þreyja þursar,
þrá valkyrjur.

Ætlun Æsir
illa gátu,
verpir villtu
vættar rúnum;
Óðhrærir skyldi
Urðr geyma
máttk at verja
mestum þorra.

Hverfr því Hugr,
hinna leitar,
grunar guma
grand, ef dvelr;
þótti er Þráins
þunga draumr;
Dáins dulu
draumr þótti.

Dugir með dvergum
dvína, heimar
niðr at Ginnungs
niði sökkva;
oft Alsviðr
ofan fellir
oft of föllnum
aftr safnar.

Stendr æva
strind né röðull,
lofti með lævi
linnir ei straumi;
mærum dylst
í Mímis brunni
vissa vera;
vitið enn eða hvað?

Dvelr í dölum
dís forvitin,
Yggdrasils frá
aski hnigin;
álfa ættar
Iðunni hétu
Ívalds eldri
yngsta barna.

Eirði illa
ofankomu
hárbaðms undir
haldin meiði;
kunni sízt
at kundar Nörva
vön at værri
vistum heima.

Sjá sigtívar
syrgja Naumu,
Viggjar at véum
vargsbelg seldu;
lét í færast
lyndi breytti,
lék at lævísi,
litum skipti.

Valdi Viðrir
vörð Bifrastar
Gjallar sunnu
gátt at frétta,
heims hvívetna
hvert er vissi.
Bragi ok Loftr
báru kviðu.

Galdr gólu,
göndum riðu
Rögnir og Reginn
at ranni heimis;
hlustar Óðinn
Hliðskjálfu í,
lét braut vera
langa vegu.

Frá enn vitri
veiga selju
banda burða
ok brauta sinna;
hlýrnis, heljar,
heims ef vissi,
ártíð, æfi,
aldrtila.

Né mun mælti
né mál knátti
Gefjun greiða
né glaum hjaldi;
tár af tíndust
törgum hjarnar,
eljun faldin
endrrjóða.

Eins kemr austan
úr Elivágum
þorn af akri
þurs hrímkalda,
hveim drepr dróttir
Dáinn allar
mæran of Miðgarð
með nátt hver.

Dofna þá dáðir,
detta hendr,
svífr of svimi
sverð áss hvíta;
rennir örvit
rýgjar glýgju
sefa sveiflum
sókn gjörvallri.

Jamt þótti Jórunn
jólnum komin,
sollin sútum,
svars er ei gátu;
sóttu því meir
at syn var fyrir,
mun þó miðr
mælgi dugði.

Fór frumkvöðull
fregnar brauta
hirðr at Herjans
horni Gjallar;
Nálar nefa
nam til fylgis,
greppr Grímnis
grund varðveitti.

Vingólf tóku
Viðars þegnar,
Fornjóts sefum
fluttir báðir;
iðar ganga,
æsi kveðja,
Yggjar þegar
við ölteiti.

Heilan Hangatý
heppnastan ása,
virt öndvegis
valda báðu;
sæla at sumbli
sitja día,
æ með Yggjungi
yndi halda.

Bekkjarsett
at Bölverks ráði
sjöt Sæhrímni
saddist rakna;
Skögul at skutlum
skaptker Hnikars
mat af miði
Mímis hornum.

Margs of frágu
máltíð yfir
Heimdall há goð,
hörgar Loka,
spár eða spakmál
sprund ef kenndi,
undorn of fram,
unz nam húma.

Illa létu
orðið hafa
erindisleysu
oflítilfræga;
vant að væla
verða myndi,
svá af svanna
svars of gæti.

Ansar Ómi,
allir hlýddu:
"Nótt skal nema
nýræða til;
hugsi til myrgins
hverr sem orkar
ráð til leggja
rausnar ásum!"

Rann með röstum
Rindar móðr
föðrlarðr
Fenris valla;
gengu frá gildi
goðin, kvöddu
Hropt ok Frigg
sem Hrímfaxa fór.

Dýrum settan
Dellings mögr
jó fram keyrði
jarknasteinum;
mars of manheim
mön af glóar,
dró leik Dvalins
drösull í reið.

Jörmungrundar
í jódyr nyrðra
und rót yztu
aðalþollar,
gengu til rekkju
gýgjur ok þursar,
náir, dvergar,
ok dökkálfar.

Risu raknar,
rann álfröðull,
norðr at Niflheim
njóla sótti;
upp nam árgjöll
Úlfrúnar niðr,
hornþytvaldr
Himinbjarga.

Allfather acts,
elves understand,
Vanir know,
Norns show the way,
the giantess gives birth,
mortals endure,
giants yearn,
Valkyries long.

The Aesir poorly
discerned the purpose;
contrary, they confused
the being's runes;
Odhrœrir was to
keep watch over Urd,
but could not protect her
from the greater multitude.

Therefore the mind turns away,
seeking the others;
it suspects men's
ruin if it delays;
Thrain's dream
seemed oppressive;
Dain's dream
seemed obscure.

