Frumheimild: „Grímnismál“

Grímnismál

Hér geturðu lesið verkið á ensku og nútímaíslensku ásamt fornnorræna frumtextanum þar sem hann er tiltækur. Veldu texta með hnöppunum efst; valið vistast og gildir á öllum heimildasíðum vefsins.

Þýðing á nútímaíslensku, unnin með gervigreind úr fornnorrænum frumtexta með ensku þýðinguna til hliðsjónar.

1

Heitur ertu, geisandi eldur,
og heldur of mikill;
færðu þig fjær mér, eldur!
Loðfeldurinn sviðnar,
þótt ég lyfti honum upp;
feldurinn brennur á mér.

2

Átta nætur sat ég
hér á milli elda,
án þess að nokkur
byði mér mat
nema Agnar einn,
sem einn mun ráða,
sonur Geirröðar,
yfir landi Gota.

3

Heill sértu, Agnar,
því að Veratýr óskar þér
allrar heilla;
fyrir einn drykk
muntu aldrei
fá betri laun.

4

Heilagt er landið
sem ég sé liggja
nærri ásum og álfum;
en í Þrúðheimi
mun Þór búa
þar til goðin farast.

5

Ýdalir heitir staðurinn
þar sem Ullur hefur
reist sér sali;
Álfheim gáfu goðin Frey
í árdaga
að tannfé.

6

Sá bær er hinn þriðji
þar sem hin góðviljuðu goð
þöktu salina silfri;
Valaskjálf heitir hann,
sem ás nokkur eignaðist
í árdaga.

7

Sökkvabekkur heitir hinn fjórði,
og þar dynja svalar
öldur yfir;
þar drekka Óðinn og Sága
alla daga
glöð úr gullnum kerum.

8

Glaðsheimur heitir hinn fimmti,
þar sem gullbjört
Valhöll stendur víðáttumikil;
þar velur Hroftur
á hverjum degi
menn sem hafa fallið fyrir vopnum.

9

Auðvelt er að þekkja,
fyrir þá sem koma til Óðins,
salinn þegar þeir sjá hann;
skaftviðir spjóta eru þaksperrur,
skildir þekja þakið,
og brynjum er dreift á bekki.

10

Auðvelt er að þekkja,
fyrir þá sem koma til Óðins,
salinn þegar þeir sjá hann:
úlfur hangir
vestan við dyrnar
og örn drúpir yfir.

11

Þrymheimur heitir hinn sjötti,
þar sem Þjazi bjó,
sá afar máttugi jötunn;
en nú býr Skaði,
hin bjarta brúður goða,
á gömlum bæ föður síns.

12

Breiðablik eru hin sjöundu,
þar sem Baldur hefur
reist sér sali,
á því landi
þar sem ég veit
að fæst böl er að finna.

13

Himinbjörg eru hin áttundu,
og þar er Heimdallur sagður
ráða yfir helgidómum;
þar drekkur vörður goðanna
í friðsælum sal
glaður hinn góða mjöð.

14

Fólkvangur er hinn níundi,
og þar ræður Freyja
hverjir fá sæti í salnum;
helming fallinna
velur hún á hverjum degi,
en Óðinn á hinn helminginn.

15

Glitnir er hinn tíundi,
hann stendur á gullsúlum
og er einnig þakinn silfri;
þar býr Forseti
flesta daga
og sættir öll deilumál.

16

Nóatún eru hin elleftu,
þar sem Njörður hefur
reist sér sali;
þessi höfðingi manna,
sem ekkert mein veldur,
ræður yfir hátimbruðum helgidómi.

17

Hrís vex
og hátt gras
í Viði, landi Víðars;
en þar mun sonurinn stíga
af hestbaki,
hugrakkur, til að hefna föður síns.

18

Andhrímnir
sýður í Eldhrímni
Sæhrímni,
hið besta svínakjöt;
en fáir vita
á hverju einherjar nærast.

19

Gera og Freka
seður hinn bardagavani,
víðfrægi Herjaföður;
en á víni einu
lifir hinn vopngöfugi
Óðinn alla tíð.

20

Huginn og Muninn
fljúga á hverjum degi
yfir hina víðu jörð;
ég óttast um Hugin,
að hann komi ekki aftur,
enn meiri áhyggjur hef ég þó af Munin.

