Frumheimild: „Atlakviða“

Atli sendi
ár til Gunnars
kunnan segg at ríða,
Knéfröðr var sá heitinn;
at görðum kom hann Gjúka
ok at Gunnars Höllu,
bekkjum aringreypum
ok at bjóri svásum.

Drukku þar dróttmegir,
en dyljendr þögðu,
vín í valhöllu,
vreiði sásk þeir Húna;
kallaði þá Knéfröðr
kaldri röddu,
seggr inn suðræni
sat hann á bekk háum:

"Atli mik hingat sendi
ríða erendi
mar inum mélgreypa
myrkvið inn ókunna,
at biðja yðr, Gunnarr,
at it á bekk kæmið
með hjalmum aringreypum
at sækja heim Atla.

Skjöldu kneguð þar velja
ok skafna aska,
hjalma gullroðna
ok Húna mengi,
silfrgyllt söðulklæði,
serki valrauða,
dafar darraðar,
drösla mélgreypa.

Völl lézk ykkr ok mundu gefa
víðrar Gnitaheiðar,
af geiri gjallanda
ok af gylltum stöfnum,
stórar meiðmar
ok staði Danpar,
hrís þat it mæra,
er meðr Myrkvið kalla."

Höfði vatt þá Gunnarr
ok Högna til sagði:
"Hvat ræðr þú okkr, seggr inn æri,
alls vit slíkt heyrum?
Gull vissa ek ekki
á Gnitaheiði,
þat er vit ættim-a
annat slíkt.

Sjau eigum vit salhús
sverða full,
hverju eru þeira
hjölt ór gulli;
minn veit ek mar beztan,
en mæki hvassastan,
boga bekksæma,
en brynjur ór gulli,
hjalm ok skjöld hvítastan
kominn ór höll Kíars,
einn er minn betri
en sé allra Húna."
Högni kvað:

"Hvat hyggr þú brúði bendu,
þá er hon okkr baug sendi,
varinn váðum heiðingja?
Hygg ek, at hon vörnuð byði.
Hár fann ek heiðingja
riðit í hring rauðum,
ylfskr er vegr okkarr
at ríða erendi."

Niðjar hvöttu Gunnar
né náungr annarr,
rýnendr né ráðendr
né þeir er ríkir váru;
kvaddi þá Gunnarr,
sem konungr skyldi,
mærr í mjöðranni
af móði stórum:

"Rístu nú, Fjörnir,
láttu á flet vaða
greppa gullskálir
með gumna höndum.

Ulfr mun ráða
arfi Niflunga,
gamlir, gránvarðir,
ef Gunnars missir,
birnir blakkfjallir
bíta þreftönnum,
gamna greystóði,
ef Gunnarr né kemr-at."

Leiddu landrögni
lýðar óneisir,
grátendr gunnhvata
ór garði húna.
Þá kvað þat inn æri
erfivörþr Högna:
"Heilir farið nú ok horskir,
hvars ykkr hugr teygir!"

Fetum létu fræknir
um fjöll at þyrja
mari ina mélgreypu
Myrkvið inn ókunna;
hristisk öll Húnmörk
þar er harðmóðgir fóru,
ráku þeir vandstyggva
völlu algræna.

Land sáu þeir Atla
ok liðskjalfar djúpa,
Bikka greppar standa
á borg inni háu,
sal of suðrþjóðum
sleginn sessmeiðum,
bundnum röndum,
bleikum skjöldum,
dafar darraðar;
en þar drakk Atli
vín í valhöllu,
verðir sátu úti
at varða þeim Gunnari,
af þeir hér vitja kvæmi
með geiri gjallanda
at vekja gram hildi.

Systir fann þeira snemst,
at þeir í sal kómu
bræðr hennar báðir, -
bjóri var hon lítt drukkin:
"Ráðinn ertu nú, Gunnarr.
Hvat muntu, ríkr, vinna
við Húna harmbrögðum?
Höll gakk þú ór snemma.

Betr hefðir þú, bróðir,
at þú í brynju færir,
sem hjalmum aringreypum
at séa heim Atla,
sætir þú í söðlum
sólheiða daga,
nái nauðfölva
létir nornir gráta,
Húna skjaldmeyjar
herfi kanna,
en Atla sjalfan
létir þú í ormgarð koma,
nú er sá ormgarðr
ykkr of folginn."
Gunnarr kvað:

"Seinat er nú, systir,
at samna Niflungum;
langt er at leita
lýða sinnis til,
ef rosmufjöll Rínar
rekka óneissa."

