Frumheimild: „Hárbarðsljóð“

Hárbarðsljóð

Hér geturðu lesið verkið á ensku og nútímaíslensku ásamt fornnorræna frumtextanum þar sem hann er tiltækur. Veldu texta með hnöppunum efst; valið vistast og gildir á öllum heimildasíðum vefsins.

Þýðing á nútímaíslensku, unnin með gervigreind úr fornnorrænum frumtexta með ensku þýðinguna til hliðsjónar.

1

„Hver er sá piltur
sem stendur handan við sundið?“
Ferjukarlinn sagði:

2

„Hver er sá karl
sem kallar yfir víkina?“
Þór sagði:

3

„Ferjaðu mig yfir sundið,
þá gef ég þér mat í fyrramálið;
ég hef matarkörfu á bakinu,
betri matur fæst ekki;
ég át í ró og næði
áður en ég fór að heiman,
síld og hafra;
ég er enn saddur af því.“
Ferjukarlinn sagði:

4

„Þú stærir þig af morgunverkunum,
af máltíðinni;
þú veist ekki glöggt hvað bíður þín,
dapurlegt er heima hjá þér,
ég held að móðir þín sé dáin.“
Þór sagði:

5

„Nú segirðu það
sem hverjum manni þætti
þyngst að frétta,
að móðir mín sé dáin.“
Ferjukarlinn sagði:

6

„Ekki er að sjá að þú
eigir þrjú góð bú;
þú stendur berfættur
og ert klæddur eins og flækingur,
það er ekki einu sinni að sjá að þú eigir buxur.“
Þór sagði:

7

„Stýrðu bátnum hingað,
ég skal sýna þér hvar þú getur lent, —
en hver á skipið
sem þú heldur við landið?“
Ferjukarlinn sagði:

8

„Hildólfur heitir sá
sem bað mig að gæta þess,
hinn ráðsnjalli maður
sem býr í Ráðseyjarsundi;
hann bað mig að flytja ekki ræningja
eða hestaþjófa,
aðeins gott fólk
og þá sem ég þekkti vel;
segðu mér nafn þitt
ef þú vilt komast yfir sundið!“
Þór sagði:

9

„Ég skal segja þér nafn mitt,
þótt ég sé sekur,
og allan uppruna minn:
Ég er sonur Óðins,
bróðir Meila
og faðir Magna,
máttugur meðal guðanna;
hér geturðu talað við Þór!
Nú vil ég spyrja þig
að því hvað þú heitir.“
Ferjukarlinn sagði:

10

„Ég heiti Hárbarður,
ég leyni sjaldan nafni mínu.“
Þór sagði:

11

„Hvers vegna ættirðu að leyna nafni þínu
nema þú hafir eitthvað á samviskunni?“
Hárbarður sagði:

12

„Þótt ég hafi eitthvað á samviskunni
skal ég bjarga lífi mínu
undan mönnum eins og þér,
nema mér sé dauðinn ætlaður.“
Þór sagði:

13

„Mér þætti mikil
raun að því
að vaða yfir víkina til þín
og bleyta liminn á mér;
ég skyldi launa
þér, vesalingnum,
háðsglósurnar
ef ég kæmist yfir sundið.“
Hárbarður sagði:

14

„Hér ætla ég að standa
og bíða þín;
þú hefur ekki hitt harðari mann
síðan Hrungnir dó.“
Þór sagði:

15

„Nú viltu minnast á það
þegar við Hrungnir börðumst,
sá stórhuga jötunn
sem hafði höfuð úr steini;
þó felldi ég hann
að fótum mér.
Hvað gerðir þú á meðan, Hárbarður?“
Hárbarður sagði:

16

„Ég var hjá Fjölvari
í fimm heil ár
á þeirri eyju
sem heitir Algræn;
þar gátum við barist
og fellt menn í valinn,
reynt margt
og freistað kvenna.“
Þór sagði:

