Frumheimild: „Guðrúnarkviða 2“

Guðrúnarkviða II

Hér geturðu lesið verkið á ensku og nútímaíslensku ásamt fornnorræna frumtextanum þar sem hann er tiltækur. Veldu texta með hnöppunum efst; valið vistast og gildir á öllum heimildasíðum vefsins.

Þýðing á nútímaíslensku, unnin með gervigreind úr fornnorrænum frumtexta með ensku þýðinguna til hliðsjónar.

1

Ég var fremst meðal meyja,
— móðir mín ól mig upp, —
björt í skemmu,
ég elskaði bræður mína,
þar til Gjúki
skrýddi mig gulli,
skrýddi mig gulli
og gaf mig Sigurði.

2

Svo bar Sigurður
af sonum Gjúka
sem grænn laukur
sem vex upp úr grasi,
eða háfættur hjörtur
af hvössum villidýrum,
eða glóandi rautt gull
af gráu silfri.

3

Þar til bræður mínir
fóru að öfunda mig
af því að eiga mann
sem öllum bar af;
þeir gátu ekki sofið
né dæmt í deilumálum
fyrr en þeir höfðu
látið Sigurð deyja.

4

Grani hljóp til þings,
— dynurinn heyrðist, —
en Sigurður
kom ekki sjálfur;
allir reiðhestarnir voru
löðrandi í svita,
þótt þeir væru vanir erfiði
undir vígamönnum.

5

Ég gekk grátandi
til að tala við Grana,
með tárvotar kinnar
spurði ég hestinn frétta;
þá drúpti Grani,
lét höfuðið síga í grasið,
hesturinn vissi
að eigendur hans lifðu ekki.

6

Lengi gekk ég fram og aftur,
lengi var ég tvístígandi,
áður en ég spurði herforingjann
um konunginn.

7

Gunnar drúpti höfði,
en Högni sagði mér
frá sárum dauða
Sigurðar:
„Hann liggur höggvinn
hinum megin við vatnið,
bani Guttorms,
ofurseldur úlfum.

8

Leitaðu Sigurðar þar
á suðurveginum;
þá heyrir þú
hrafna krunka,
erni gjalla,
glaða yfir ætinu,
úlfana ýlfra
yfir manni þínum.“

9

„Hvers vegna viltu, Högni,
segja mér frá
þvílíkum harmi,
mér sem enga gleði á?
Hrafnar skulu
slíta hjarta þitt
í fjarlægum löndum
sem þú þekkir ekki!“

10

Högni svaraði
aðeins einu sinni,
án nokkurrar gleði,
afhuga af mikilli sorg:
„Enn meira hefðir þú, Guðrún,
til að gráta yfir
ef hrafnar slitu
hjarta mitt.“

11

Ég gekk ein þaðan,
frá þeim sem við mig talaði,
út í skóg að safna saman
því sem úlfarnir höfðu skilið eftir;
ég kjökraði ekki
né sló saman höndum
né kveinaði
líkt og aðrar konur,
þegar ég sat sem dauð væri
yfir Sigurði.

12

Mér fannst nóttin
vera niðamyrkur
þegar ég sat harmþrungin
yfir Sigurði;
úlfarnir hefðu mér þótt
miklu betri
ef þeir hefðu látið mig
týna lífinu
eða brennt mig
eins og birkivið.

13

Ég fór af fjallinu
og ferðaðist í fimm daga,
þar til ég kom auga á
háa höll Hálfs.

14

Ég dvaldist hjá Þóru
í sjö misseri,
dóttur Hákonar
í Danmörku;
til að gleðja mig
saumaði hún með gulli
suðræna sali
og danska svani.

15

Í myndunum sýndum við
leika höfðingjanna,
og í hannyrðunum
þegna konungsins,
rauða skildi,
húnska kappa,
sverðalið og hjálmalið,
fylgdarlið konungsins.

16

Skip Sigmundar
skriðu frá landi,
með gyllta drekahausa
og útskorna stafna;
við saumuðum á borðann
bardaga þeirra
Sigars og Siggeirs
suður á Fjóni.

17

Þá frétti Grímhildur,
konan af ætt Gota,
hvernig mér væri
innanbrjósts — —;
hún lagði frá sér borðann
og kallaði á syni sína,
ákveðin í
að spyrja þess
hver vildi bæta systur sinni
missi sonarins
eða gjalda henni bætur
fyrir veginn eiginmann.

18

Gunnar kvaðst reiðubúinn
að bjóða gull
til að bæta fyrir brotin,
og Högni sömuleiðis.
Hún spurði þá
hver vildi fara,
söðla reiðhest,
spenna fyrir vagn,
ríða hesti,
sleppa hauki til flugs,
en aðrir skjóta
úr ýviðarbogum.

19

Valdar, konungur Dana,
ásamt Jarizleifi,
Ey móður hinn þriðji
ásamt Jarizskári,
gengu þá inn,
líkir höfðingjum,
liðsmenn Langbarða;
þeir báru rauða loðfeldi,
stuttar brynjur,
steypta hjálma,
voru gyrtir sverðum
og höfðu brúnt hár.

20

Hver þeirra vildi
velja mér gersemar,
velja mér gersemar
og tala af hlýhug,
freista þess að fá mig
til að sættast eftir
allar mínar sorgir,
en ég treysti þeim ekki.

21

Grímhildur færði mér
fullt horn að drekka úr,
svalt og beiskt,
og ég mundi ekki lengur misgjörðirnar;
drykkurinn var blandinn
mætti jarðar,
ísköldum sjó
og svínablóði.