Fengu þeir Gunnar
ok í fjötur settu
vin Borgunda
ok bundu fastla.

Sjau hjó Högni
sverði hvössu,
en inum átta
hratt hann í eld heitan;
svá skal frækn
fjándum verjask
[sem] Högni varði
hendr [sínar].

-- -- Gunnars;
frágu fræknan,
ef fjör vildi,
gotna þjóðann,
gulli kaupa.
Gunnarr kvað:

"Hjarta skal mér Högna
í hendi liggja
blóðugt, ór brjósti
skorit baldriða
saxi slíðrbeitu,
syni þjóðans."

Skáru þeir hjarta
Hjalla ór brjósti
blóðugt ok á bjóð lögðu
ok báru þat fyr Gunnar.

Þá kvað þat Gunnarr,
gumna dróttinn:
"Hér hefi ek hjarta
Hjalla ins blauða,
ólíkt hjarta
Högna ins frækna,
er mjök bifask,
er á bjóði liggr,
bifðisk halfu meir,
er í brjósti lá."

Hló þá Högni,
er til hjarta skáru
kvikvan kumblasmið,
klökkva hann sízt hugði;
blóðugt þat á bjóð lögðu
ok báru fyr Gunnar.

Mærr kvað þat Gunnarr
geirniflungr:
"Hér hefi ek hjarta
Högna ins frækna,
ólíkt hjarta
Hjalla ins blauða,
er lítt bifask,
er á bjóði liggr,
bifðisk svági mjök,
þá er í brjósti lá.

Svá skaltu, Atli,
augum fjarri,
sem munt
menjum verða;
er und einum mér
öll of folgin
hodd Niflunga,
lifir-a nú Högni.

Ey var mér týja,
meðan vit tveir lifðum,
nú er mér engi,
er ek einn lifik.
Rín skal ráða
rógmalmi skatna,
svinn, áskunna
arfi Niflunga,
- í veltanda vatni
lýsask valbaugar, -
heldr en á höndum gull
skíni Húna börnum."
Atli kvað:

"Ýkvið ér hvélvögnum,
haftr er nú í böndum."

Atli inn ríki
reið Glaum mönum,
sleginn rógþornum,
sifjungr þeira.
-- -- --
Guðrún sigtífa,
varnaði við tárum,
vaðin í þyshöllu.
Guðrún kvað:

"Svá gangi þér, Atli,
sem þú við Gunnar áttir
eiða oft of svarða
ok ár of nefnda,
at sól inni suðrhöllu
ok at Sigtýs bergi,
hölkvi hvílbeðjar
ok at hringi Ullar."
Ok meir þaðan
menvörð bituls
dolgrögni dró
til dauðs skokkr.

Lifanda gram
lagði í garð,
þan er skriðinn var,
skatna mengi,
innan ormum,
en einn Gunnarr
heiftmóðr hörpu
hendi kníði,
glumðu strengir;
svá skal gulli
frækn hringdrifi
við fira halda.

Atli lét
lands síns á vit
jó eyrskáan
aftr frá morði;
dynr var í garði,
dröslum of þrungit,
vápnsöngr virða,
váru af heiði komnir.

Út gekk þá Guðrún
Atla í gögn
með gylltum kálki
at reifa gjöld rögnis:
"Þiggja knáttu, þengill,
í þinni höllu
glaðr at Guðrúnu
gnadda niflfarna."

Umðu ölskálir
Atla vínhöfgar,
þá er í höll saman
Húnar tölðusk,
gumar gransíðir,
gengu inn hvatir.

Skævaði þá in skírleita
-- -- --
veigar þeim at bera,
afkár dís jöfrum
ok ölkrásir valði
nauðug neffölum,
en níð sagði Atla:

"Sona hefir þinna,
sverða deilir,
hjörtu hrædreyrug
við hunang of tuggin;
melta knáttu, móðugr,
manna valbráðir,
eta at ölkrásum
ok í öndugi at senda.

Kallar-a þú síðan
til knéa þinna
Erp né Eitil,
ölreifa tvá;
sér-a-ðu síðan
í seti miðju
gulls miðlendr
geira skefta,
manar meita
né mara keyra."