17

„Hvernig reyndust ykkur konurnar ykkar?“
Hárbarður sagði:

18

„Við áttum fjörugar konur,
ef þær fengjust til að spakast hjá okkur;
við áttum vitrar konur,
ef þær væru okkur hollar;
þær úr sandi
sneru reipi
og úr djúpum dal
gröfu upp jörð;
ég einn reyndist þeim öllum
snjallari í ráðum;
ég svaf hjá systrunum sjö
og naut allrar ástar þeirra og unaðar.
Hvað gerðir þú á meðan, Þór?“
Þór sagði:

19

„Ég drap Þjaza,
hinn máttuga jötun;
ég kastaði augum
sonar Alvalda
upp á heiðan himininn;
þau eru mestu minnismerkin
um verk mín,
sem allir menn hafa séð síðan.
Hvað gerðir þú á meðan, Hárbarður?“
Hárbarður sagði:

20

„Ég beitti miklum ástarbrögðum
við konur sem riðu um í myrkrinu,
þegar ég tældi þær frá mönnum sínum;
ég taldi Hlébarð
harðan jötun;
hann gaf mér töfrasprota,
en ég ginnti hann svo hann missti vitið.“
Þór sagði:

21

„Með illum hug
launaðirðu þá góðar gjafir.“
Hárbarður sagði:

22

„Eikin eignast það
sem hún skefur af annarri;
í slíku hugsar hver um sig.
Hvað gerðir þú á meðan, Þór?“
Þór sagði:

23

„Ég var fyrir austan
og barði illgjarnar
jötunkonur
sem gengu til fjalls;
stór væri jötnaættin
ef allir lifðu,
engir menn væru þá til
í Miðgarði.
Hvað gerðir þú á meðan, Hárbarður?“
Hárbarður sagði:

24

„Ég var á Vallandi
og tók þátt í bardögum;
ég atti höfðingjum saman
en sætti þá aldrei;
Óðinn á jarlana
sem falla í bardaga,
en Þór á þrælaættina.“
Þór sagði:

25

„Ójafnt myndirðu skipta
liðinu milli ásanna
ef þú hefðir vald yfir miklu.“
Hárbarður sagði:

26

„Þór hefur afl nóg
en ekkert hugrekki;
af ótta og hugleysi
varstu troðinn inn í hanska
og þá fannst þér þú ekki vera Þór;
þú þorðir þá hvorki
vegna hræðslu þinnar
að hnerra né freta
svo að Fjalar heyrði.“
Þór sagði:

27

„Hárbarður, hugleysingi,
ég myndi berja þig til bana
ef ég gæti teygt mig yfir sundið.“
Hárbarður sagði:

28

„Hvers vegna ættirðu að teygja þig yfir sundið
þegar ekkert sakarefni er á milli okkar?
Hvað gerðirðu þá, Þór?“
Þór sagði:

29

„Ég var fyrir austan
og varði ána
þegar á mig sóttu
synir Svárangs;
þeir börðu mig grjóti,
en höfðu litla gleði af sigrinum;
þeir urðu þó fyrri til
að biðja mig um frið.
Hvað gerðir þú á meðan, Hárbarður?“
Hárbarður sagði:

30

„Ég var fyrir austan
og talaði við eina konu;
ég lék mér við þá línhvítu
og átti með henni leynifundi;
ég gladdi þá gullbjörtu,
stúlkan naut unaðarins.“
Þór sagði:

31

„Þá kynntistu þar góðri konu.“
Hárbarður sagði:

32

„Á hjálp þinni
hefði ég þá þurft að halda, Þór,
til að halda þeirri línhvítu mey.“
Þór sagði:

33

„Ég hefði veitt þér hana
ef ég hefði verið þar nærri.“
Hárbarður sagði:

34

„Ég hefði þá treyst þér,
nema þú hefðir svikið traust mitt.“
Þór sagði:

35

„Ég bít ekki í hælana á mönnum
eins og gamall skinnskór að vori.“
Hárbarður sagði:

36

„Hvað gerðir þú á meðan, Þór?“
Þór sagði:

37

„Konur berserkja
barði ég á Hlésey;
þær höfðu unnið hin verstu verk,
svikið alla þjóðina.“
Hárbarður sagði:

38

„Skammarverk vannstu þá, Þór,
þegar þú barðir konur.“
Þór sagði:

39

„Þær voru úlfynjur,
varla konur;
þær skelltu skipinu mínu um koll
sem ég hafði skorðað,
ógnuðu mér með járnlurki
og eltu Þjálfa.
Hvað gerðir þú á meðan, Hárbarður?“
Hárbarður sagði:

40

„Ég var í hernum
sem lagði hingað af stað
til að hefja herfána hátt
og rjóða spjót blóði.“
Þór sagði:

41

„Nú viltu minnast á það
þegar þú fórst að bjóða okkur ófrið.“
Hárbarður sagði:

42

„Það skal þá bæta þér
með armbaugi,
eins og sáttamenn ákváðu,
þeir sem vilja sætta okkur.“
Þór sagði:

43

„Hvar lærðirðu þessi
hneykslanlegu orð?
Aldrei hef ég heyrt
neitt hneykslanlegra.“
Hárbarður sagði:

44

„Ég lærði þau af mönnum,
þeim öldnu,
sem búa í skógum heimsins.“
Þór sagði:

45

„Þú gefur dysjum þó fallegt nafn
þegar þú kallar þær skóga heimsins.“
Hárbarður sagði:

46

„Þannig tala ég um slíka hluti.“
Þór sagði:

47

„Orðafimi þín
mun koma þér í koll
ef ég ákveð að vaða yfir víkina;
hærra en úlfur
held ég að þú munir æpa
ef þú færð hamarshögg.“
Hárbarður sagði:

48

„Sif á elskhuga heima,
þú munt vilja hitta hann;
þar skaltu beita kröftunum,
það stendur þér nær.“
Þór sagði:

49

„Þú lætur allt flakka
svo að mér sárni sem mest,
þú huglausi maður;
ég held að þú ljúgir.“
Hárbarður sagði:

50

„Ég held að ég segi satt;
þér miðar seint á ferðinni;
þú værir kominn langt núna, Þór,
ef þú færir í dulargervi.“
Þór sagði:

51

„Hárbarður, hugleysingi,
þú hefur sannarlega tafið mig núna.“
Hárbarður sagði:

52

„Ég hélt að Ásaþór
myndi aldrei láta
fjárhirði tefja för sína.“
Þór sagði:

53

„Nú skal ég gefa þér ráð:
róðu bátnum hingað,
hættum hótunum,
hittu föður Magna.“
Hárbarður sagði:

54

„Farðu frá sundinu,
þér verður synjað um far.“
Þór sagði:

55

„Vísaðu mér þá leiðina
fyrst þú vilt ekki ferja mig yfir víkina.“
Hárbarður sagði:

56

„Lítið mál er að neita,
en langt er að fara;
klukkutími er að stokknum,
annar að steininum;
haltu svo eftir veginum til vinstri
þar til þú kemur til Verlands;
þar mun Fjörgyn
hitta Þór, son sinn,
og sýna honum leiðir ættingjanna
til landa Óðins.“
Þór sagði:

57

„Mun ég komast þangað í dag?“
Hárbarður sagði:

58

„Þú kemst þangað með basli og erfiði,
þegar sólin rís,
að því er ég get mér til.“
Þór sagði:

59

„Nú verður samtal okkar stutt
fyrst þú svarar mér aðeins með skætingi;
ég skal launa þér að neita mér um far
ef við hittumst aftur.“
Hárbarður sagði:

60

„Farðu nú þangað
sem allir fjandar taka þig!“