21

Þund þýtur,
fiskur Þjóðvitnis
unir sér í flóðinu;
árstraumurinn þykir
of mikill
fyrir her hinna föllnu að vaða.

22

Valgrind heitir hliðið
sem stendur á vellinum,
heilagt, fyrir heilögum dyrum;
fornt er það hlið,
en fáir vita
hvernig það er læst.

23

Fimm hundruð dyra
og fjörutíu að auki
hygg ég að séu á Valhöll;
átta hundruð einherja
ganga samtímis út um einar dyr
þegar þeir fara að berjast við úlfinn.

24

Fimm hundruð sala
og fjörutíu að auki
hygg ég að séu í Bilskírni með öllum álmum;
af þeim húsum
sem ég veit að hafa verið reist
veit ég að hús sonar míns er stærst.

25

Heiðrún heitir geit
sem stendur á höllinni
og bítur af greinum Læraðs;
hún fyllir stórt ker
af tærum miði;
sá drykkur getur aldrei gengið til þurrðar.

26

Eikþyrnir heitir hjörtur
sem stendur á höllinni
og bítur af greinum Læraðs;
af hornum hans
drýpur í Hvergelmi,
og þaðan renna öll vötn.

27

Síð og Víð,
Sækin og Eikin,
Svöl og Gunnþró,
Fjörm og Fimbulþul,
Rín og Rennandi,
Gipul og Göpul,
Gömul og Geirvimul,
þær renna um fjársjóði goðanna,
Þyn og Vín,
Þöll og Höll,
Gráð og Gunnþorin.

28

Vína heitir ein,
önnur Vegsvinn,
þriðja Þjóðnuma,
Nyt og Nöt,
Nönn og Hrönn,
Slíð og Hríð,
Sylgur og Ylgur,
Víð og Ván,
Vönd og Strönd,
Gjöll og Leiftur,
þær renna nærri mönnum
og falla héðan til Heljar.

29

Körmt og Örmt
og Kerlaugarnar tvær,
þær verður Þór að vaða
á hverjum degi
þegar hann fer að dæma
við ask Yggdrasils,
því að brú ásanna
stendur öll í ljósum logum
og hin heilögu vötn sjóða.

30

Glaður og Gyllir,
Glær og Skeiðbrimir,
Silfrintoppur og Sinir,
Gísl og Falhófnir,
Gulltoppur og Léttfeti,
þessum hestum ríða æsir
á hverjum degi
þegar þeir fara að dæma
við ask Yggdrasils.

31

Þrjár rætur
liggja í þrjár áttir
undan aski Yggdrasils;
Hel býr undir einni,
undir annarri hrímþursar,
undir þeirri þriðju mannfólkið.

32

Ratatoskur heitir íkorni
sem hleypur
um ask Yggdrasils;
orð arnarins
á hann að bera ofan
og flytja Níðhögg niðri.

33

Einnig eru þar fjórir hirtir
sem gnaga af efstu greinum
með hálsana sveigða aftur:
Dáinn og Dvalinn,
Duneyr og Duraþrór.

34

Fleiri ormar liggja
undir aski Yggdrasils
en nokkurn heimskan apa grunar:
Góinn og Móinn,
þeir eru synir Grafvitnis,
Grábakur og Grafvölluður,
Ófnir og Sváfnir,
hygg ég að muni sífellt
gnaga kvisti trésins.

35

Askur Yggdrasils
þolir meiri þjáningar
en menn vita:
hjörtur bítur hann að ofan,
hann fúnar á hliðinni,
Níðhöggur nagar hann að neðan.

36

Hrist og Mist
vil ég að beri mér drykkjarhorn,
Skeggjöld og Skögul,
Hildur og Þrúður,
Hlökk og Herfjötur,
Göll og Geirönul,
Randgríður og Ráðgríður
og Reginleif,
þær bera einherjum bjór.

37

Árvakur og Alsviður,
þeir eiga að draga sólina
héðan upp, grannir á síður;
en undir bógum þeirra
fólu hin góðviljuðu goð,
æsirnir, járnkæla.