Ymr varð á bekkjum,
afkárr söngr virða,
gnýr und guðvefjum,
grétu börn Húna;
nema ein Guðrún,
er hon æva grét
bræðr sína berharða
ok buri svása,
unga, ófróða,
þá er hon við Atla gat.

Gulli söri
in gaglbjarta,
hringum rauðum
reifði hon húskarla;
sköp lét hon vaxa,
en skíran malm vaða,
æva fljóð ekki
gáði fjarghúsa.

Óvarr Atli
óðan hafði hann sik drukkit,
vápn hafði hann ekki,
varnaði-t hann við Gudrúnu,
oft var sá leikr betri,
þá er þau lint skyldu
oftar um faðmask
fyr öðlingum.

Hon beð broddi
gaf blóð at drekka
hendi helfússi
ok hvelpa leysti,
hratt fyr hallar dyrr
ok húskarla vakði
brandi brúðr heitum,
þau lét hon gjöld bræðra.

Eldi gaf hon þá alla,
er inni váru
ok frá morði þeira Gunnars
komnir váru ór Myrkheimi;
forn timbr fellu,
fjarghús ruku,
bær Buðlunga,
brunnu ok skjaldmeyjar
inni aldrstamar,
hnigu í eld heitan.

Fullrætt er um þetta,
ferr engi svá síðan
brúðr í brynju
bræðra at hefna;
hon hefir þriggja
þjóðkonunga
banorð borit,
björt, áðr sylti.
Enn segir gleggra í Atlamálum inum grænlenzkum.

Atli sent of old to Gunnar
A keen-witted rider, Knefröth did men call him;
To Gjuki's home came he and to Gunnar's dwelling,
With benches round the hearth, and to the beer so sweet.

Then the followers, hiding their falseness, all drank
Their wine in the war-hall, of the Huns' wrath wary;
And Knefröth spake loudly, his words were crafty,
The hero from the south, on the high bench sitting:

"Now Atli has sent me his errand to ride,
On my bit-champing steed through Myrkwood the secret,
To bid you, Gunnar, to his benches to come,
With helms round the hearth, and Atli's home seek.

"Shields shall ye choose there, and shafts made of ash-wood,
Gold-adorned helmets, and slaves out of Hunland, Silver-gilt saddle-cloths, shirts of bright scarlet,
With lances and spears too, and bit-champing steeds.

"The field shall be given you of wide Gnitaheith,
With loud-ringing lances, and stems gold-o'erlaid,
Treasures full huge, and the home of Danp,
And the mighty forest that Myrkwood is called."

His head turned Gunnar, and to Hogni he said:
"What thy counsel, young hero, when such things we hear?
No gold do I know on Gnitaheith lying
So fair that other its equal we have not.

"We have seven halls, each of swords is full, (And all of gold is the hilt of each;)
My steed is the swiftest, my sword is sharpest,
My bows adorn benches, my byrnies are golden,
My helm is the brightest that came from Kjar's hall,
(Mine own is better than all the Huns' treasure.)"

Hogni spake: 8.
"What seeks she to say, that she sends us a ring,
Woven with a wolf's hair? methinks it gives warning;
In the red ring a hair of the heath-dweller found I,
Wolf-like shall our road be if we ride on this journey."

Not eager were his comrades, nor the men of his kin, The wise nor the wary, nor the warriors bold.
But Gunnar spake forth as befitted a king,
Noble in the beer-hall, and bitter his scorn:

"Stand forth now, Fjornir! and hither on the floor
The beakers all golden shalt thou bring to the warriors.
..................
..................

"The wolves then shall rule the wealth of the Niflungs,
Wolves aged and grey-hued, if Gunnar is lost,
And black-coated bears with rending teeth bite,
And make glad the dogs, if Gunnar returns not."

A following gallant fared forth with the ruler,
Yet they wept as their home with the hero they left;
And the little heir of Hogni called loudly:
"Go safe now, ye wise ones, wherever ye will!"

Then let the bold heroes their bit-champing horses
On the mountains gallop, and through Myrkwood the secret;
All Hunland was shaken where the hard-souled ones rode,
On the whip-fearers fared they through fields that were green.

Then they saw Atli's halls, and his watch-towers high, On the walls so lofty stood the warriors of Buthli;
The hall of the southrons with seats was surrounded,
With targets bound and shields full bright.