Powers among the dwarves
dwindle; the worlds
sink down into
Ginnung's darkness;
often Alsvid
strikes down from above,
often gathers again
those who have fallen.

Neither earth nor sun
stands firm forever;
through the treacherous air
the current never ceases;
from the glorious ones is hidden,
in Mimir's well,
certainty of being;
do you understand yet, or what?

In the valleys dwells
an inquisitive goddess,
from Yggdrasil's
ash descended;
of elven descent,
they called her Idunn,
of Ivaldi the Elder's
children the youngest.

She ill endured
her descent,
beneath the lofty tree
held by its trunk;
she found no pleasure
with Norvi's child,
accustomed to happier
dwellings at home.

The victory-gods see
Nauma grieving;
at Vigg's sanctuaries
they gave her a wolfskin;
she let them clothe her,
changed her disposition,
practised deceit,
changed her appearance.

Vidrir chose
the guardian of Bifrost
to question the bearer
of Gjoll's sun,
about every world,
whatever she knew.
Bragi and Lopt
were filled with dread.

They chanted spells,
rode on magic staffs,
Rognir and Regin,
to the world's dwelling;
Odin listens
in Hlidskjalf,
letting them travel
far along their way.

The wise one questioned
the server of drinks
about the gods' birth
and the paths they followed;
whether she knew heaven's,
Hel's and the world's
appointed season, lifetime,
and ending.

She spoke no thought,
nor could Gefjon
put words together,
nor speak with gladness;
tears trickled
from the shields of her skull,
her strength lay hidden,
and reddened her anew.

Just so comes from the east,
out of Elivagar,
a thorn from the field
of the frost-cold giant,
with which Dain strikes the hosts,
every one of them,
through glorious Midgard,
each night.

Then deeds grow sluggish,
hands fall idle,
a swoon drifts over
the white god's sword;
insensibility flows into
the giantess's wind,
stilling with its surges
the whole gathering.

Just so Jorunn seemed
to the gods to have become,
swollen with sorrow,
when they got no answer;
they pressed all the harder
as refusal faced them,
yet far less
did much talking help.

The leader of the questioning
went on his way,
the keeper of Herjan's
Gjallarhorn;
he took Nal's kinsman
along as his companion;
Grimnir's poet
watched over the woman.

Vidar's followers
reached Vingolf,
by Fornjot's kinsmen
both conveyed;
they go inside,
greet the Aesir
at once at Ygg's
merry drinking feast.

They wished Hangatyr health,
the luckiest of the Aesir,
and rule over the ale
of the high seat;
may the gods sit happy
at the drinking feast,
forever with Yggjung
keeping their joy.

Seated on benches
at Bolverk's command,
the host of gods
ate their fill of Saehrimnir;
Skogul at the tables
ladled from Hnikar's handled cup
portions of mead
into Mimir's horns.

Many things they asked
over the meal,
the high gods of Heimdall,
the holy ones of Loki:
whether prophecies or wise words
the woman had imparted,
on past midafternoon,
until dusk began to fall.

They said it had
turned out badly,
the fruitless errand,
all too inglorious;
it would be hard
to contrive matters
so that from the woman
an answer could be gained.

Omi replies,
and all listened:
“Night shall be used
for fresh counsel;
let each ponder until morning
who can devise
plans to bring
the Aesir glory!”

Across Rind's leagues ran,
weary,
the rich fodder
of Fenrir of the plains;
the gods left the feast
and bade farewell to
Hropt and Frigg
as Hrimfaxi went.

Delling's son drove
his horse forward,
adorned with precious
gemstones;
over the world of men
the horse's mane glows;
the steed drew Dvalin's plaything
in a chariot.

At the mighty earth's
northern edge,
beneath the outermost root
of the foremost tree,
they went to bed,
giantesses and giants,
corpses, dwarves,
and dark elves.

The gods rose,
Alfrodull rose,
north toward Niflheim
Night made her way;
up raised the dawn-blast
Ulfrun's son,
the lord of the sounding horn
at Himinbjorg.

Alföður beitir mætti sínum,
álfar skilja,
vanir vita,
nornir vísa veginn,
skógartröllkonan elur afkvæmi,
mennirnir þola,
þursar bíða,
valkyrjur þrá.

Ásunum gekk illa
að ráða í áformin,
hin hviklyndu rugluðu þá
með rúnum vættarins;
Urður átti
Óðhræri að gæta,
en gat ekki varið hann
gegn mesta frostinu.

Því hverfur Hugur,
leitar hinna;
menn grunar að voði sé á ferð
ef hann tefst;
hugsun Þráins
var þungur draumur;
hugsun Dáins
þótti dularfullur draumur.

Máttur dverganna
dvínar, heimarnir
sökkva niður
í myrkur Ginnungs;
oft fellir Alsviður
að ofan,
oft safnar hann hinum föllnu
saman á ný.