38

Svalinn heitir skjöldurinn
sem stendur fyrir sólinni,
hinum skínandi guði;
fjöll og höf
veit ég að munu brenna
ef hann fellur frá.

39

Sköll heitir úlfur
sem eltir hinn skírleita guð
til Varnaviðar;
en annar heitir Hati,
hann er sonur Hróðvitnis,
sá hleypur á undan hinni björtu brúði himinsins.

40

Úr holdi Ýmis
var jörðin sköpuð,
en hafið úr blóði hans,
fjöll úr beinum,
tré úr hári,
en himinninn úr höfuðkúpunni.

41

En úr augabrúnum hans
gerðu hin góðviljuðu goð
Miðgarð handa mannanna börnum,
en úr heila hans
voru öll hin ógnþrungnu
ský sköpuð.

42

Hylli Ullar
og allra goðanna fær
sá sem fyrstur sinnir eldinum,
því að heimarnir opnast
fyrir sonum ásanna
þegar katlarnir eru teknir af.

43

Synir Ívalda
hófust í árdaga
handa við að smíða Skíðblaðni,
bestan allra skipa,
handa hinum bjarta Frey,
hinum ágæta syni Njarðar.

44

Askur Yggdrasils,
hann er æðstur trjáa,
en Skíðblaðnir skipa,
Óðinn ása,
en Sleipnir hesta,
Bifröst brúa,
en Bragi skálda,
Hábrók hauka,
en Garmur hunda.

45

Nú hef ég sýnt svip minn
fyrir sonum sigursælla goða,
við það skal vænt hjálp vakna;
öllum ásum
skal þetta verða kunnugt
á bekkjum Ægis,
í drykkju hjá Ægi.

46

Ég kallaði mig Grím,
ég kallaði mig Ganglera,
Herjan og Hjálmbera,
Þekk og Þriðja,
Þund og Uð,
Herblinda og Há.

47

Saður og Svipall
og Sanngetall,
Herteitur og Hnikar,
Biley gur, Báleygur,
Bölverkur, Fjölnir,
Grímur og Grímnir,
Glapsviður og Fjölsviður;

48

Síðhöttur, Síðskeggur,
Sigföður, Hnikuður,
Alföður, Valföður,
Atríður og Farmatýr;
einu nafni
hef ég aldrei heitið
síðan ég fór meðal manna.

49

Grímni kölluðu menn mig
hjá Geirröði,
en Jálk hjá Ásmundi,
og Kjalar
þegar ég dró sleða,
Þró á þingum,
Viður í bardögum,
Óski og Ómi,
Jafnhár og Biflindi,
Göndlir og Hárbarður meðal goða.

50

Sviður og Sviðrir
hét ég hjá Sökkmími,
og ég leyndi hinn aldna jötun því
þegar ég hafði orðið
hins fræga sonar Miðvitnis
banamaður einn míns liðs.

51

Drukkinn ertu, Geirröður,
þú hefur drukkið of mikið;
mikils ertu sviptur,
því að þú hefur misst stuðning minn,
alla einherjana
og hylli Óðins.

52

Margt sagði ég þér,
en fátt manstu;
vinir þínir blekkja þig;
ég sé sverð
vinar míns liggja
allt blóði drifið.

53

Nú mun Yggur fá
mann fallinn fyrir sverðseggjum,
ég veit að lífi þínu er lokið;
dísirnar eru þér fjandsamlegar,
nú geturðu séð Óðin,
komdu nær mér ef þú getur.

54

Óðinn heiti ég nú,
Yggur hét ég áðan,
Þundur kallaði ég mig áður,
Vakur og Skilfingur,
Váfuður og Hroftatýr,
Gautur og Jálkur meðal goða,
Ófnir og Sváfnir,
og ég tel að þessi nöfn séu
öll komin frá mér einum.
Geirröður konungur sat með sverð um kné sér og hafði dregið það til hálfs úr slíðrum. Þegar hann heyrði að Óðinn væri þar kominn stóð hann upp og ætlaði að færa Óðin frá eldinum. Sverðið rann úr hendi hans og sneru hjöltin niður. Konungur hrasaði og féll fram yfir sig, en sverðið gekk í gegnum hann og varð honum að bana. Óðinn hvarf þá, en Agnar var þar konungur lengi eftir það.