Mid weapons and lances did Atli his wine
In the war-hall drink, without were his watchmen,
For Gunnar they waited, if forth he should go,
With their ringing spears they would fight with the ruler.

This their sister saw, as soon as her brothers
Had entered the hall,— little ale had she drunk:
"Betrayed art thou, Gunnar! what guard hast thou, hero,
'Gainst the plots of the Huns? from the hall flee swiftly!

"Brother, 'twere far better to have come in byrnie,
With thy household helmed, to see Atli's home, And to sit in the saddle all day 'neath the sun,
(That the sword-norns might weep for the death-pale warriors,
And the Hunnish shield-maids might shun not the sword,)
And send Atli himself to the den of the snakes;
(Now the den of the snakes for thee is destined.)"

Gunnar spake: 18.
..............
"Too late is it, sister, to summon the Niflungs,
Long is it to come to the throng of our comrades,
The heroes gallant, from the hills of the Rhine."

******

Then Gunnar they seized, and they set him in chains, The Burgundians' king, and fast they bound him.

Hogni slew seven with sword so keen,
And an eighth he flung in the fire hot;
A hero should fight with his foemen thus,
As Hogni strove in Gunnar's behalf.

..................
..................
The leader they asked if his life he fain
With gold would buy, the king of the Goths.

Gunnar spake: 22.
"First the heart of Hogni shall ye lay in my hands, All bloody from the breast of the bold one cut
With keen-biting sword, from the son of the king."

..................
They cut out the heart from the breast of Hjalli,
On a platter they bore it, and brought it to Gunnar.

Then Gunnar spake forth, the lord of the folk:
"Here have I the heart of Hjalli the craven,
Unlike to the heart of Hogni the valiant,
For it trembles still as it stands on the platter;
Twice more did it tremble in the breast of the man."

Then Hogni laughed when they cut out the heart
Of the living helm-hammerer; tears he had not.
..............
On a platter they bore it, and brought it to Gunnar.

Then Gunnar spake forth, the spear of the Niflungs:
"Here have I the heart of Hogni the valiant,
Unlike to the heart of Hjalli the craven,
Little it trembles as it lies on the platter,
Still less did it tremble when it lay in his breast.

"So distant, Atli, from all men's eyes,
Shalt thou be as thou .....from the gold.
..................
..................

"To no one save me is the secret known
Of the Niflungs' hoard, now Hogni is dead;
Of old there were two, while we twain were alive,
Now is none but I, for I only am living.

"The swift Rhine shall hold the strife-gold of heroes,
That once was the gods', the wealth of the Niflungs, In the depths of the waters the death-rings shall glitter,
And not shine on the hands of the Hunnish men."

Atli spake: 30.
"Ye shall bring the wagon, for now is he bound."

******

On the long-maned Glaum rode Atli the great,
About him were warriors .......
But Guthrun, akin to the gods of slaughter,
Yielded not to her tears in the hall of tumult.

Guthrun spake: 32.
"It shall go with thee, Atli, as with Gunnar thou heldest
The oaths ofttimes sworn, and of old made firm,
By the sun in the south, by Sigtyr's mountain,
By the horse of the rest-bed, and the ring of Ull."

Then the champer of bits drew the chieftain great,
The gold-guarder, down to the place of death.
..................

By the warriors' host was the living hero
Cast in the den where crawling about
Within were serpents, but soon did Gunnar
With his hand in wrath on the harp-strings smite; The strings resounded,— so shall a hero,
A ring-breaker, gold from his enemies guard.

Then Atli rode on his earth-treading steed,
Seeking his home, from the slaughter-place;
There was clatter of hoofs of the steeds in the court,
And the clashing of arms as they came from the field.

Out then came Guthrun to meeting with Atli,
With a golden beaker as gift to the monarch:
"Thou mayst eat now, chieftain, within thy dwelling,
Blithely with Guthrun young beasts fresh slaughtered."

The wine-heavy ale-cups of Atli resounded,
When there in the hall the Hunnish youths clamored,
And the warriors bearded, the brave ones, entered.

Then in came the shining one, ......
...... and drink she bore them;
Unwilling and bitter brought she food to the warrior,
Till in scorn to the white-faced Atli did she speak:

"Thou giver of swords, of thy sons the hearts
All heavy with blood in honey thou hast eaten;
Thou shalt stomach, thou hero, the flesh of the slain,
To eat at thy feast, and to send to thy followers.