22

Í horninu voru
alls konar rúnir,
ristar og rauðlitaðar,
— ég gat ekki ráðið þær, —
langur lyngormur
frá landi Haddingja,
óskorið kornax,
innyfli dýra.

23

Í þeim bjór voru
margvísleg ólyf saman,
jurtir úr öllum skóginum
og brennd akörn,
sót úr arninum,
innyfli fórnardýra,
soðin svínslifur,
því að hún deyfði minningu misgjörða.

24

Þá gleymdu þeir,
sem höfðu fengið drykkinn,
öllum svikum við konunginn
þar inni í sal;
þrír konungar komu
og krupu fyrir mér,
áður en hún sjálf
tók mig tali.
Grímhildur sagði:

25

„Ég gef þér, Guðrún,
gull að þiggja,
alls kyns auð í ríkum mæli,
nú þegar faðir þinn er dáinn,
hringa úr rauðu gulli,
sali Hlöðvés,
allan auð og velmegun,
nú þegar konungurinn er fallinn.

26

Húnskar meyjar,
sem vefa með spjöldum
og vinna fagurt gullskraut
þér til gleði;
þú ein skalt ráða
auði Buðla,
skrýdd gulli
og gift Atla.“
Guðrún sagði:

27

„Ég vil ekki
ganga að eiga mann
né giftast
bróður Brynhildar;
mér sæmir ekki
að eignast börn
með syni Buðla
né njóta lífsins með honum.“
Grímhildur sagði:

28

„Hugsaðu ekki um að hefna
harma þinna á mönnum,
þótt við höfum áður
valdið þeim;
þú skalt lifa
sem þeir séu báðir á lífi,
Sigurður og Sigmundur,
ef þú fæðir syni.“
Guðrún sagði:

29

„Ég get ekki, Grímhildur,
tekið þátt í gleðinni
né gert mér vonir
um vígmann,
síðan hrægráðugur úlfur
og hrafninn drukku,
mér til sársauka,
hjartablóð Sigurðar saman.“
Grímhildur sagði:

30

„Ég hef fundið
þann konung
sem er allra ættgöfgastur
og ber langt af öðrum;
honum skaltu giftast
og eiga meðan þú lifir,
annars vera ógift,
ef þú vilt hann ekki.“
Guðrún sagði:

31

„Hættu að bjóða mér
tengsl við þessa bölvuðu ætt
af slíkri
þrjósku;
hann mun leiða Gunnar
í glötun
og slíta hjartað
úr Högna;
ég mun ekki linna látum
fyrr en ég hef svipt
þennan lífsglaða vígamann,
sem hvetur til bardaga, lífinu.“

32

Grátandi tók Grímhildur
til máls við þessi orð,
því að hún sá fyrir
ógæfu sona sinna
og miklar þjáningar
drengjanna sinna.
Grímhildur sagði:

33

„Ég gef þér einnig lönd
og fylgdarlið manna,
Vinbjörg og Valbjörg,
ef þú vilt þiggja;
eigðu þetta alla ævi
og njóttu þess, dóttir.“
Guðrún sagði:

34

„Þennan mun ég velja
af konungunum,
en taka við honum nauðug
fyrir þrýsting ættingja minna;
maðurinn mun ekki verða mér
til gleði,
né ógæfa bræðra minna
sonum mínum til verndar.“

35

Brátt sást hver kappi
kominn á hestbak,
en erlendar konur
voru hafnar upp í vagna;
við riðum í sjö daga
yfir kalt land,
rerum svo í aðra sjö
yfir öldurnar,
og í sjö daga til viðbótar
gengum við um þurrt land.

36

Þar opnuðu hliðverðir
hinnar háu borgar
hliðið,
áður en við riðum inn í garðinn.

37

Atli vakti mig,
en mér fannst ég vera
full beiskju
yfir dauðum frændum mínum.
Atli sagði:

38

„Þannig hafa nornirnar
nú rétt í þessu vakið mig,“
— hann vildi að ég réði
fyrirboða þrautaferðarinnar, —
„mig dreymdi að þú, Guðrún,
dóttir Gjúka,
legðir mig í gegn
með svikum blandnu sverði.“
Guðrún sagði:

39

„Það boðar eld
að dreyma járn,
en reiði konu
boðar blekkingu og eftirlæti;
ég mun koma og brenna þig
til að lækna meinið,
líkna þér og lækna,
þótt þú sért mér leiður.“
Atli sagði:

40

„Mig dreymdi hér í túninu
fallna sprota,
þá sem ég vildi
láta vaxa,
rifna upp með rótum,
rauða af blóði,
borna á bekki,
og mig beðinn að tyggja þá.

41

Mig dreymdi að af hendi mér
flygju haukar,
án nokkurrar bráðar,
til húsa ógæfunnar;
mér fannst hjörtu þeirra
tuggin með hunangi,
með sorg í huga,
þrungin blóði.

42

Mig dreymdi að af hendi mér
losnuðu hvolpar,
sviptir gleði,
og ýlfruðu báðir;
mér fannst hold þeirra
orðið að hræjum,
og ég yrði nauðugur
að éta líkin.“
Guðrún sagði:

43

„Það boðar að menn muni
ræða um blót
og höggva höfuðið
af hvítum dýrum;
þau verða feig
innan fárra nátta,
skömmu fyrir dögun,
og liðið mun snæða þau.“
Atli sagði:

44

„Ég lagðist síðan niður,
en vildi ekki sofa,
þrjóskur í sjúkrabeðnum;
það man ég glöggt.“