Hvorki standa stöðug
jörðin né sólin,
skaðvænlegur loftstraumurinn
lætur aldrei undan;
í hinum mæra
brunni Mímis leynist
vitneskja veranna;
vitið þið enn, eða hvað?

Í dölum dvelur
forvitin dís,
fallin frá
askinum Yggdrasli;
hún var af álfaætt,
Iðunn kölluð,
yngst hinna eldri
barna Ívalda.

Hún undi illa
komunni niður,
þar sem henni var haldið
undir stofni hins háa trés;
henni líkaði síst
hjá dóttur Nörva,
vön betri
vist heima.

Sigurguðirnir sjá
Naumu syrgja;
í véum Viggjar
fengu þeir henni úlfsham;
hún lét færa sig í hann,
skipti um skap,
lék sér að svikum,
breytti útliti sínu.

Viðrir valdi
vörð Bifrastar
til að spyrja konu,
bera gulls Gjallar,
hvað hún vissi
um allt í heiminum.
Bragi og Loftur
fóru með erindið.

Þeir sungu galdra,
riðu göldróttum stöfum,
Rögnir og Reginn,
að heimkynnum heimsins;
Óðinn hlustar
í Hliðskjálf,
lét þá fara
langa vegu.

Hinn vitri spurði
konuna sem bar drykkinn
um uppruna goðanna
og eigin leiðir;
hvort hún vissi um himin,
Hel og heim,
ásettan tíma, æviskeið
og endalok.

Hvorki sagði hún hug sinn
né gat Gefjun
komið orðum að því
né mælt af gleði;
tár féllu
af skjöldum ennis hennar,
þrótturinn var hulinn,
kinnarnar roðnuðu á ný.

Eins kemur austan
úr Élivágum
þyrnir af akri
hins hrímkalda þurs,
sem Dáinn stingur með
allar mannanna sveitir
um hinn mæra Miðgarð
á hverri nóttu.

Þá sljóvgast athafnir,
hendur falla máttlausar,
svimi svífur yfir
sverði hins hvíta áss;
meðvitundarleysi streymir
um hugarstorm tröllkonunnar,
sefar með bylgjum sínum
allan mannsöfnuðinn.

Goðunum virtist Jórunn
vera eins á sig komin,
þrútin af sorgum,
þegar þau fengu ekkert svar;
þau gengu fastar eftir því
sem meira var synjað,
en orðaflaumurinn
kom að enn minna gagni.

Sá sem hóf eftirgrennslanina
lagði af stað,
vörður Gjallarhorns
Herjans;
hann tók son Nálar
með sér í för,
en skáld Grímnis
varð eftir á staðnum.

Þegnar Viðars
komu til Vingólfs,
báðir fluttir þangað
af sonum Fornjóts;
þeir ganga inn
og heilsa ásunum,
köppum Yggs,
við bjórgleðina.

Þeir óskuðu Hangatý heilla,
hinum gæfusamasta ása,
báðu hinn virta ráða
úr öndvegi sínu;
að goðin sætu sæl
yfir drykkjunni,
ævinlega með Yggjungi
í gleði saman.

Eftir að sest var á bekki
að boði Bölverks
söddust heimamenn goðanna
á Sæhrímni;
Skögul gekk milli borða,
fyllti ker Hnikars
með miði
úr hornum Mímis.

Margs spurðu
hin háu goð við máltíðina
Heimdall,
og gyðjurnar Loka,
hvort konan hefði sagt
spár eða viskuorð,
frá því síðdegis
og þar til tók að skyggja.

Þau sögðu illa
hafa til tekist,
erindið árangurslaust
og lítt til frægðar;
erfitt myndi reynast
að beita vélum
svo að frá konunni
fengist svar.

Ómi svarar,
allir hlustuðu:
„Nóttin skal gefa okkur
kost á nýjum ráðum;
fram á morgun hugsi
hver sem megnar
um ráð til hjálpar
hinum göfugu ásum!“

Rann langar leiðir
móðir Rindar,
örmagna faðir
Fenris yfir velli;
goðin gengu frá veislunni,
kvöddu Hropt
og Frigg, þegar hún
fór á Hrímfaxa.

Sonur Dellings
keyrði fram hest sinn,
sem var skreyttur
dýrum gimsteinum;
mön hestsins glóar
yfir mannheimum,
fákurinn dró leikfang Dvalins
í vagni.

Við norðurdyr
hinnar víðáttumiklu jarðar,
undir ystu rót
hins mikla trés,
gengu til hvílu
tröllkonur og þursar,
náir, dvergar
og dökkálfar.

Goðin risu á fætur,
sólin rann upp,
nóttin leitaði norður
til Niflheims;
sonur Úlfrúnar hóf upp
hljómandi morgunkall,
sá sem lætur hornið gjalla
á Himinbjörgum.