"Thou shalt never call to thy knees again
Erp or Eitil, when merry with ale;
Thou shalt never see in their seats again
The sharers of gold their lances shaping,
(Clipping the manes or minding their steeds.)"

There was clamor on the benches, and the cry of men, The clashing of weapons, and weeping of the Huns,
Save for Guthrun only, she wept not ever
For her bear-fierce brothers, or the boys so dear,
So young and so unhappy, whom with Atli she had.

Gold did she scatter, the swan-white one,
And rings of red gold to the followers gave she;
The fate she let grow, and the shining wealth go,
Nor spared she the treasure of the temple itself.

Unwise then was Atli, he had drunk to wildness,
No weapon did he have, and of Guthrun bewared not;
Oft their play was better when both in gladness
Each other embraced among princes all.

With her sword she gave blood for the bed to drink, With her death-dealing hand, and the hounds she loosed,
The thralls she awakened, and a firebrand threw
In the door of the hall; so vengeance she had.

To the flames she gave all who yet were within,
And from Myrkheim had come from the murder of Gunnar;
The timbers old fell, the temple was in flames,
The dwelling of the Buthlungs, and the shield-maids burned,
They were slain in the house, in the hot flames they sank.

Now the tale is all told, nor in later time
Will a woman in byrnie avenge so her brothers;
The fair one to three of the kings of the folk
Brought the doom of death ere herself she died.

Atli sendi
forðum til Gunnars
kunnan mann ríðandi,
Knéfröður hét sá;
hann kom til garða Gjúka
og að höll Gunnars,
að bekkjum við arininn
og að ljúffengum bjór.

Þar drukku hirðmenn,
en þeir sem leyndu svikum þögðu,
vín í stríðsmannahöllinni;
þeir óttuðust reiði Húna.
Þá kallaði Knéfröður
kaldri röddu,
maðurinn að sunnan,
þar sem hann sat á háum bekk:

„Atli sendi mig hingað
að ríða erinda sinna
á hesti sem bítur í mél sín,
um hinn ókunna Myrkvið,
til að biðja ykkur, Gunnar,
að þið kæmuð til sætis
með hjálma við arininn
að heimsækja Atla.

Þar getið þið valið skildi
og spjót úr tálguðum aski,
gullskreytta hjálma
og fjölda Húna,
silfurgyllt söðulklæði,
skarlatsrauða kyrtla,
spjótasköft
og hesta sem bíta í mél sín.

Hann sagðist líka mundu gefa ykkur lönd
á víðri Gnitaheiði,
unnin með gjallandi spjóti
og gullnum skipsstöfnum,
mikla fjársjóði
og byggðir við Danp,
skóginn víðfræga
sem menn kalla Myrkvið.“

Gunnar sneri þá höfðinu
og sagði við Högna:
„Hvað ræðurðu okkur, yngri bróðir,
þegar við heyrum slíkt?
Ég vissi ekki um gull
á Gnitaheiði
sem við ættum ekki
annað eins og það.

Við eigum sjö hús
full af sverðum,
og á hverju þeirra
eru hjöltin úr gulli;
ég veit að minn hestur er bestur
og mitt sverð hvassast,
bogarnir prýða bekkina
og brynjurnar eru úr gulli,
hjálminn og skínandi hvítan skjöldinn
fékk ég úr höll Kíars;
minn einn er betri
en allir hjálmar Húna.“
Högni sagði:

„Hvað heldurðu að konan hafi viljað segja
þegar hún sendi okkur hring
vafinn úlfshári?
Ég held að hún hafi viljað vara okkur við.
Ég fann úlfshár
fléttað í rauðan gullhring;
úlfúð bíður okkar á leiðinni
ef við ríðum þessa för.“

Engir ættingjar hvöttu Gunnar,
né aðrir honum nákomnir,
hvorki vitrir menn né ráðgjafar
né þeir sem höfðu völd.
Þá talaði Gunnar,
eins og konungi sæmdi,
frægur í mjaðarsalnum,
af miklum móð:

„Rístu nú upp, Fjörnir,
láttu gullskálar kappanna
ganga um salinn
frá manni til manns.

Úlfurinn mun ráða
yfir arfi Niflunga,
sá gamli, gráfeldi,
ef Gunnars missir við;
birnir með svarta feldi
munu bíta með vígtönnum
og gleðja hundahópinn
ef Gunnar kemur ekki aftur.“

Óbugaðir menn fylgdu
konungi landsins á leið,
og grétu er þeir leiddu stríðsmanninn
út úr görðum Húna.
Þá sagði hinn yngri,
erfingi Högna:
„Farið nú heilir og hyggnir,
hvert sem hugurinn dregur ykkur!“

Hinir hugrökku létu
hestana sem bitu í mél sín
þeysa yfir fjöllin
og um hinn ókunna Myrkvið;
öll Húnmörk skalf
þar sem hinir harðsnúnu fóru,
þeir ráku hestana sem fældust keyrið
yfir iðgræna velli.

Þeir sáu land Atla
og djúpa varðturna,
menn Bikka standa
á hinni háu borg,
sal sunnanþjóðanna
klæddan bekkjarviði,
járnbentum skjöldum,
björtum hlífum
og spjótasköftum;
en þar drakk Atli
vín í stríðsmannahöllinni.
Verðir sátu úti
til að gæta að Gunnari og mönnum hans,
ef þeir kæmu þangað
með gjallandi spjót
til að heyja stríð við konung.

Systir þeirra varð þess strax vör
að þeir komu í salinn,
bræður hennar báðir;
hún hafði lítið drukkið af bjór:
„Nú hefurðu verið svikinn, Gunnar.
Hvað geturðu, voldugi maður,
gert gegn illráðum Húna?
Farðu fljótt úr höllinni.

Betra hefði verið, bróðir,
að þú kæmir í brynju
og með hjálmklædda menn við arininn
að heimsækja Atla,
sætir í söðli
um sólbjarta daga,
létir nornir gráta
yfir náfölum líkum,
skjaldmeyjar Húna
kynnast herfinu
og Atla sjálfan
létirðu lenda í ormagarði;
nú er sá ormagarður
ykkur ætlaður.“
Gunnar sagði:

„Nú er of seint, systir,
að safna Niflungum saman;
langt er að sækja
liðsinni manna,
óbugaða kappa
til fjallanna við Rín.“

Þeir tóku Gunnar
og settu hann í fjötra,
vin Búrgunda,
og bundu hann fast.

Högni hjó sjö menn
með hvössu sverði,
en þeim áttunda
hratt hann í heitan eld;
þannig á hraustur maður
að verjast óvinum,
eins og Högni varði
hendur sínar.

— — Gunnars;
þeir spurðu hinn hugrakka,
hvort hann vildi líf sitt,
konungur Gota,
kaupa með gulli.
Gunnar sagði:

„Hjarta Högna skal
liggja mér í hendi,
blóðugt, skorið úr brjósti
hins hugrakka riddara
með beittum hnífi,
úr konungssyninum.“

Þeir skáru hjartað
úr brjósti Hjalla,
lögðu það blóðugt á fat
og báru það fyrir Gunnar.

Þá sagði Gunnar,
drottinn manna:
„Hér hef ég hjarta
Hjalla hins huglausa,
ólíkt hjarta
Högna hins hugrakka;
það titrar mjög
þar sem það liggur á fatinu,
en titraði helmingi meira
þegar það lá í brjóstinu.“

Þá hló Högni,
þegar þeir skáru að hjarta
hins lifandi hjálmabrjóts;
hann hugðist síst láta bugast.
Þeir lögðu það blóðugt á fat
og báru fyrir Gunnar.

Þá sagði hinn frægi Gunnar,
spjótvopnaður Niflungur:
„Hér hef ég hjarta
Högna hins hugrakka,
ólíkt hjarta
Hjalla hins huglausa;
það titrar lítið
þar sem það liggur á fatinu,
og titraði ekki svo mikið
þegar það lá í brjóstinu.

Svo skaltu, Atli,
vera fjarri augum manna,
eins og þú munt
vera fjarri gullinu;
ég einn veit nú
hvar er falinn
allur fjársjóður Niflunga;
Högni lifir ekki lengur.

Ævinlega var ég í vafa
meðan við lifðum báðir,
nú efast ég ekki lengur
þegar ég einn lifi.
Rín skal ráða
yfir deilugulli höfðingjanna,
hin hraða, áskunna á,
yfir arfi Niflunga;
í veltandi vatninu
skulu gullhringarnir glitra,
heldur en gullið skíni á höndum
barna Húna.“
Atli sagði:

„Akið þið vögnunum áfram,
fanginn er nú í böndum.“

Atli hinn voldugi
reið Glaum hinum faxprúða,
umkringdur spjótum,
mágur þeirra.
— — —
Guðrún, sigurgyðjan,
hélt aftur af tárunum,
komin inn í hávaðasaman salinn.
Guðrún sagði:

„Svo fari þér, Atli,
sem þú hefur haldið við Gunnar
eiðana sem þú sórst svo oft
og nefndir forðum,
við sólina sem hallar til suðurs
og við berg Sigtýs,
við hest hvílubeðsins
og við hring Ullar.“
Og áfram þaðan
dró hesturinn sem beit í mélin
fjársjóðavörðinn,
hinn stríðsreynda konung, til dauða.

Lifandi konunginn
lagði fjöldi manna
í garðinn
sem var fullur
af skriðandi ormum;
en Gunnar einn
sló hörpuna af heift
með hendinni,
strengirnir glumdu;
þannig á hugrakkur
hringagjafi að verja
gull sitt
fyrir öðrum mönnum.

Atli lét
í átt til lands síns
hestinn með sperrt eyru bera sig
aftur frá morðinu;
dynur var í garðinum,
þar þrengdust hestarnir,
vopn manna glumdu,
þeir voru komnir af heiðinni.

Þá gekk Guðrún út
á móti Atla
með gylltan bikar
til að færa konunginum endurgjaldið:
„Nú geturðu, konungur,
í þinni höllu
þegið glaður af Guðrúnu
kjöt af ungum dýrum sem komin eru í hel.“

Bjórskálar Atla ómuðu,
þungar af víni,
þegar Húnar í höllinni
töluðu saman,
síðskeggjaðir menn,
og gengu vaskir inn.

Þá gekk hin fríða kona fram,
— — —
til að bera þeim drykk,
hin ógurlega kona bar höfðingjunum
og valdi þeim krásir með bjórnum,
nauðug, hinum fölu mönnum,
en mælti Atla til smánar:

„Þú hefur hjörtu sona þinna,
sverðagjafi,
alblóðug af líkunum,
tuggið með hunangi;
nú geturðu melt, hugmikli maður,
kjöt af föllnum mönnum,
etið það sem krásir með bjórnum
og sent það á milli öndvegissæta.

Þú kallar ekki framar
að knjám þínum
Erp eða Eitil,
þá tvo káta við bjórinn;
þú sérð þá ekki framar
á miðjum bekknum,
gullgjafana,
skefta spjót,
klippa fax
né keyra hesta.“

Óp heyrðust á bekkjunum,
ógurleg kveinstafir manna,
gnýr undir dýrum vefnaðarvoðum;
börn Húna grétu,
nema Guðrún ein,
því hún grét aldrei
bjarnarharða bræður sína
né ástkæra syni,
unga og óreynda,
sem hún hafði eignast með Atla.

Gulli dreifði hún,
hin gæsahvíta,
rauðum gullhringum
gladdi hún húskarlana;
hún lét örlögin ráðast
og skírt gullið streyma,
konan hirti aldrei
um fjársjóðahúsin.

Atli var grunlaus,
hann hafði drukkið sig óðan,
hafði engin vopn
og varaði sig ekki á Guðrúnu;
oft hafði leikur þeirra verið betri
þegar þau blíðlega
höfðu faðmast aftur og aftur
frammi fyrir höfðingjum.

Hún gaf beðnum blóð að drekka
með sverðsoddi,
með hendi sem þráði dauða hans,
og leysti hundana,
lokaði dyrum hallarinnar
og vakti húskarlana,
konan, með logandi brandi;
þetta lét hún verða hefnd fyrir bræðurna.

Þá gaf hún eldinum alla
sem inni voru
og höfðu komið frá morði Gunnars og manna hans
úr Myrkheimi;
gamlir bjálkar féllu,
fjársjóðahúsin ruku,
bær Buðlunga;
einnig brunnu skjaldmeyjar
inni, sviptar lífi,
og hnigu í heitan eldinn.

Nú er allt sagt af þessu;
síðan mun engin
kona í brynju fara þannig
að hefna bræðra sinna;
hún hefur þriggja
þjóðkonunga
orðið bani,
hin bjarta, áður en hún dó.
Enn er sagt gleggra frá í Atlamálum hinum grænlensku.